PowerPoint Diabetes mellitus

• New lesson editor
• Hcwc zorg
• MBO
• Studiejaar 1

Profielboek Hoofdstuk 2.2

Diabetes mellitus

Lesdoelen

• Je kunt uitleggen wat diabetes mellitus voor een ziekte is, hoe je het kunt herkennen

• Je kunt uitleggen wat jouw rol is bij zorg en preventie
  

Je leert:
- wat diabetes mellitus voor een ziekte is

- hoe je symptomen van diabetes mellitus kunt herkennen

- wat jouw rol is bij zorg en preventie

Inleiding

Als helpende speel je een belangrijke rol bij de ondersteuning van cliënten met diabetes.

Als helpende dien je een cliënt die een hypo of hyper heeft te herkennen.

Als helpende help je ook complicaties ten gevolge van diabetes te voorkomen.
Dit doe je door:
- regelmatig controles te doen;
- de cliënt te adviseren over een gezonde leefstijl

Daarom is kennis hebben van diabetes mellitus als helpende belangrijk

Diabetes mellitus (suikerziekte)

Wat is het?

Een chronische ziekte waarbij het lichaam de bloedsuikerspiegel (glucose) niet meer in evenwicht kan houden. Het is chronisch verhoogd. Dat komt doordat:

1. het lichaam te weinig van het hormoon insuline aanmaakt (bij type 2).

2. of dat de insuline niet goed meer werkt (bij type 2)

3. of dat het lichaam helemaal geen insuline meer aanmaakt (bij type 1). 

Bij wie komt het voor?

• Kan op alle leeftijden voorkomen.

• Men kan eerder diabetes type 2 krijgen als:
  - het in de familie zit
  - men te zwaar is
  - men weinig beweegt
  - men een ongezonde leefstijl er op na houdt.

Diabetes mellitus (suikerziekte)

Wat is de oorzaak?

• Het is niet bekend wat de oorzaak ervan is dat het lichaam te weinig insuline aanmaakt of
  niet meer goed reageert op de insuline;

• Aanleg en leefstijlen spelen wel een rol.
  

Insuline is een hormoon dat door de alvleesklier wordt gemaakt. Insuline is nodig om de glucose (suiker) in het lichaam te verwerken

Videofragment

Videofragment Diabetes: Wat is dat precies? (±1.40 minuut)

Verschil Diabetes type 1 en 2

Diabetes type 1

Bij dit type valt het eigen afweersysteem de cellen in de alvleesklier aan die insuline maken.

Hierdoor kan de alvleesklier geen insuline meer maken, met als gevolg dat de glucose in het bloed blijft zitten.

Iemand met diabetes type 1 krijgt in korte tijd veel klachten, die soms in eerste instantie vaag zijn en lijken op klachten van andere ziektes.

Het kan soms wel een paar maanden tot jaren duren, voordat er aan diabetes wordt gedacht.

Diabetes type 2

Bij dit type maakt de alvleesklier te weinig insuline aan of de insuline die aangemaakt wordt werkt niet goed

Verschijnselen Diabetes type 1

Verschijnselen (symptomen)
De verschijnselen zijn afhankelijk van de soort (het type) diabetes.

Verschijnselen (symptomen) diabetes type 1

• veel dorst

• vaak plassen

• afvallen zonder dat daar een reden voor is

• ziek en beroerd voelen

• veel honger hebben, of juist helemaal niet

• wazig zien

• misselijk zijn of overgeven

Verschijnselen Diabetes type 2

Verschijnselen (symptomen) diabetes type 2

• veel dorst en last hebben van een droge mond

• vaak plassen

• vaak moe zijn

• veel moe zijn

• last van ogen, zoals rode en branderige ogen, wazig zien, dubbel zien of slecht zien

• slecht genezende wondjes

• infecties die vaak terugkomen, zoals blaasontsteking

Complicaties Diabetes mellitus

Complicaties

Ontstaan van een hypoglykemie (hypo) of hyperglykemie (hyper).

Wat is een hypoglykemie en een hyperglykemie?

• Hypoglykemie: te laag bloedsuikergehalte

• Hyperglykemie: te hoog bloedsuikergehalte
  

Beide kunnen problemen geven:

• een hypo kan leiden tot flauwvallen of coma

• een hyper kan leiden tot flauwvallen of coma

Verschijnselen Hypo en Hyper

Verschijnselen (symptomen) Hypo en Hyper

HYPO
- Hartkloppingen

- Agressie

- Irritatie

- Moeite met concentreren

- Tintelingen in bijvoorbeeld
handen of voeten

Verschijnselen Hypo en Hyper

Verschijnselen (symptomen) Hypo en Hyper

HYPER
- Jeuk
- Zwak voelen
- Hongergevoel

- Moeite met praten, denken
en concentreren
- gedragsveranderingen,
wisselende emoties

- Fruitige adem of scherpe
aceton-geur

Hypo en Hyper herkennen en handelen

Belangrijk om de symptomen op tijd te herkennen en erna te handelen!

• Bij een hypo: cliënt iets zoets laten eten of drinken  druivensuiker, limonadesiroop,
  frisdrank, energierepen  kortom: snelwerkende suikers laten eten of drinken!

• Bij een hyper: cliënt veel (water) laten drinken, zodat hij gaat plassen of laten bewegen
  

Tref je een cliënt met diabetes bewusteloos aan: 112

Waarschuw een arts / 112 als een client met een hyper braakt en/of buikpijn heeft of scherpe adem heeft

Verdere aandachtspunten bij diabetes:

• wondjes aan voeten voorkomen.

Diabetesvoet

Lange termijn schade Diabetes mellitus

Op de lange termijn kan een te hoge bloedsuiker lijden tot onherstelbare schade aan:

• ogen: risico op blindheid

• nieren: nierziekten, nierfalen

• zenuwen

• impotentie

• voetamputatie (door een uit de hand gelopen diabetische voet).

• verder is het risico op hart- en vaatziekten bij diabetici sterk verhoogd.

Behandeling Diabetes Mellitus

Behandeling
Behandeling is afhankelijk van de soort (het type) diabetes en kan bestaan uit:

• bloedsuikergehalte meten

• insuline toedienen met insulinepen of insulinepomp bij type 1, soms insuline toedienen bij
  type 2

• medicatie voor bloedsuikergehalte (glucosegehalte) in het bloed te verlagen bij type 2

• Verder gezonde leefstijl, bewegings- en voedingsadviezen, overgewicht voorkomen

Insulinepomp

Insulinepen

Diabetesmedicatie

Zorg en preventie

Tips die jij cliënten kunt geven zijn:

• Maak verstandige keuzes met eten en drinken;

• Stop met roken;

• Zorg voor een gezond gewicht;

• Beweeg voldoende;

• Houd je bloedsuiker stabiel

• Controleer elke dag je voeten op wondjes

Moeilijke woorden en Begrippen

• Diabetes mellitus

• Chronische ziekte

• Glucose

• Insuline

• Afweersysteem

• Insulinepen / Insulinepomp

• Bloedsuikerspiegel

• Complicaties

• Hypoglykemie (Hypo) / hyperglykemie (Hyper)

• Stabiel

Quiz

Learning objective

Diabetes is een ziekte waarbij het suikergehalte chronisch verhoogd is.

A

Waar

B

Niet waar

Diabetes is de minst voorkomende chronische ziekte in Nederland.

A

Waar

B

Niet waar

Bij diabetes wordt er te weinig of geen cortisol aangemaakt.

A

Waar

B

Niet waar

Insuline wordt aangemaakt in...?...

A

de dunne darm

B

de lever

C

de galblaas

D

de alvleesklier

Welke bewering is niet waar?

A

Je kan door diabetes hart- en vaatziekten krijgen.

B

Je kan door diabetes in coma raken.

C

Diabetes is meestal erfelijk

D

Wondjes helen slechter

Iemand met diabetes moet vaak het bloedsuikergehalte meten. Dit gebeurt door middel van...?...

A

een pacemaker

B

een pompje

C

glucose sensor

D

een spuit

Te veel glucose in het bloed noemen ze ook wel een...?...

A

hypo

B

hyper

Iemand die een hypo heeft moet...?...

A

Insuline spuiten

B

veel plassen

C

veel water drinken

D

iets zoets eten of drinken