Frans: grammatica Mavo 4
Frans: grammatica Mavo 4
Open met het idee dat deze les de kernonderdelen van Franse grammatica samenbrengt die leerlingen in mavo 4 moeten herkennen en gebruiken.
Lesdoel
Ik kan belangrijke Franse grammaticaregels herkennen en toepassen bij persoonlijke voornaamwoorden, de gebiedende wijs, het bijvoeglijk naamwoord, de ontkenning en werkwoorden in de présent, passé composé en futur proche.
This item has no instructions
Welk Frans grammaticawoord ken jij al?
Gebruik de woordenwolk als start: laat leerlingen woorden noemen zoals je, tu, ne...pas, présent, passé composé, adjectief. Haak daarna terug naar het lesdoel.
Het persoonlijk voornaamwoord
Een persoonlijk voornaamwoord vervangt een naam of persoon.
je = ik
tu = jij
il / elle = hij / zij
nous = wij
vous = jullie / u
ils / elles = zij
Benadruk dat het onderwerp van de zin bepaalt welke werkwoordsvorm nodig is.
Onderwerpsvormen gebruiken
De onderwerpsvorm staat meestal voor het werkwoord.
Je parle français.
Tu habites ici.
Nous aimons le sport.
Ils regardent un film.
Het persoonlijk voornaamwoord en het werkwoord horen dus bij elkaar.
Wijs op het verschil tussen Nederlands, waar het onderwerp soms kan wegvallen in informele taal, en Frans, waar het onderwerp bijna altijd zichtbaar is.
Beklemtoonde vormen
Naast de gewone onderwerpsvormen zijn er beklemtoonde vormen.
moi = ik / mij
toi = jij / jou
lui / elle = hij / hem / zij / haar
nous, vous, eux, elles
Voorbeeld: Moi, j’aime le français.
Noem alleen de basisfunctie: nadruk of na een voorzetsel. Houd het eenvoudig op A2/B1-niveau.
Let op bij je, tu en vous
je wordt vaak j’ voor een klinker: j’aime
tu gebruik je informeel
vous gebruik je voor meerdere personen of beleefd
Kies het voornaamwoord dat past bij de situatie
Dit is ook een registerpunt: taalkeuze hangt af van relatie en context.
Welk voornaamwoord gebruik je als beleefde vorm van 'jij'?
tu
vous
nous
je
Controleert het verschil tussen informeel tu en beleefd vous.
Vul de juiste vormen in
In het Frans staat het persoonlijk voornaamwoord meestal voor het werkwoord. Je parle français en nous aimons le sport. Voor nadruk kun je ook moi gebruiken, zoals in: Moi, j’aime le français.
De blanks testen gewone onderwerpsvormen en één beklemtoonde vorm uit dit blok.
De gebiedende wijs
De gebiedende wijs gebruik je om een bevel, opdracht of advies te geven.
Vaak gebruik je alleen het werkwoord, zonder persoonlijk voornaamwoord.
Écoute !
Finissez !
Allons-y !
Koppel dit aan het Nederlandse bevel: 'Luister!', 'Kom!'.
Drie vormen in de gebiedende wijs
De gebiedende wijs komt meestal voor bij:
tu
nous
vous
Voorbeelden:
Parle !
Parlons !
Parlez !
Leg uit dat andere personen normaal niet in de imperatief voorkomen in basisgrammatica.
Bij -er werkwoorden
Bij werkwoorden op -er verdwijnt de -s meestal in de tu-vorm van de gebiedende wijs.
Tu parles → Parle !
Tu regardes → Regarde !
Maar bij nous en vous blijft de gewone vorm staan.
Noem alleen de hoofdregel. Uitzonderingen zoals liaison met y/en hoeven hier niet centraal te staan.
Gebruik in echte zinnen
De gebiedende wijs past bij korte, duidelijke boodschappen.
Ferme la porte.
Attendez ici.
Ne parle pas trop vite.
De vorm kan dus ook samen met een ontkenning voorkomen.
Maak de brug naar het subtopic ontkenning: ook bevelen kunnen ontkennend zijn.
Welke zin staat in de gebiedende wijs?
Tu regardes ici.
Nous regardons ici.
Regarde ici !
Vous regardez ici.
De juiste optie heeft geen persoonlijk voornaamwoord en gebruikt de bevelsvorm.
Gebiedende wijs herkennen
De gebiedende wijs gebruik je voor een bevel of advies. Vaak staat er geen persoonlijk voornaamwoord in de zin. Bij een -er-werkwoord verdwijnt in de tu-vorm meestal de -s: Tu parles wordt Parle !
Alle blanks komen direct uit de uitleg van slides 6 t/m 9.
Het bijvoeglijk naamwoord
Een bijvoeglijk naamwoord zegt iets over een zelfstandig naamwoord.
un garçon sympa
une fille sympa
un grand sac
une grande maison
Benadruk dat vorm en plaats in het Frans belangrijker zijn dan in het Nederlands.
Aanpassen aan geslacht en getal
Het bijvoeglijk naamwoord past zich vaak aan.
mannelijk enkelvoud: petit
vrouwelijk enkelvoud: petite
mannelijk meervoud: petits
vrouwelijk meervoud: petites
Dat heet congruentie.
Gebruik eventueel ook 'grand/grande' als extra voorbeeld als leerlingen de vormverandering nog niet zien.
Plaats van het bijvoeglijk naamwoord
Meestal staat het bijvoeglijk naamwoord achter het zelfstandig naamwoord.
un livre intéressant
une voiture rouge
Sommige veelgebruikte woorden staan ervoor.
un petit chat
une belle journée
Houd het bij de hoofdregel: meestal erachter, soms ervoor.
Vorm en betekenis samen
Bijvoeglijke naamwoorden helpen om preciezer te zijn.
un ami français = een Franse vriend
des exercices difficiles = moeilijke oefeningen
une maison blanche = een wit huis
Let altijd op geslacht, getal en plaats.
This item has no instructions
Waar staat het bijvoeglijk naamwoord meestal in het Frans?
voor het werkwoord
achter het zelfstandig naamwoord
voor het onderwerp
achter de ontkenning
Toetst de hoofdregel: meestal erachter, soms ervoor.
Vorm en plaats
Een bijvoeglijk naamwoord past zich aan aan geslacht en getal. In de zin un livre intéressant staat het woord intéressant achter het zelfstandig naamwoord.
Hier komen congruentie en plaats samen in één korte toepassing.
De ontkenning
In het Frans maak je een zin vaak ontkennend met:
ne ... pas
Voorbeelden:
Je ne parle pas allemand.
Il n’aime pas le café.
Nous ne regardons pas la télé.
Wijs op ne/n’ vóór een klinker of stomme h.
Plaats van ne en pas
Bij een vervoegd werkwoord komt:
ne vóór het werkwoord
pas ná het werkwoord
Schema:
onderwerp + ne + werkwoord + pas
Dit vaste schema helpt leerlingen bij het controleren van hun eigen zinnen.
Ontkenning in samengestelde tijden
Bij een hulpwerkwoord staan ne en pas om het hulpwerkwoord heen.
Je n’ai pas mangé.
Nous ne sommes pas allés.
Dus niet rond het voltooid deelwoord.
Dit bereidt leerlingen voor op het passé composé.
Ook bij bevelen mogelijk
Een ontkennende gebiedende wijs blijft duidelijk van vorm.
Ne parle pas !
N’oubliez pas !
Ne regardons pas ça.
De ontkenning staat ook hier om het werkwoord heen.
Leg uit dat de gebiedende wijs zonder onderwerp blijft, maar de ontkenning wel zichtbaar is.
Wat is juist bij een ontkennende zin?
ne na het werkwoord
pas voor het onderwerp
ne en pas om het werkwoord
pas zonder ne
Sluit aan op het vaste schema uit slide 15 en de voorbeelden eromheen.
Ontkenning toepassen
In een gewone ontkenning krijg je: onderwerp + ne + werkwoord + pas. In een samengestelde tijd staan deze woorden om het hulpwerkwoord heen, zoals in: Je n’ai pas mangé.
De derde blank test het belangrijke verschil met het voltooid deelwoord.
Werkwoorden in de présent
De présent gebruik je voor wat nu gebeurt of wat regelmatig gebeurt.
Voorbeeld met parler:
je parle
tu parles
il/elle parle
nous parlons
vous parlez
Ils/ elles parlent
Als er ruimte is, noem ook vous parlez / ils parlent mondeling.
Basis van vervoegen in de présent
Bij veel werkwoorden haal je de uitgang -er, -ir of -re van het hele werkwoord af en voeg je een nieuwe uitgang toe.
Bij parler:
parl- + uitgang
Zo past de vorm bij het persoonlijk voornaamwoord.
Gebruik 'stam + uitgang' als vaste taal tijdens uitleg.
Het passé composé
De passé composé gebruik je voor een handeling in het verleden.
Vorm:
onderwerp + avoir/être in de présent + voltooid deelwoord
J’ai parlé.
Elle est arrivée.
Noem dat de meeste werkwoorden avoir gebruiken; sommige werkwoorden van beweging of verandering gebruiken être.
De futur proche
De futur proche gebruik je voor iets dat binnenkort gaat gebeuren.
Vorm:
aller in de présent + hele werkwoord
Je vais travailler.
Nous allons partir.
Laat het verschil horen tussen Nederlands 'ik ga werken' en Frans 'je vais travailler'.
Drie tijden vergelijken
présent: nu / gewoonlijk → Je mange.
passé composé: afgerond verleden → J’ai mangé.
futur proche: binnenkort → Je vais manger.
De tijd verandert, maar het werkwoord blijft de kern van de zin.
Dit is het overzichtsslide waarop leerlingen de drie tijden naast elkaar zien.
Welke zin staat in de futur proche?
Je mange.
J’ai mangé.
Je vais manger.
Je mangerai.
De afleider 'Je mangerai' is bewust plausibel, maar deze tijd is niet behandeld in de les.
Welk verschil tussen de drie tijden weet jij nog?
Bespreek of leerlingen één concreet verschil kunnen noemen, bijvoorbeeld: présent = nu/gewoonlijk, passé composé = verleden met hulpwerkwoord + voltooid deelwoord, futur proche = aller + heel werkwoord voor nabije toekomst.
Wat uit deze les onthoud jij het best?
Laat leerlingen kort terugblikken op hun leerproces. Er zijn geen foute antwoorden.
Welk onderdeel vond jij het lastigst?
Gebruik de antwoorden om te bepalen welk onderwerp nog extra oefening nodig heeft.
Begrippenlijst
persoonlijk voornaamwoord - woord dat een persoon of zaak vervangt, zoals je, tu of nous
gebiedende wijs - werkwoordsvorm voor een bevel, opdracht of advies
bijvoeglijk naamwoord - woord dat iets zegt over een zelfstandig naamwoord
ontkenning - vorm waarmee je zegt dat iets niet zo is
présent - tegenwoordige tijd in het Frans
passé composé - tijd voor een handeling die in het verleden is gebeurd
futur proche - tijd voor iets dat binnenkort gaat gebeuren
This item has no instructions
Begrippenlijst
congruentie - het aanpassen van een woord aan geslacht en getal
hulpwerkwoord - werkwoord dat samen met een ander werkwoord een tijd vormt, zoals avoir, être of aller
voltooid deelwoord - vorm van het werkwoord in het passé composé, zoals parlé of fini
stam - basis van het werkwoord zonder uitgang
tu-vorm - vorm van het werkwoord die hoort bij tu
bevestigende zin - zin zonder ontkenning
ontkennende zin - zin met ne ... pas
This item has no instructions