ADHD1

• Communicatie
• HBO
• Studiejaar 2

ADHD

Handvatten voor docenten

Wat is het verband tussen een stoornis en een beperking?

stoornis	medische aandoening	verlamming benen	ADHD
beperking	beperkte deelname door stoornis	niet kunnen lopen
handicap	maatschappelijke nadelen	geen toegang tot..

Beperkingen ADHD

• Moeite met concentratie bij lange of saaie taken
• Problemen met plannen, organiseren en prioriteiten stellen
• Vergeetachtigheid (afspraken, deadlines, spullen)
• Snel afgeleid zijn
• Impulsieve beslissingen of reacties
• Moeite met stilzitten of rust bewaren
• Problemen met emotieregulatie (frustratie, ongeduld)
• Wisselende prestaties op school of werk

Definitie

ADHD is een ontwikkelingsstoornis van het zenuwstelsel. 

De pijlers ervan zijn: Aandachtstekort, hyperactiviteit en impulsiviteit. 

Deze symptomen moeten voor het 12e jaar aanwezig zijn en voorkomen in meerdere (minstens 2) situaties: thuis, school, sport, met vrienden, etc

Daarnaast is er een aantoonbare afwijking in de hersenen vastgesteld

Kan ADHD verdwijnen?

Ja

Nee

ADHD komt voornamelijk voor bij jongens

ja

nee

Jongens en meisjes

• 3 - 5 % van de jongeren hebben ADHD 
• ADHD komt 2 tot 3 keer vaker voor bij jongens dan bij meisjes
• echter is er een onder diagnose bij meisjes
• Dit kan ernstige gevolgen hebben

Ik weet hoe de zorgstructuur op mijn stageschool geregeld is

ja

ongeveer

nee

Tips voor de stage

• Breng de zorgstructuur in kaart
• Volg een leerling met een stoornis, liefst met handelingsplan, een dag 
• Zoek uit wat executieve functies zijn

Wat zijn positieve eigenschappen van mensen met ADHD

Sterke kanten

• Vaak heel enthousiaste leerlingen
• Vaak dol op sport en bewegen 
• Kunnen zich in bepaalde gevallen heel sterk concentreren
• Vaak spontaan en open
• Gevoel voor humor
• vaak heel zorgzaam
• heel ondernemend
• bijna altijd in voor iets nieuws
• vaak veel fantasie
• sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel

Vermoeden van ADHD of ander opvallend gedrag?

• Meld je vermoedens bij mentor en zorgcoördinator
• Eventueel ook bij ouders 

Wat kun je doen

Je kunt veel doen.

Zowel op organisatorisch als didactisch vlak.

Je kunt als docent het verschil maken voor deze leerling

Wat is er belangrijk bij het kiezen van een plek voor een leerling met ADHD

vooraan, want geen afleiding

makkelijk oogcontact maken

achteraan, want dan kan die minder leerlingen afleiden

maakt niks uit, toch onhandelbaar

bij het raam

Plek in de klas

• Aan het bord heeft geen zin
  
• Plek waar oogcontact met jou goed mogelijk is
• eventueel afscherming mbv een scherm

Belangrijke elementen voor lokaal en organisatie?

Het lokaal/de organisatie

• Schrijf je lesindeling op het bord
• Probeer elke les volgens een vaste indeling te laten verlopen
• Geef de leerling een strategische plek
• Tweetallen naar bord werk beter dan groepjes
• Laat een leerling alles vooraf klaar leggen
• Alleen spullen op tafel die nodig zijn voor de taak/opdracht

Algemeen(1)

• Mentor kan in de klas bespreken wat ADHD eigenlijk is
• Zet in op een goede relatie met de leerling
• zorg voor duidelijkheid over gewenst gedrag
• Bevorder gewenst gedrag door positieve feedback 
• houd positief non-verbaal contact tijdens les
• spreek een stopteken af

Algemeen(2)

• Negeer negatief gedrag zoveel mogelijk
• Hanteer regels consequent en bestraf of beloon meteen
• Probeer straf te voorkomen (lln leert hier nauwelijks van)
• geef individuele aandacht
• Maak bij vrije situaties vooraf duidelijke afspraken
• Structureer je lesuur en maak dit voorspelbaar
• kondig veranderingen vooraf aan

Algemeen(3)

• Zorg dat de leerling kan bewegen
• Sta loopjes toe
  
• Herhaal en blijf herhalen

Als je vraagt aan een leerling met ADHD of die stil kan zitten, dan gaat dat helpen

ja

nee

Laat een leerling bewegen

Stil zitten gaat niet.

Bewegen helpt.

Dus laat de leerling bewegen.

Vragenlijst

Je kunt een voor een leerling met ADHD in jou klas de vragenlijst omgevingsfactoren concentratie invullen.

vragenlijst te vinden op https://gedragsproblemenindeklas.nl/downloads/ 

pak je laatst gegeven les. Hoeveel minuten heb je uitgelegd?

<10 min

tussen de 10 en 20 min

>20 min

Hoeveel minuten zou een kind van 12 jaar zich moeten kunnen concentreren (wat is de richtlijn)

ADHD en uitleg

• Sleep de leerling bij de uitleg door regelmatig de naam te noemen of door oogcontact
• Herhaal de uitleg en instructie vaker
• Blijf zoveel mogelijk positief communiceren
• Houdt de uitleg zo kort mogelijk
• Voordat je overgaat naar zelfstandig werken, laat de leerling bij je komen voor herhaling van de instructie
• Wissel je uitleg af met korte enkelvoudige opdrachten
• Directe  instructiemodel werkt het best

ADHD en zelfstandig werken

• Geef leerling enkelvoudige opdracht
• Leer leerling aan dat hij alle noodzakelijke middelen vooraf klaar leggen, oefen dit.
• Laat leerlingen naar je toe lopen voor vragen
• Geen samengestelde opdrachten
• Vraag terug wat de leerling gaat doen
• Geef met time timer aan hoeveel tijd er voor een opdracht is
• Pas hoeveelheid opdrachten aan

Ik ben bekend met de meichenbaum-aanpak

ja

nee

Meichenbuam-aanpak

1. Wat moet ik doen?
2. Hoe pak ik dit aan?
3. Ik werk stap voor stap
4. Controleer ik mijn werk
5. Hoe ging het?

Tijdens de taak

• Geef schema's voor werkwijze
• Gebruik verschillende kleurenstickers of kaftpapier per vak
• Geef korte deeltaken
• Gebruik timer
• Vertel  vooraf wanneer de opdracht voldoende is
• Heeft moeite met schrijven dus minder schrijfwerk geven of laptop

Na de taak

• Geef zo snel mogelijk feedback
• Laat de leerling over zijn eigen prestatie oordelen
• Vertel welke delen goed zijn gegaan
• Oordeel over het werk en niet over de leerling
• Zorg dat de leerling iets te doen als hij klaar is, liefst iets actiefs

Opdracht

Maak een kort plan van aanpak om je ADHD leerling effectief aan het werk te krijgen

Dit bespreken we daarna samen

Veel gedrag heeft te maken met gebrekkige executieve functies

Wat zijn executieve functies?

Executieve functies

Executieve functies zijn circuits in de hersenen die je gedrag aansturen en controleren.

Dit aansturen gebeurt onbewust.