Slim lezen en begrijpen
Slim lezen en begrijpen
Omdat de gebruiker geen onderwerp of subtopics gaf, is de les opgebouwd rond een basislijn voor begrijpend lezen in de bovenbouw: doel bepalen, voorspellen, hoofdgedachte vinden en belangrijke informatie selecteren.
Lesdoel
Ik kan een tekst slim lezen en uitleggen wat de belangrijkste informatie is.
This item has no instructions
Welke woorden passen bij slim lezen?
Gebruik de antwoorden als voorkennis: bijvoorbeeld titel, plaatje, voorspellen, onderwerp, samenvatten, zoeken, begrijpen.
Eerst kijk je naar de tekst
Bekijk de titel
Let op plaatjes en kopjes
Kijk naar woorden die dikgedrukt zijn
Lees nog niet alles, maar verken de tekst eerst
Open bij de voorkennis van leerlingen: goede lezers starten niet meteen bij zin 1, maar maken eerst een snelle verkenning.
Voorspellen helpt
Vraag jezelf af: waar zal deze tekst over gaan?
Gebruik de titel en de afbeeldingen
Een voorspelling helpt je om gerichter te lezen
This item has no instructions
Lees met een doel
Niet elke tekst lees je op dezelfde manier.
Zoek je een antwoord? Dan speur je gericht.
Wil je iets leren? Dan lees je nauwkeuriger.
Wil je het belangrijkste begrijpen? Dan let je op kernzinnen.
Benadruk dat leesdoel en leestempo bij elkaar horen. Dat maakt begrijpend lezen bewust en strategisch.
Signaalwoorden geven houvast
want, doordat → reden
daarom, dus → gevolg
maar, toch → tegenstelling
Leg uit dat signaalwoorden laten zien hoe stukjes informatie bij elkaar horen. Dat helpt bij het begrijpen van verbanden.
Zo vind je het onderwerp
Het onderwerp zegt waar de hele tekst over gaat.
Vaak kun je het onderwerp vinden door te letten op:
woorden die vaak terugkomen
de titel en tussenkopjes
het algemene thema van alle alinea's samen
This item has no instructions
Waarmee begin je als je een tekst slim wilt lezen?
Alles hardop lezen
De tekst verkennen
Meteen samenvatten
Alle details zoeken
Sluit aan op slides 2-6: eerst kijken, voorspellen en je leesdoel bepalen.
Maak de zinnen compleet
Bij slim lezen kijk je eerst naar de titel en naar plaatjes. Daarna kun je voorspellen waar de tekst over gaat. Als je leest met een doel, weet je beter hoe je moet lezen. Signaalwoorden laten een verband zien tussen stukjes tekst.
De kernwoorden komen uit de eerste leesstappen: titel, voorspellen, doel en verband.
De hoofdgedachte is nog preciezer
De hoofdgedachte vertelt wat de schrijver over het onderwerp wil zeggen.
Onderwerp = waarover?
Hoofdgedachte = wat is daar het belangrijkste van?
De hoofdgedachte kun je vaak in één zin zeggen.
Veel leerlingen halen onderwerp en hoofdgedachte door elkaar. Gebruik dat contrast heel expliciet.
Kernzinnen helpen zoeken
In veel alinea's staat een kernzin
Die staat vaak aan het begin of einde
De andere zinnen geven uitleg of voorbeelden
This item has no instructions
Belangrijk of minder belangrijk?
Niet alles in een tekst is even belangrijk.
Belangrijk:
kernzinnen
feiten die steeds terugkomen
informatie die het onderwerp uitlegt
Minder belangrijk:
voorbeelden
extra details
herhaling
Laat leerlingen zien dat details nuttig kunnen zijn, maar niet altijd nodig zijn om de tekst als geheel te begrijpen.
Samenvatten in het kort
Een goede samenvatting bevat alleen de kern.
noem het onderwerp
noem de hoofdgedachte
voeg alleen de belangrijkste punten toe
laat voorbeelden en kleine details weg
This item has no instructions
Stap voor stap lezen
Kijken → voorspellen → lezen → kern zoeken → samenvatten
Deze slide bundelt de leslijn. Gebruik hem om het totaalproces nog eens hardop in volgorde te benoemen.
Wat is het verschil tussen onderwerp en hoofdgedachte?
Onderwerp is korter
Hoofdgedachte is een plaatje
Onderwerp is waarover
Hoofdgedachte is elk detail
Leerlingen verwarren deze begrippen vaak. Het onderwerp zegt waar de tekst over gaat; de hoofdgedachte zegt wat daar het belangrijkste van is.
Vul de juiste woorden in
Het onderwerp zegt waar de hele tekst over gaat. De hoofdgedachte kun je vaak in één zin zeggen. In een alinea helpt de kernzin je om de belangrijkste informatie te vinden. In een goede samenvatting laat je kleine details weg.
Controleert de kernbegrippen uit het tweede blok: onderwerp, hoofdgedachte, kernzin en details.
Wat ga jij voortaan eerst doen bij een nieuwe tekst?
Goede antwoorden noemen in eigen woorden iets uit de les, zoals eerst verkennen, voorspellen, kernzin zoeken, onderwerp vinden of samenvatten.
Welk deel van slim lezen vond jij het moeilijkst?
Laat leerlingen terugkijken op hun leerproces. Mogelijke elementen: onderwerp en hoofdgedachte uit elkaar houden, details weglaten, kernzin vinden, signaalwoorden begrijpen.
Woordenlijst
onderwerp - waar de tekst over gaat
hoofdgedachte - het belangrijkste wat de schrijver over het onderwerp zegt
kernzin - de zin met de belangrijkste informatie van een alinea
signaalwoord - woord dat een verband laat zien
samenvatting - korte weergave van de belangrijkste informatie
detail - klein stukje extra informatie
voorspellen - vooraf bedenken waar een tekst over zal gaan
This item has no instructions