Geweld, fouilleren en gezag
Geweld, fouilleren en gezag
This item has no instructions
Leerdoel
Ik kan bevoegdheden van de boa in relatie tot het gebruik van geweld en fouilleren benoemen, het begrip geweldsinstructie omschrijven en de organisatie van het gezag over de politie uitleggen.
This item has no instructions
Bevoegdheden en minister
Bevoegdheden voor geweld en fouilleren komen niet vanzelf mee met de functie.
Deze bevoegdheden worden verleend door de minister.
Alleen wie die bevoegdheid heeft gekregen, mag deze middelen gebruiken.
Het gebruik moet daarna ook nog passen binnen de wettelijke regels.
Leg het onderscheid uit tussen 'bevoegd zijn' en 'juist handelen'. Ook een bevoegde ambtenaar mag niet zomaar geweld of fouillering toepassen.
Geweld op grond van de wet
Artikel 7 lid 1 Politiewet 2012 geeft de executieve ambtenaar van politie bevoegdheid om geweld te gebruiken. Dat mag alleen als het gebeurt in de rechtmatige uitoefening van de bediening en binnen duidelijke voorwaarden.
Koppel dit aan BOA-theorie: de kandidaat moet herkennen dat geweldsbevoegdheid wettelijk is begrensd en niet alleen een praktische keuze is.
Voorwaarden voor geweld
Rechtmatige uitoefening van de taak
Proportionaliteit: het doel rechtvaardigt het geweld
Subsidiariteit: geen minder ingrijpend middel mogelijk
Zo mogelijk eerst waarschuwen
Benadruk dat proportionaliteit en subsidiariteit samen de kern vormen van rechtmatig geweldgebruik.
Uitvoeren fouilleringen Politiewet 7 lid 3 en 4
Veiligheids- en vervoersfouillering – art. 20 Ambtsinstructie
Oppervlakkig aftasten van kleding.
Onderzoek van meegevoerde zaken.
Voor beide geldt
Gericht op het vinden van gevaarlijke voorwerpen.
Gevaarlijke voorwerpen worden uitgenomen en bewaard.
Fouillering zoveel mogelijk door iemand van hetzelfde geslacht.
Maak duidelijk dat veiligheidsfouillering is gekoppeld aan concreet gevaar, terwijl vervoersfouillering gekoppeld is aan de situatie van vervoer.
Proportionaliteit bij geweld en fouilleren
Volgens artikel 7 lid 7 Politiewet 2012 moet de uitoefening van geweld en de fouilleringsbevoegdheden redelijk en gematigd zijn in verhouding tot het doel. Niet meer ingrijpen dan nodig is, blijft dus steeds de norm.
This item has no instructions
Wie verleent bevoegdheden voor geweld en fouilleren?
de minister
de burgemeester
de korpschef
de officier van justitie
Toetst slide 2. De andere opties zijn bewust gekozen als gezags- of leidingfiguren die studenten kunnen verwarren met het verlenen van bevoegdheden.
Kernbegrippen bij geweld en fouilleren
Bevoegdheden voor geweld en fouilleren worden verleend door de minister. Geweld mag alleen binnen de rechtmatige uitoefening van de taak worden gebruikt. Bij veiligheidsfouillering gaat het om onmiddellijk gevaar. Bij insluiting kan kleding ook worden doorzocht .
Toetst de eerste subtopic-blok slides 2 t/m 8: bevoegdheid, voorwaarden voor geweld en verschil tussen gewone fouillering en fouillering bij insluiting.
Wat is de geweldsinstructie?
De geweldsinstructie is het geheel van wettelijke regels dat bepaalt wanneer en hoe een opsporingsambtenaar geweld mag gebruiken. Die regels staan in de Politiewet 2012 en vooral in de Ambtsinstructie.
Gebruik bewust de formulering 'geheel van regels' zodat studenten begrijpen dat het niet om één enkel artikel gaat.
Waarom de geweldsinstructie belangrijk is
Geeft grenzen aan bevoegd optreden
Beschermt burger én ambtenaar
Is beslissend bij beoordeling van strafbaarheid
This item has no instructions
Strafuitsluiting bij rechtmatig geweld
Een opsporingsambtenaar die in de rechtmatige uitoefening van zijn taak en conform de geweldsinstructie geweld gebruikt, is niet strafbaar als daarbij een strafbaar feit wordt begaan. Dit is de strafuitsluitingsgrond.
Benadruk dat deze bescherming alleen geldt voor de ambtenaar die bevoegd is om geweld toe te passen én zich aan de geweldsinstructie houdt.
Wanneer geldt die strafuitsluiting?
De ambtenaar is bevoegd tot geweldgebruik
Het geweld gebeurt in de rechtmatige taakuitoefening
Het handelen is conform de geweldsinstructie
Buiten deze voorwaarden vervalt de bescherming
This item has no instructions
Schending van de geweldsinstructie
Als een tot geweld bevoegde opsporingsambtenaar de regels van de geweldsinstructie door schuld overtreedt, kan hij strafbaar zijn op grond van artikel 372 Wetboek van Strafrecht.
Leg uit dat 'door schuld' hier betekent: onzorgvuldig, onvoorzichtig of een verwijtbare inschattingsfout.
Straffen bij artikel 372 Sr
Bij lichamelijk letsel: maximaal 1 jaar gevangenisstraf
Bij zwaar lichamelijk letsel: maximaal 2 jaar
Bij dood: maximaal 3 jaar
De straf hangt dus samen met het gevolg van de schending
This item has no instructions
Artikel 372 Sr of algemeen geweldsdelict
Vervolging op grond van artikel 372 Sr kan passender zijn dan vervolging voor algemene geweldsdelicten zoals mishandeling of doodslag. Bij opzet of vergaande roekeloosheid kan juist wél sprake zijn van zo'n algemeen geweldsdelict.
Noem dat algemene geweldsdelicten meestal een zwaardere strafdreiging kennen.
Onderzoek na geweldgebruik
Na geweldgebruik door een bevoegde opsporingsambtenaar kan de officier van justitie de Rijksrecherche bevel geven om onderzoek te doen. Dit heet een feitenonderzoek.
This item has no instructions
Kenmerken van het feitenonderzoek
Het is geen opsporingsonderzoek
Bij letsel of dood zijn beperkt enkele bevoegdheden mogelijk
De betrokken ambtenaar is geen verdachte
Maak onderscheid tussen waarheidsvinding in een feitenonderzoek en strafrechtelijke verdenking in een opsporingsonderzoek.
Rechten van de betrokken ambtenaar
Niet verplicht om te antwoorden
Recht op rechtsbijstand
Krijgt hiermee enkele rechten die lijken op die van een verdachte
Verbind dit aan zorgvuldigheid: iemand is nog geen verdachte, maar krijgt wel rechtsbescherming.
Van feitenonderzoek naar vervolging
De uitkomsten van het feitenonderzoek kunnen leiden tot een opsporingsonderzoek naar artikel 372 Sr of naar een algemeen geweldsdelict. Zaken tegen opsporingsambtenaren over geweldgebruik worden behandeld door de rechtbank Midden-Nederland.
Verwijs zo nodig naar artikelen 511a, 511aa en 511ab Sv als procedurele basis uit het opgegeven kader.
Wanneer geldt de strafuitsluitingsgrond?
bij opzet en letsel
bij elk geweldgebruik
bij schuld zonder gevolg
bij bevoegd en conform instructie
Correct is alleen mogelijk als de ambtenaar bevoegd is, rechtmatig handelt en conform de geweldsinstructie werkt. De afleiders sluiten aan bij veelgemaakte verwarring met art. 372 Sr.
Geweldsinstructie en onderzoek
De geweldsinstructie is het geheel van regels in de Politiewet 2012 en de Ambtsinstructie. Bij rechtmatig handelen kan een strafuitsluitingsgrond gelden. Na geweldgebruik kan de officier van justitie de Rijksrecherche bevel geven tot een feitenonderzoek. Dat is nog geen opsporingsonderzoek.
Herhaalt de kern van slides 9 t/m 19: begrip geweldsinstructie, strafuitsluiting en kenmerken van het feitenonderzoek.
Gezag over de politie
Het gezag over de politie gaat over de vraag wie richting geeft aan het politieoptreden. In de wet is dit verdeeld tussen de burgemeester en de officier van justitie.
Start hier het tweede examendeel: niet de organisatie van het korps, maar de organisatie van het gezag.
Gezag van de burgemeester
Op grond van artikel 11 lid 1 Politiewet 2012 heeft de burgemeester gezag over de politie bij de handhaving van de openbare orde en bij de hulpverlening binnen de gemeente.
Maak het onderscheid met strafrechtelijke handhaving expliciet: openbare orde ligt bij de burgemeester.
Wat hoort bij openbare orde?
Toezicht op rust en veiligheid in de gemeente
Inzet van politie bij lokale ordeproblemen
Afstemming op wat lokaal nodig is
Houd de voorbeelden algemeen; voeg geen nieuwe casussen toe die niet in het bronmateriaal staan.
Gezag van de officier van justitie
Volgens artikel 12 lid 1 Politiewet 2012 heeft de officier van justitie gezag over de politie bij de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en bij taken van de politie in de strafvordering.
Benadruk het kernwoord 'strafrechtelijk'. Dat helpt studenten het onderscheid met openbare orde onthouden.
Burgemeester en officier van justitie
Burgemeester → openbare orde en hulpverlening
Officier van justitie → strafrechtelijke handhaving
Hetzelfde korps werkt dus onder verschillend gezag, afhankelijk van de taak
Dit is de kernvergelijking van dit subtopic. Laat studenten zien dat gezag taakafhankelijk is.
Driehoeksoverleg
Het driehoeksoverleg is het lokale overleg tussen bestuur, justitie en politie. Het gaat over lokale taken en de uitvoering van prioriteiten.
This item has no instructions
Wie zitten in de driehoek?
De burgemeester
De (hoofd)officier van justitie
De districtschef en/of politiechef
Koppel dit aan artikel 13 lid 1 en lid 3 Politiewet 2012.
Waarom is de driehoek belangrijk?
In de driehoek worden lokaal bestuur, justitie en politie op elkaar afgestemd. Zo sluiten gezag, prioriteiten en uitvoering beter op elkaar aan.
This item has no instructions
This item has no instructions
Wie heeft gezag bij handhaving van de openbare orde?
de korpschef
de burgemeester
de minister
de officier van justitie
Toetst het onderscheid tussen openbare orde en strafrechtelijke handhaving uit slides 20 t/m 24.
Gezag en driehoek
De burgemeester heeft gezag over de politie bij openbare orde en hulpverlening. De officier van justitie heeft gezag bij strafrechtelijke handhaving. In het driehoeksoverleg stemmen bestuur, justitie en politie hun lokale prioriteiten op elkaar af.
Toetst de kern uit slides 20 t/m 27: taakafhankelijk gezag en functie van de driehoek.
Faye
Melle
Sil
Brian
Elin
Steven
Tess
Lieke
Fayeline
Yinthe
Matts
Boaz
This item has no instructions
Geweld
Proportionaliteit
Subsidariteit
Fouilleren
Geweldsinstructie
Strafuitsluitingsgrond
Feiten-
onderzoek
Rijksrecherche
Bevoegd
gezag
Burgermeester
Officier
Driehoeks-overleg
This item has no instructions
Wat is één inzicht uit deze les dat jij onthoudt?
Laat studenten één concreet leerpunt noemen, bijvoorbeeld minister verleent bevoegdheden, verschil tussen veiligheids- en vervoersfouillering, of burgemeester versus officier van justitie.
Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Stuur op metacognitie: studenten kunnen noemen dat voorbeelden, vergelijking tussen begrippen, of het onderscheid tussen gezag en bevoegdheid hielp.
Welk onderdeel vond jij nog lastig of verwarrend?
Gebruik antwoorden om te zien waar herhaling nodig is, bijvoorbeeld art. 372 Sr, feitenonderzoek of verschil tussen soorten fouillering.
Begrippenlijst
geweld - Het toepassen van fysieke dwang door een bevoegde ambtenaar binnen wettelijke grenzen.
proportionaliteit - De inzet moet in verhouding staan tot het doel.
subsidiariteit - Er is geen minder ingrijpend middel waarmee het doel kan worden bereikt.
veiligheidsfouillering - Onderzoek aan een persoon bij onmiddellijk gevaar voor veiligheid.
vervoersfouillering - Fouillering van een te vervoeren persoon.
geweldsinstructie - Het geheel van regels over wanneer en hoe geweld mag worden gebruikt.
strafuitsluitingsgrond - Regel waardoor een ambtenaar bij rechtmatig geweldgebruik niet strafbaar is.
This item has no instructions
Begrippenlijst
artikel 372 Sr - Strafbaarstelling van het door schuld schenden van de geweldsinstructie.
feitenonderzoek - Onderzoek na geweldgebruik dat nog geen opsporingsonderzoek is.
Rijksrecherche - Onderzoeksdienst die onderzoek doet binnen politie en openbaar bestuur.
gezag - De bevoegdheid om richting te geven aan het optreden van de politie.
driehoeksoverleg - Lokaal overleg tussen burgemeester, officier van justitie en politie.
openbare orde - Rust en veiligheid in het openbare leven binnen de gemeente.
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde - Politietaak gericht op opsporing en strafvordering.
This item has no instructions