Microplastics
Uitvergroot
Les 1
Microplastics
Uitvergroot
Les 1
Plastic is een product dat je vast vaak tegenkomt. Denk maar aan je
broodtrommel, plastic tasjes, flesjes, en nog veel meer. Plastic is handig
en wordt veel gebruikt, maar de nadelen komen steeds vaker aan het licht:
plastic kan ook ongezond zijn. Hoe zit dat eigenlijk precies? In de komende
lessen ga je hier onderzoek naar doen.
Planning
01
07
06
04
03
05
Wat is plastic?
Geschiedenis
van plastic
Gebruik van
plastic
Plastic soep
Microplastics
Quiz
02
Onderzoekscyclus
Eerst bespreken we kort de planning van deze les. We starten met
de onderzoekscyclus, daarna ga ik wat vertellen over plastic en de
geschiedenis van plastic. Vervolgens gaan we in op het gebruik van plastic,
de plastic soep en het bestaan van microplastics. De les wordt afgesloten
met een quiz.
Onderzoekscyclus
Fase 1:
Verwonderen
Fase 2:
Verkennen
Fase 3:
Onderzoeksvraag
Fase 4:
Onderzoeksplan
Fase 5:
Uitvoeren
Fase 6:
Conclusie
Fase 7:
Presenteren
Fase 8:
Nieuwe vragen maken
Aan de hand van de onderzoekscyclus maken jullie stapsgewijs kennis met
het doen van goed onderzoek. De onderdelen van de onderzoekscyclus zijn:
• Verwondering
• Verkenning
• Onderzoeksvraag
• Onderzoeksplan
• Uitvoering onderzoek
• Conclusie en discussie
• Presentatie
• Nieuwe vragen stellen
We gaan nu starten met de onderzoekscyclus.
Wat weet jij van plastic?
Wat weten jullie eigenlijk al over plastic?
Opdracht: Maak een woordweb over plastic. Dit kan individueel, of
klassikaal op het bord, bijvoorbeeld via mentimeter. Dit woordweb hebben
de leerlingen in les twee weer nodig, bewaar deze dus goed.
Lesdoelen
Je onderzoekt wat er in je omgeving van plastic is of plastic bevat.
Na deze les weet je wat plastic is en wat de voor- en nadelen ervan zijn.
Je weet hoe microplastics ontstaan en wat het verschil is tussen primaire en secundaire microplastics.
Lesdoelen: Na deze les weet je wat plastic is, wat er in onze directe
omgeving allemaal gemaakt is van plastic en wat de voor- en nadelen zijn
van plastic. Ook leer je hoe microplastics ontstaan en wat de verschillen zijn tussen primaire en secundaire microplastics.
Geschiedenis van plastic
1800-1860
1950
Heel vroeger, tussen 1800 en 1860 werden de eerste vormen van plastic
uitgevonden. Pas in 1950 (ongeveer 70 jaar geleden) werd plastic opeens
veel meer gebruikt. Het is tegenwoordig niet meer weg te denken uit ons
leven.
Plastic zit in allerlei dingen
Opdracht: Wat in het klaslokaal is allemaal van plastic?
Schrijf in 3 minuten zoveel mogelijk dingen op.
Kijk maar eens rond in de klas: wat is er allemaal van plastic gemaakt?
Opdracht: Maak een lijstje van alles in het lokaal dat van plastic is gemaakt.
Jullie hebben drie minuten om zoveel mogelijk te bedenken.
Wat is er allemaal van plastic in het klaslokaal?
…
…
Maak hier een overzicht van de lijstjes van de leerlingen, wat hebben de
leerlingen allemaal gevonden? Afhankelijk van de beschikbare tijd kan je dit ook alleen mondeling bespreken.
Waarom is er zoveel van plastic?
Waarom is er zoveel van plastic? Laat de leerlingen meedenken. Jullie
zijn nu bezig met verwonderen. Er zijn voordelen en nadelen, weten jullie
welke?
Plastic is populair door zijn handige eigenschappen: het verlengt de
houdbaarheid van producten, biedt bescherming en is herbruikbaar. Het is
licht, goedkoop, waterbestendig, minder breekbaar en geschikt voor vrijwel
elke vorm.
Het grootste nadeel van plastic is de vervuiling van het milieu. Maar er zijn
nog meer nadelen, deze gaan jullie in les twee bespreken.
P
L
A
S
T
I
C
S
O
E
P
Een groot deel, bijna de helft van al het plastic dat we gebruiken, wordt
maar één keer gebruikt en dan weggegooid. Denk aan flesjes, zakjes,
en verpakkingen. 80% van het gebruikte plastic wordt gedumpt als
zwerfafval ,vervolgens wordt dit afval door de wind en regen meegenomen
en kan het zo in rivieren of grachten terechtkomen. De rivieren komen uit in
de zee en zo komt er afval in de zee terecht.
In de oceanen drijft er tussen de 86 en 239 miljard kilo plastic afval rond. Dat is zoveel dat je Nederland er wel 155 keer mee kan bedekken!
De plasticsoep is een groot probleem. In de oceanen drijft er tussen de 86
en 239 miljard kilo plastic afval rond. Dat is zoveel dat je Nederland er
wel 155 keer mee kan bedekken! Als plastic in de zee terechtkomt, breekt
het langzaam af in steeds kleinere stukjes, die we microplastics noemen.
Hoewel je ze niet meer ziet, blijven ze voor altijd bestaan.
23,25 mm
5 mm
Microplastic
Microplastics zijn kleine plastic deeltjes die kleiner zijn dan 5 millimeter.
Kijk maar naar dit plaatje. Ze zijn vaak te klein om met het blote oog te zien.
Primaire microplastics
Secundaire microplastics
Microplastics
Microplastics ontstaan niet alleen door de plastic soep, maar kunnen ook
gemaakt worden. Dit noemen we primaire microplastics.
Primaire microplastics zijn al klein sinds de productie. Het zijn bijvoorbeeld
glitters, die worden toegevoegd aan producten.
Secundaire microplastics ontstaan als stukken plastic langzaam afbreken
door de zon, water of beweging, dit noemen we verwering.
Om het leesbaar te houden gebruiken we voor de rest van de les de term
microplastics, hiermee bedoelen we de secundaire microplastics.
Wat zijn nog meer veroorzakers
van microplastics?
Wat zijn nog meer veroorzakers van microplastics? Bespreek dit in je klas.
1. Kleding (secundaire microplastics)
Veel kleding wordt gemaakt van synthetische materialen, zoals polyester,
nylon, acryl en elasthaan. Deze stoffen bevatten plastic die door het
dragen en wassen microvezels kunnen verliezen. Via het afvoerwater
komen de microvezels in het rioolwater terecht, en kunnen uiteindelijk in
ons drinkwater of de zee belanden.
2. (Auto)banden (secundaire microplastics)
De slijtage van autobanden is een grote bron van microplastics. Wanneer
voertuigen rijden, slijten de banden langzaam en hierbij komen kleine
plastic deeltjes vrij. Deze deeltjes belanden door de wind en regen in het
milieu.
Roland
Geyer
Jenna
Jambeck
Kara
Lavender Law
Roland Geyer, Jenna Jambeck en Kara Lavender Law zijn drie
wetenschappers die samen onderzoek hebben gedaan naar het maken,
gebruiken en de bestemming van plastic. In hun onderzoek bespreken
ze verschillende oorzaken van secundaire microplastics in het milieu.
Synthetische stoffen in kleding zijn vooral veroorzakers van de secundaire
microplastics.
Microplastics Quiz
Waar of niet waar?
Waar: ga staan
Niet waar: blijf zitten
Quiz!
Microplastics zijn alleen afkomstig van plastic flessen en verpakkingen.
Waar of niet waar?
Waar: ga staan
Niet waar: blijf zitten
Niet waar: Microplastics komen dus niet uitsluitend van plastic flessen
en verpakkingen, maar ook van kleding en cosmetica en de slijtage van
autobanden en industriële processen. Microplastics kunnen op talloze
manieren in het milieu terechtkomen. Het probleem is dus veel complexer
dan alleen plastic afval in de vorm van flessen en verpakkingen.
Alle microplastics zijn groter
dan 5 millimeter.
Waar of niet waar?
Waar: ga staan
Niet waar: blijf zitten
Niet waar: Volgens de definitie van microplastics zijn ze juist kleiner dan 5
millimeter. Het gaat dus om de kleinere deeltjes. De stelling is incorrect.
Microplastics zijn overal in het milieu te vinden, zelfs in afgelegen gebieden.
Waar of niet waar?
Waar: ga staan
Niet waar: blijf zitten
Waar: Microplastics zijn inderdaad overal aangetroffen, van de diepste
oceanen tot afgelegen bergtoppen. Ze kunnen door wind, waterstromen
en menselijke activiteit worden verspreid, en hebben zich inmiddels
wereldwijd verspreid.
In deze les zijn de onderdelen verwonderen en verkennen van de onderzoekscyclus aan bod gekomen.
Waar of niet waar?
Waar: ga staan
Niet waar: blijf zitten
Waar: In deze les zijn de onderdelen verwonderen en verkennen van de
onderzoekscyclus aan bod gekomen.
Afsluiting
Wat is het belangrijkste wat je vandaag geleerd hebt?
Wat is er nog onduidelijk?
Waar wil je nog meer over weten?
Afsluiting, hier kan een checkout werkvorm worden ingezet. Zie bijlage 3.
Microplastics en de effecten op je gezondheid en je omgeving.
Onderzoek naar microplastics
Eigen onderzoeksvraag bedenken om in les 3 mee aan de slag te gaan.
De volgende les
Vooruitblik naar een volgende les.