Longembolie en ademhaling
Alles over longembolie en ademhaling
Lesson duration is: 60 minItems in this lesson
Alles over longembolie en ademhaling
Leerdoelen
De student kan de symptomen, oorzaken en risicofactoren van een longembolie benoemen.
De student kan aan de hand van een casus uitleggen waarom zij een verhoogd risico had op een longembolie en welke signalen wezen op een acute situatie.
De student kan passende verpleegkundige adviezen formuleren voor iemand die herstelt van een longembolie.
Oefening 1
Ademen door een rietje
Ademhaling
Inademen is een actief proces. Uitademen is meestal passief.
Het middenrif (diafragma) is een gespierde plaat die de borstholte scheidt van de buikholte.
In rust is het middenrif koepelvormig. Bij aanspanning plat het middenrif af.
Het weefsel van de longen rekt uit waardoor de longblaasjes gaan openstaan en de inhoudt toeneemt. Oftewel het volume in de borstholte neemt toe. De longen zitten met het borstvlies vast aan de ribben.
Er is sprake van een borstademhaling als vooral de borst bij een inspanning omhoog gaat. In rust is er altijd een buikademhaling.
De hulp-ademhalingspieren kunnen de ademhalingsspieren helpen bij de inademing. Ze helpen bij het optillen van de ribben. Dit doen ze vooral als hij/zij zich inspant, omdat er dan meer lucht nodig is. Uitademen gebeurt vanzelf wanneer je ademhalingsspieren ontspannen. Alleen bij geforceerd uitademen kost het energie.
Er is sprake van een buikademhaling als de buik bij een inademing omhoog gaat.
Longfunctie
Bij een normale ademhaling adem je ongeveer 500 ml lucht in. Dit noem je het ademvolume of ademteugvolume.
Niet alle ingeademde lucht komt in de longblaasjes terecht. Een deel blijft hangen in de luchtwegen, zoals je neus, keel en luchtpijp. Daar vindt geen uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide plaats, dit noem je de dode ruimte.
Dit hangt af van bijvoorbeeld:
leeftijd
geslacht
lengte
conditie
Zelfs na heel diep uitademen blijft er altijd wat lucht in je longen achter, dat heet het: residuvolume
Samenstelling lucht
Als je inademt, bestaat de lucht uit:
21% zuurstof (kamerlucht)
79% stikstof
Stikstof doet bijna niets bij de ademhaling.
Als je uitademt, bevat de lucht:
16% zuurstof
77% stikstof
4% koolstofdioxide
3% waterdamp
Je lichaam gebruikt dus een deel van de zuurstof en maakt koolstofdioxide aan. Daarom zit er minder zuurstof en meer koolstofdioxide in uitgeademde lucht.
De waterdamp kun je soms zien als condens, bijvoorbeeld op een koude ruit wanneer je erop uitademt.
Wat is een longembolie?
Een longembolie is een verstopping in een bloedvat in de longen, meestal veroorzaakt door een bloedprop.
Hierdoor komt er minder zuurstof in het bloed, wat benauwdheid geeft.
Cijfers in Nederland
Hoeveel mensen in Nederland een longembolie hebben is onbekend.
Bij ongeveer 2,6 op de duizend Nederlanders denken artsen aan een longembolie. Gemiddeld blijkt uit onderzoek dat 1 op de 4 van deze mensen ook echt een longembolie heeft.
Dit komt neer op 10.000 tot 12.500 gevallen per jaar.
Oorzaken
Meestal door een bloedprop (trombose) die vastloopt in de longen. Soms door vet, lucht of stukjes tumor.
Bloedstolsels ontstaan vaak in de benen. Als een stukje losraakt, reist het via het bloed naar de longen en blokkeert een bloedvat.
Emotionele impact
Een longembolie kan angst en verdriet veroorzaken. Dit is normaal. Praat erover met een arts of verpleegkundige.
Risicofactoren
Medische factoren
Verlamming
Operatie
Botbreuk
Hypertensie
Erfelijkheid
Hogere leeftijd
Weinig bewegen
Overgewicht
Roken
Leeftijd & leefstijl
Symptomen
Een benauwd gevoel.
Pijn op de borst of achterkant rug (tussen schouderbladen) tijdens het ademhalen.
Hoesten (soms zit daar bloed bij).
Tachypneu.
Tachycardie.
Zweten.
Een licht gevoel in het hoofd.
Soorten longembolieën
Een embolie kan groot of klein zijn, centraal of buitenin de long. Soms zijn er meerdere proppen tegelijk.
Type verstopping
Trombus:
Verstopping door een bloedstolsel, in 85% van de gevallen afkomstig uit een beenader (diepe veneuze trombose of DVT).
Luchtembolie:
Veroorzaakt door luchtbellen in de bloedbaan.
Vetembolie:
Ontstaat door vetdruppeltjes in het bloed, vaak na een botbreuk.
Vruchtwaterembolie:
Een zeldzame complicatie tijdens of net na de bevalling.
Soorten embolie
Trombose kan in principe optreden in elk bloedvat in het lichaam.
Bij een bloedstolsel in een ader spreken we van veneuze of diep-veneuze trombose (DVT). Vaak is dit een trombosebeen.
Als een bloedstolsel in een ader losschiet, kan het verderop in het lichaam een verstopping veroorzaken. Dit heet een embolie. Een veel voorkomend voorbeeld is een longembolie.
Als een deel van het lichaam geen zuurstof meer krijgt door een stolsel, bijvoorbeeld in de darmen of longen, dan spreken we van een darminfarct of longinfarct.
Bij een stolsel in een slagader spreken we van een arteriële trombose. Dit kan bijvoorbeeld een hartinfarct of herseninfarct veroorzaken.
Opdracht 2: casusbespreking
Hester Tigchelaar (55) is een actieve vrouw die regelmatig lange vliegreizen maakt. Na een vlucht van negen uur krijgt ze direct na de landing last van benauwdheid en pijn op de borst. Toch gaat ze thuis verder met haar dagelijkse activiteiten en werkt ze de dagen erna gewoon door. Vooral bij inspanning, zoals traplopen, merkt ze dat ze benauwd blijft.
Bespreek in tweetallen:
Waarom heeft Hester een verhoogd risico op een embolie/trombose?
Wat had Hester beter kunnen doen?
Casusbespreking deel 2
Hester Tigchelaar (55) is een actieve vrouw die regelmatig lange vliegreizen maakt. Na een vlucht van negen uur krijgt ze direct na de landing last van benauwdheid en pijn op de borst. Toch gaat ze thuis verder met haar dagelijkse activiteiten en werkt ze de dagen erna gewoon door. Vooral bij inspanning, zoals traplopen, merkt ze dat ze benauwd blijft.
Na een bezoek aan de huisarts blijkt uit bloedonderzoek dat haar bloedwaarden afwijkend zijn. Op de spoedeisende hulp toont een CT-scan aan dat Hester een longembolie heeft. Ze krijgt direct antistollingsmedicatie toegediend en moet bij toekomstige vluchten Fragmin gaan gebruiken om nieuwe trombose te voorkomen.
Hoewel Hester niet opgenomen hoeft te worden, merkt ze dat het herstel lang duurt. Ze is sneller moe, sport niet meer en heeft minder vertrouwen in haar lichaam. Toch besluit ze te blijven vliegen, omdat reizen belangrijk voor haar is. Tijdens toekomstige vluchten wil ze vaker bewegen en regelmatig lopen om het risico op trombose te verkleinen.
Ruiterembolie
Een ruiterembolie is een acute trombose in beide longen (een dubbele longembolie). Hierbij sluit een groot bloedstolsel de grote slagaders van beide longen opeens volledig af.
De naam ruiterembolie komt van de zadelvormige bloedprop die vormt tijdens deze vorm van longembolie.
Snel handelen is van levensbelang bij een ruiterembolie. Bel daarom altijd 112 bij een circulatiestilstand of vermoeden op longembolie.
Doordat de belangrijke slagaders, die bloed naar de longen vervoeren, acuut worden afgesloten, treedt er een circulatiestilstand op. Dit houdt in dat er geen bloed rondgepompt kan worden. Dit kan een hartstilstand als gevolg hebben. Binnen slechts enkele seconden kan de persoon buiten bewustzijn raken doordat er geen zuurstof meer wordt rondgepompt. In velen gevallen is een ruiterembolie dan ook dodelijk.
Opdracht 3: Ruiterembolie
Lees onderstaande artikel:
Jenny kreeg een ruiterembolie met een hartstilstand als gevolg
Wat valt je op?
Wat vind je ervan?
Wat is je eerste reactie?
Behandeling met bloedverdunners
Dit kan een levensbedreigende situatie worden, dus ziekenhuis opname altijd noodzakelijk!
Meestal wordt er direct gestart met bloedverdunners om uitbreiding van het stolsel en verslechtering te voorkomen.
Soms is een chirurgische ingreep nodig om de prop te verwijderen.
Als de embolie is opgelost, blijf je meestal enige tijd bloedverdunners slikken. Zo verklein je de kans op nieuwe stolsels.
Herstel en nazorg
Vaak kun je thuis herstellen met tabletten.
Bij ernstige naweeen revalidatie mogelijk.
De duur van bloedverdunners varieert.
Ben je iets wijzer geworden over longembolieën?
Leerdoelen behaald?
De student kan de symptomen, oorzaken en risicofactoren van een longembolie benoemen.
De student kan aan de hand van een casus uitleggen waarom zij een verhoogd risico had op een longembolie en welke signalen wezen op een acute situatie.
De student kan passende verpleegkundige adviezen formuleren voor iemand die herstelt van een longembolie.
Waar ben je van geschrokken?
Bronnenlijst
Thieme Meulenhoff - ademhaling
Longfonds.nl
Stichtingtrombose.ml
