H4 - 4.7 t/m 4.10 Geweld, fouilleren en gezag

Geweld, fouilleren en gezag

1 / 40
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBeveiligingMBOStudiejaar 2,3

This lesson contains 40 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Geweld, fouilleren en gezag

This item has no instructions

Leerdoel

Ik kan bevoegdheden van de boa in relatie tot het gebruik van geweld en fouilleren benoemen, het begrip geweldsinstructie omschrijven en de organisatie van het gezag over de politie uitleggen.

This item has no instructions

Bevoegdheden en minister

  • Bevoegdheden voor geweld en fouilleren komen niet vanzelf mee met de functie.

  • Deze bevoegdheden worden verleend door de minister.

  • Alleen wie die bevoegdheid heeft gekregen, mag deze middelen gebruiken.

  • Het gebruik moet daarna ook nog passen binnen de wettelijke regels.

Leg het onderscheid uit tussen 'bevoegd zijn' en 'juist handelen'. Ook een bevoegde ambtenaar mag niet zomaar geweld of fouillering toepassen.

Geweld op grond van de wet

Artikel 7 lid 1 Politiewet 2012 geeft de executieve ambtenaar van politie bevoegdheid om geweld te gebruiken. Dat mag alleen als het gebeurt in de rechtmatige uitoefening van de bediening en binnen duidelijke voorwaarden.

Koppel dit aan BOA-theorie: de kandidaat moet herkennen dat geweldsbevoegdheid wettelijk is begrensd en niet alleen een praktische keuze is.

Voorwaarden voor geweld

  • Rechtmatige uitoefening van de taak

  • Proportionaliteit: het doel rechtvaardigt het geweld

  • Subsidiariteit: geen minder ingrijpend middel mogelijk

  • Zo mogelijk eerst waarschuwen

Benadruk dat proportionaliteit en subsidiariteit samen de kern vormen van rechtmatig geweldgebruik.

Uitvoeren fouilleringen Politiewet 7 lid 3 en 4

Veiligheids- en vervoersfouillering – art. 20 Ambtsinstructie

  • Oppervlakkig aftasten van kleding.

  • Onderzoek van meegevoerde zaken.


Voor beide geldt

  • Gericht op het vinden van gevaarlijke voorwerpen.

  • Gevaarlijke voorwerpen worden uitgenomen en bewaard.

  • Fouillering zoveel mogelijk door iemand van hetzelfde geslacht.

Maak duidelijk dat veiligheidsfouillering is gekoppeld aan concreet gevaar, terwijl vervoersfouillering gekoppeld is aan de situatie van vervoer.

Proportionaliteit bij geweld en fouilleren

Volgens artikel 7 lid 7 Politiewet 2012 moet de uitoefening van geweld en de fouilleringsbevoegdheden redelijk en gematigd zijn in verhouding tot het doel. Niet meer ingrijpen dan nodig is, blijft dus steeds de norm.

This item has no instructions

Wie verleent bevoegdheden voor geweld en fouilleren?

A

de minister

B

de burgemeester

C

de korpschef

D

de officier van justitie

Toetst slide 2. De andere opties zijn bewust gekozen als gezags- of leidingfiguren die studenten kunnen verwarren met het verlenen van bevoegdheden.

Kernbegrippen bij geweld en fouilleren

Bevoegdheden voor geweld en fouilleren worden verleend door de minister. Geweld mag alleen binnen de rechtmatige uitoefening van de taak worden gebruikt. Bij veiligheidsfouillering gaat het om onmiddellijk gevaar. Bij insluiting kan kleding ook worden doorzocht .

de minister
rechtmatige uitoefening
onmiddellijk gevaar
doorzocht
de burgemeester
opsporingstaak
vervoer
afgetast
de korpschef
waarschuwing

Toetst de eerste subtopic-blok slides 2 t/m 8: bevoegdheid, voorwaarden voor geweld en verschil tussen gewone fouillering en fouillering bij insluiting.

Wat is de geweldsinstructie?

De geweldsinstructie is het geheel van wettelijke regels dat bepaalt wanneer en hoe een opsporingsambtenaar geweld mag gebruiken. Die regels staan in de Politiewet 2012 en vooral in de Ambtsinstructie.

Gebruik bewust de formulering 'geheel van regels' zodat studenten begrijpen dat het niet om één enkel artikel gaat.

Waarom de geweldsinstructie belangrijk is

  • Geeft grenzen aan bevoegd optreden

  • Beschermt burger én ambtenaar

  • Is beslissend bij beoordeling van strafbaarheid

This item has no instructions

Strafuitsluiting bij rechtmatig geweld

Een opsporingsambtenaar die in de rechtmatige uitoefening van zijn taak en conform de geweldsinstructie geweld gebruikt, is niet strafbaar als daarbij een strafbaar feit wordt begaan. Dit is de strafuitsluitingsgrond.

Benadruk dat deze bescherming alleen geldt voor de ambtenaar die bevoegd is om geweld toe te passen én zich aan de geweldsinstructie houdt.

Wanneer geldt die strafuitsluiting?

  • De ambtenaar is bevoegd tot geweldgebruik

  • Het geweld gebeurt in de rechtmatige taakuitoefening

  • Het handelen is conform de geweldsinstructie

  • Buiten deze voorwaarden vervalt de bescherming

This item has no instructions

Schending van de geweldsinstructie

Als een tot geweld bevoegde opsporingsambtenaar de regels van de geweldsinstructie door schuld overtreedt, kan hij strafbaar zijn op grond van artikel 372 Wetboek van Strafrecht.

Leg uit dat 'door schuld' hier betekent: onzorgvuldig, onvoorzichtig of een verwijtbare inschattingsfout.

Straffen bij artikel 372 Sr

  • Bij lichamelijk letsel: maximaal 1 jaar gevangenisstraf

  • Bij zwaar lichamelijk letsel: maximaal 2 jaar

  • Bij dood: maximaal 3 jaar

  • De straf hangt dus samen met het gevolg van de schending

This item has no instructions

Artikel 372 Sr of algemeen geweldsdelict

Vervolging op grond van artikel 372 Sr kan passender zijn dan vervolging voor algemene geweldsdelicten zoals mishandeling of doodslag. Bij opzet of vergaande roekeloosheid kan juist wél sprake zijn van zo'n algemeen geweldsdelict.

Noem dat algemene geweldsdelicten meestal een zwaardere strafdreiging kennen.

Onderzoek na geweldgebruik

Na geweldgebruik door een bevoegde opsporingsambtenaar kan de officier van justitie de Rijksrecherche bevel geven om onderzoek te doen. Dit heet een feitenonderzoek.

This item has no instructions

Kenmerken van het feitenonderzoek

  • Het is geen opsporingsonderzoek

  • Bij letsel of dood zijn beperkt enkele bevoegdheden mogelijk

  • De betrokken ambtenaar is geen verdachte

Maak onderscheid tussen waarheidsvinding in een feitenonderzoek en strafrechtelijke verdenking in een opsporingsonderzoek.

Rechten van de betrokken ambtenaar

  • Niet verplicht om te antwoorden

  • Recht op rechtsbijstand

  • Krijgt hiermee enkele rechten die lijken op die van een verdachte

Verbind dit aan zorgvuldigheid: iemand is nog geen verdachte, maar krijgt wel rechtsbescherming.

Van feitenonderzoek naar vervolging

De uitkomsten van het feitenonderzoek kunnen leiden tot een opsporingsonderzoek naar artikel 372 Sr of naar een algemeen geweldsdelict. Zaken tegen opsporingsambtenaren over geweldgebruik worden behandeld door de rechtbank Midden-Nederland.

Verwijs zo nodig naar artikelen 511a, 511aa en 511ab Sv als procedurele basis uit het opgegeven kader.

Wanneer geldt de strafuitsluitingsgrond?

A

bij opzet en letsel

B

bij elk geweldgebruik

C

bij schuld zonder gevolg

D

bij bevoegd en conform instructie

Correct is alleen mogelijk als de ambtenaar bevoegd is, rechtmatig handelt en conform de geweldsinstructie werkt. De afleiders sluiten aan bij veelgemaakte verwarring met art. 372 Sr.

Geweldsinstructie en onderzoek

De geweldsinstructie is het geheel van regels in de Politiewet 2012 en de Ambtsinstructie. Bij rechtmatig handelen kan een strafuitsluitingsgrond gelden. Na geweldgebruik kan de officier van justitie de Rijksrecherche bevel geven tot een feitenonderzoek. Dat is nog geen opsporingsonderzoek.

Ambtsinstructie
strafuitsluitingsgrond
Rijksrecherche
opsporingsonderzoek
burgemeester
algemeen geweldsdelict
districtschef
verhoor
rechtbank

Herhaalt de kern van slides 9 t/m 19: begrip geweldsinstructie, strafuitsluiting en kenmerken van het feitenonderzoek.

Gezag over de politie

Het gezag over de politie gaat over de vraag wie richting geeft aan het politieoptreden. In de wet is dit verdeeld tussen de burgemeester en de officier van justitie.

Start hier het tweede examendeel: niet de organisatie van het korps, maar de organisatie van het gezag.

Gezag van de burgemeester

Op grond van artikel 11 lid 1 Politiewet 2012 heeft de burgemeester gezag over de politie bij de handhaving van de openbare orde en bij de hulpverlening binnen de gemeente.

Maak het onderscheid met strafrechtelijke handhaving expliciet: openbare orde ligt bij de burgemeester.

Wat hoort bij openbare orde?

  • Toezicht op rust en veiligheid in de gemeente

  • Inzet van politie bij lokale ordeproblemen

  • Afstemming op wat lokaal nodig is

Houd de voorbeelden algemeen; voeg geen nieuwe casussen toe die niet in het bronmateriaal staan.

Gezag van de officier van justitie

Volgens artikel 12 lid 1 Politiewet 2012 heeft de officier van justitie gezag over de politie bij de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en bij taken van de politie in de strafvordering.

Benadruk het kernwoord 'strafrechtelijk'. Dat helpt studenten het onderscheid met openbare orde onthouden.

Burgemeester en officier van justitie

  • Burgemeester → openbare orde en hulpverlening

  • Officier van justitie → strafrechtelijke handhaving

  • Hetzelfde korps werkt dus onder verschillend gezag, afhankelijk van de taak

Dit is de kernvergelijking van dit subtopic. Laat studenten zien dat gezag taakafhankelijk is.

Driehoeksoverleg

Het driehoeksoverleg is het lokale overleg tussen bestuur, justitie en politie. Het gaat over lokale taken en de uitvoering van prioriteiten.

This item has no instructions

Wie zitten in de driehoek?

  • De burgemeester

  • De (hoofd)officier van justitie

  • De districtschef en/of politiechef

Koppel dit aan artikel 13 lid 1 en lid 3 Politiewet 2012.

Waarom is de driehoek belangrijk?

In de driehoek worden lokaal bestuur, justitie en politie op elkaar afgestemd. Zo sluiten gezag, prioriteiten en uitvoering beter op elkaar aan.

This item has no instructions

This item has no instructions

Wie heeft gezag bij handhaving van de openbare orde?

A

de korpschef

B

de burgemeester

C

de minister

D

de officier van justitie

Toetst het onderscheid tussen openbare orde en strafrechtelijke handhaving uit slides 20 t/m 24.

Gezag en driehoek

De burgemeester heeft gezag over de politie bij openbare orde en hulpverlening. De officier van justitie heeft gezag bij strafrechtelijke handhaving. In het driehoeksoverleg stemmen bestuur, justitie en politie hun lokale prioriteiten op elkaar af.

burgemeester
officier van justitie
driehoeksoverleg
prioriteiten
korpschef
Rijksrecherche
Ambtsinstructie
bevoegdheden
minister

Toetst de kern uit slides 20 t/m 27: taakafhankelijk gezag en functie van de driehoek.

Faye

Melle

Sil

Brian

Elin

Steven

Tess

Lieke

Fayeline

Yinthe

Matts

Boaz

This item has no instructions

Geweld


Proportionaliteit

Subsidariteit

Fouilleren


Geweldsinstructie

Strafuitsluitingsgrond

Feiten-

onderzoek

Rijksrecherche

Bevoegd

gezag

Burgermeester

Officier

Driehoeks-overleg

This item has no instructions

Wat is één inzicht uit deze les dat jij onthoudt?

Laat studenten één concreet leerpunt noemen, bijvoorbeeld minister verleent bevoegdheden, verschil tussen veiligheids- en vervoersfouillering, of burgemeester versus officier van justitie.

Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Stuur op metacognitie: studenten kunnen noemen dat voorbeelden, vergelijking tussen begrippen, of het onderscheid tussen gezag en bevoegdheid hielp.

Welk onderdeel vond jij nog lastig of verwarrend?

Gebruik antwoorden om te zien waar herhaling nodig is, bijvoorbeeld art. 372 Sr, feitenonderzoek of verschil tussen soorten fouillering.

Begrippenlijst

geweld - Het toepassen van fysieke dwang door een bevoegde ambtenaar binnen wettelijke grenzen.

proportionaliteit - De inzet moet in verhouding staan tot het doel.

subsidiariteit - Er is geen minder ingrijpend middel waarmee het doel kan worden bereikt.

veiligheidsfouillering - Onderzoek aan een persoon bij onmiddellijk gevaar voor veiligheid.

vervoersfouillering - Fouillering van een te vervoeren persoon.

geweldsinstructie - Het geheel van regels over wanneer en hoe geweld mag worden gebruikt.

strafuitsluitingsgrond - Regel waardoor een ambtenaar bij rechtmatig geweldgebruik niet strafbaar is.

This item has no instructions

Begrippenlijst

artikel 372 Sr - Strafbaarstelling van het door schuld schenden van de geweldsinstructie.

feitenonderzoek - Onderzoek na geweldgebruik dat nog geen opsporingsonderzoek is.

Rijksrecherche - Onderzoeksdienst die onderzoek doet binnen politie en openbaar bestuur.

gezag - De bevoegdheid om richting te geven aan het optreden van de politie.

driehoeksoverleg - Lokaal overleg tussen burgemeester, officier van justitie en politie.

openbare orde - Rust en veiligheid in het openbare leven binnen de gemeente.

strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde - Politietaak gericht op opsporing en strafvordering.

This item has no instructions