SON-R 6-40
Oorsprong, toepassing en meerwaarde
Josanne Hopster
Marthe Willen
Jitske Vogel
Juli 2026
SON-R 6-40
Oorsprong, toepassing en meerwaarde
Josanne Hopster
Marthe Willen
Jitske Vogel
Juli 2026
Planning Presentatie
Ontstaansgeschiedenis
3
Meetpretentie
6
Testconstructie
7
Betrouwbaarheid en validiteit
12
Doelgroep
13
Gebruiksgemak
16
Ontstaansgeschiedenis
3
Ontstaansgeschiedenis
3
Doelen
Leermogelijkheden en potentieel onderwijssucces
Veelzijdige, niet-verbale testreeks
Onderwijs en opvoeding weinig impact op testresultaten
Ontstaansgeschiedenis
3
Meetpretentie
Algemeen intelligentieniveau
Fluïde intelligentie (Gf) & visuele informatieverwerking (Gv)
Het vermogen om te leren
Beperkingen
Geen subtests voor gekristalliseerde intelligentie en geheugen
Testconstructie
Aanleiding voor revisie van de SON-R 5 ½ - 17
Verbetering van differentiatievermogen
Realiseren goede aansluiting SON R 2 ½ -7
Vernieuwing van testmateriaal (minder cultuurafhankelijk)
Verkorten van afnameduur
Actualisering van de normen
Geschikt maken voor volwassenen
Vooronderzoek
Culturele beperkingen
Onderzoek in China, Peru, Brazilië
In China werd significant lager gescoord op de subtesten waar plaatjes in voorkwamen (Categorieeën, Stripverhalen en Situaties)
Grondige herziening nodig!
4
Vooronderzoek
Moeilijkheidsopbouw
Geschatte moeilijkheid van items
Analyse van gegevens van 1350 personen normeringsonderzoek SON-R 5 ½ - 17
Sprake van leereffect dus moeilijk om perfecte moeilijkheidsopbouw te realiseren
Bij Analogieën, Categorieën en Patronen relatief weinig gemakkelijke items
Mozaïeken en Patronen ontbreken juist moeilijke items.
Bij constructieonderzoek dus naar gestreefd dit te verbeteren
Constructieonderzoek
Analogieën, Mozaïeken en Patronen
Nieuwe testboekjes gemaakt, 100 leerlingen in Nederland, 21 kinderen in Kenia
Op basis hiervan nieuwe testboekjes gemaakt die gehele moeilijkheid bestrijken --> SON-I
337 leerlingen (90 Nederlands, 65 allochtone leerlingen, 20 leerlingen van Chinese school in Nederland, 72 leerlingen in Bangkok en 90 kinderen in Brazilië) 6-22 jaar
Daarna nog leerlingen van SBO en zeer moeilijk lerende kinderen
Daarna testboekjes aangepast en opnieuw getest bij leerlingen --> Plafondeffect gevonden dus moeilijkheid bij SON-R 6-40 jaar verhoogd
Vooronderzoek
Alle items van Categorieën in 2003 opnieuw getekend
In sommige culturen werden sommige plaatjes niet begrepen --> Groot aantal wijzigingen gedaan
Culturele afhankelijkheid is toen verminderd (Onderzoek in Nederland, Slowakijke, Suriname, Curacao, Brazilie, Thailand en Iran)
4
Betrouwbaarheid en validiteit
Betrouwbaarheid
6
Voldoende: ≥ 0,70 (geschikt voor groepsniveau of minder zware individuele beslissingen).
Goed: ≥ 0,80 (geschikt voor belangrijke individuele beslissingen, zoals een toelating of behandelplan).
Uitstekend: ≥ 0,90 (noodzakelijk bij zware consequenties, zoals medische diagnoses of rechterlijke beslissingen)
Validiteit
VS
De betrouwbaarheid van de SON-R is over het algemeen zeer sterk.
SON-R 2-8
Totaal IQ-score: De interne consistentie is uitstekend met een betrouwbaarheid van .91.
Schalen: De Performale Schaal .87 en de Redeneerschaal .82, wat beide als 'goed' wordt gekwalificeerd.
Subtests: Op subtestniveau varieert betrouwbaarheid van .52 tot .82. Voorzichtig bij trekken conclusies op basis van één subtest.
SON-R 6-40:
Totaal IQ-score: De betrouwbaarheid is nog hoger (gemiddeld .95),
Subtests: Gemiddeld .87
Boek
Doelgroep(en)
Spraak-/taalproblemen
Doof/slechthorend
TOS
Selectief mutisme
Afasie/dysfasie
Beperkte taalproductie
Ontwikkelingsstoornis
Ontwikkelings-achterstand of verstandelijke beperking
Autisme
(ADHD)
Meertaligheid
Vluchtelingen
Migranten
Expats
LET OP: “Niet-verbaal” betekent niet dat taal helemaal geen rol speelt!
Casus Lina
6
Waarom de SON-R 6-40?
Leeftijd
Ontwikkelingsleeftijd
Verbale vaardigheden
Concentratievermogen
Doelgroep(en)
Keerzijde van de SON-R
Geen volledig cognitief profiel
Geen taalvaardigheden
Geen executief functioneren
Sneller een plafondeffect
Visuele problemen
Motorische beperkingen
Neurologische problemen
(dyspraxie)
Vermoeden van
hoogbegaafdheid
Schooladvies
Gebruiksgemak
Over het algemeen wordt de SON-R 6-40 als relatief gebruikvriendelijk beoordeeld
Cliënten/leerlingen:
Laagdrempelig
Concreet
Feedback tijdens test
Adaptief
Testleiders:
Observatiemogelijkheden
Praktisch
Relatief snel
Casus Lina
6
Tijdens de afname
Regelmatig pauze
Blokjes...
Patronen...
Gebruiksgemak
Er zijn echter ook nadelen aan de SON-R 6-40
Feedback kan ook demotiverend werken
Minder afwisseling in testen
Aandacht blijft een probleem
Motorische component
Casus Lina
6
UITWERKING SON?
Hebben jullie die?
Er staat ook een casus in het boek. Niet heel creatief, wel bruikbaar ;)
SON-III
6
Intelligentie
Digitale afname
Vernieuwd:
Normen
Afbeeldingen
Indicatiestelling
Tijdspad
Augustus: COTAN
September: lancering
Samenvatting
En nu jullie!