zuurstof toedienen

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

zuurstof toedienen

luchtwegen

bestaat uit 2 delen:

bovenste luchtwegen ( neus, mond en keelholte, strottenhoofd tot boven de stembanden)

onderste luchtwegen (strottenhoofd onder de stembanden, luchtpijp en longen )

functie bovenste luchtweg

geleiding van lucht van buiten naar onderste luchtwegen;

zuivering van de lucht;

opwarming van de lucht.

functie onderste luchtwegen

uitwisselen van zuurstof en koolstofdioxide;

beschermen van het lichaam tegen schadelijke stoffen;

weetjes

normale ademhaling frequentie is: 12-15 keer per minuut

bij elke inademing ongeveer 400-500 ml lucht naar binnen

Bij de ademhaling is er aanvoer van zuurstof naar de longen en afvoer van koolstofdioxide uit de longen.

Zuurstof is een medicijn en kan levensreddend zijn.

belangrijk

het is een voorbehouden en riscio volle handeling, tevens is het een medicijn!!

dus alleen als je bevoegd en bekwaam bent

focus voor jullie als eerste jaars verpleegkundestudenten is:

In het eerste jaar ligt de focus vaak op de zorg rondom de zuurstof. Denk aan het controleren of de neusbril nog goed zit, het observeren van de ademhaling en het signaleren van drukplekken achter de oren.

hoe kunnen wij zien aan de patient dat deze een zuurstof te kort heeft?

benauwdheid, meer dan bij de inspanning hoort;

versnelde ademhaling, ook in rust;

gebruik van hulpademhalingsspieren en hoge ademhaling; buikademhaling doet niet meer mee;

hartritmestoornissen en snelle pols; deze voelt de zorgvrager vaak zelf;

verhoogde bloeddruk, mede door angst voor de benauwdheid die is ontstaan;

hyperventilatie: dit is een versnelde of verdiepte ademhaling;

verwardheid door te weinig zuurstof in de hersenen.

blauwe lippen, maskeren

cyanose

soorten zuurstoftoediening

neusbril of neusslang met sponsje

oxymask

non rebreating mask

laat ze even uitzoeken 

geschikt tot hoeveel liter te gebruiken

wanneer vervangen

hoe ziet het eruit, teken het even na

zuurstofbril of neusslang met sponsje

geschikt tot 6 liter O2

neusbril dgls reinigen, na 5-7 dgn vervangen

neusslang met sponsje na 8-24u vervangen

neusslang met sponjse voor kortdurend gberuik, bijv na een operatie

nadeel zuurstof komt niet altijd volledig bij de longen, makkelijk losscheiten

neusbril, komt ook neit te dicht bij de longen, decubitusplekken achter de oren.

oxymask

• masker dat sluit over neus en mond
• gebruik voor continue zuurstof toediening
• 5-15 liter
• eenvoudig zuurstofhoeveelheid aanpassen
• vervanging 1 maal per week

nadeel moet wel voor langere tijd op zitten

non rebreathing masker

10-15 liter

zak eronder eerst met lucht vullen

klepjes aan de zijkant voor afvoer kooldioxide

Het non-rebreathing mask is een masker dat over mond en neus van de zorgvrager past en dat is aangesloten op een zak die dient als reservoir. In de zak zit 100% zuurstof, zodat de zorgvrager een zo hoog mogelijke concentratie zuurstof in kan ademen. Dit masker wordt gebruikt bij zorgvragers die 10 tot 15 liter zuurstof per minuut gebruiken.

gebruikt bij dreigende shock, belangrijk om eerst de zak te vullen met zuurstof

na kort gebruik daarna weggooien

zuurstof bevochtigen 

de medische zuurstof is droog ( de zuurstof uit de muur of een cilinder )

bij langer gebruik of klachten kan de zuurstof bevochtigd worden

zuurstof in een ziekenhuis

in een ziekenhuis komt zuurstof uit de muur, hierop doe je dan een zuurstofklok, hierop stel je de hoeveelheid zuurstof in

in coronatijd hadden we meters van deze zuurstofslangen over de vloer liggen, mensen konden er 2o meter mee lopen om zo bij de douche te komen

zuurstofcilinders

2, 5 of 10 liter 

aandachtspunten

• zuurstof is een gas en een gas is brandbaar
• dus voorkom open vuur, roken is verboden
• als je een zuurstof cilinder gebruikt, zorg ervoor dat deze rechtop staat,       bij omvallen kan er een explosie ontstaan
• zet de cilinder niet naast een warmtebron, hierdoor gaat het gas ( de zuurstof ) uitzetten in de fles.
• gebruik geen elektrische apparaten daar kunnen vonkjes vanaf komen
• geen lippencreme gebruiken, kan brandwonden veroorzaken

de vijf keer juist-regel

Zuurstof toedienen is een medicijn toedienen, dus je moet de vijf keer juist-regel bij medicatietoediening toepassen:

Geef je de zuurstof aan de juiste zorgvrager?
Geef je de juiste hoeveelheid liters per minuut?
Geef je het juiste medicijn (zuurstof en geen ander gas)?
Pas je de juiste toedieningsvorm toe (masker, katheter of bril)?
Geef je de medicatie op de juiste tijd (continu of alleen op geleide van de saturatie)

complicaties van zuurstof

uitdroging en irritatie van huid en slijmvliezen

weglekken van zuurstof

te lage of te hoge dosering van zuurstof

Uitdroging en irritatie van huid en slijmvliezen

Als een zorgvrager zuurstof krijgt toegediend, loopt hij een risico op uitdroging van de huid van het gezicht en de slijmvliezen van mond, neus, keel en luchtpijp. Om dit te voorkomen, kun je de volgende handelingen uitvoeren:

Maak dagelijks de neus schoon door de zorgvrager te laten snuiten.

Reinig dagelijks de mond door de zorgvrager de mond te laten spoelen.

Bevochtig de zuurstof door middel van een aquapack als je meer dan 5 liter per minuut geeft.

Gebruik speciale manchetten ter bescherming van de oren, als de zuurstofslang irritatie geeft.

Breng de katheterslang afwisselend in beide neusgaten aan.

Smeer de neus in met een vetvrije crème om decubitus aan de neus te voorkomen (gebruik geen vethoudende crème om risico op ontbranden te voorkomen).

Weglekken van zuurstof

Het kan voorkomen dat zuurstof niet rechtstreeks in de longen terechtkomt, maar ongebruikt weglekt. Mogelijke oorzaken hiervan zijn zwelling van het neusslijmvlies, verstopping van de toevoerslang of onjuiste plaatsing van zuurstofbril, neuskatheter of masker. Je kunt proberen dit te voorkomen door:

de zorgvrager aan te geven zoveel mogelijk met gesloten mond door de neus te ademen;

een verstopte toevoerslang te vernieuwen;

zuurstofbril, neuskatheter of masker te verplaatsen zodat er geen zuurstof meer kan ontsnappen.

Een te lage of te hoge dosering van zuurstof

Het toedienen van zuurstof is niet zonder risico's. Bij een te laag zuurstofaanbod kan een zorgvrager benauwd worden, duizelig zijn of stoornissen in het bewustzijn oplopen. De zorgvrager kan flauwvallen.

Bij een te hoge zuurstofsaturatie bij zorgvragers met een chronische longaandoening kan het gebeuren dat de ademprikkel wegvalt. Dit ontstaat omdat door het toedienen van zuurstof het lichaam aan de hersenen doorgeeft dat er voldoende zuurstof in de vaten aan de buitenzijde van het lichaam is, zoals in armen en benen, en dus dat er voldoende zuurstof in het lichaam aanwezig is. Als de ademprikkel wegvalt, zal de natuurlijke ademhaling bij deze zorgvragers slechter worden. Ook de afvoer van koolstofdioxide valt dan weg. In het ergste geval lukt het de zorgvrager, nadat de zuurstof is afgebouwd, niet meer om nog voldoende diep adem te halen. De longen pikken hun oude werk om gassen uit te wisselen niet meer voldoende op. Vanaf dat moment heeft de zorgvrager continu zuurstof nodig.

opdrachten

via een neusbril kun je 5 liter zuurstof geven

1. waar
2. nietwaar

Mevrouw Jansen vraagt of ze haar lippenbalsem op basis van vaseline mag gebruiken terwijl ze zuurstof krijgt. Wat is de belangrijkste reden om dit te weigeren?

1. vaseline zorgt ervoor dat de neusbril op zijn plek blijft zitten
2. de geur van vaseline kan misselijkheid veroorzaken bij patienten die net uit de operatiekamer komen
3. lippenbalsem verstopt de poriën, waardoor zuurstofopname via de huid wordt belemmerd
4. producten op basis van vet en olie kunnen in combinatie met zuurstof brandwonden veroorzaken

bij de huidcheck van meneer de wit controleer je de 3 kritieke punten waar het slangetje de huid raakt. welke punten zijn dit?

1. de neusvleugels, de bovenkant van de oren en de wangen
2. de lippen, de keel en de achterkant van het hoofd
3. het voorhoofd, de kin en de nek
4. de neusbrug, de slapen en de onderkaak

bij elke inademing stroomt er....... ml lucht naar binnen

1. 200-300 ml
2. 300-400 ml
3. 400-500 ml
4. 500-600 ml

zuurstof is een medicijn?

1. waar
2. nietwaar

wat is een creatieve en veilige oplossing om de druk achter de oren bij meneer de Wit te verminderen?

1. zachte watten of schuimrubberen hoesjes om de slangetjes schuiven bij de oren
2. de neusbril vervangen door een zuurstofmasker
3. het slangetje met een pleister strakker tegen de wangen trekken
4. een vet gaasje tussen het slangetje en het oor keggen

bij de gaswisseling gaat zuurstof uit het bloed en koolstofdioxide in het bloed.

1. waar
2. nietwaar

De Gaswisseling: Hoe het werktTijdens de gaswisseling in de longen vindt er een ruil plaats tussen de lucht in je longblaasjes en het bloed in de haarvaten die eromheen liggen. Dit proces werkt via diffusie: gassen verplaatsen zich van een plek met een hoge concentratie naar een plek met een lage concentratie.Zuurstof ($O_2$): Gaat vanuit de longen naar het bloed. Je lichaam heeft verse zuurstof nodig om energie te maken in je cellen.Koolstofdioxide ($CO_2$): Gaat vanuit het bloed naar de longen. Dit is een afvalproduct dat je lichaam kwijt wil door het uit te ademen.

berekenen van zuurstof

De formule is als volgt:

grootte (inhoud) van de cilinder × druk op de cilinder = aantal liters samengeperste zuurstof

Voorbeeld rekensom

De cilinder is 10 liter groot. De druk op de manometer geeft 150 bar aan.

Er zit in totaal in de cilinder:

10 liter × 150 bar = 1500 liter zuurstof

Vervolgens kijk je hoelang je nog met deze hoeveelheid kunt doen als de zorgvrager 2 liter per minuut verbruikt. Het toedienen van zuurstof wordt altijd uitgedrukt in liters/minuut. Bij een toediening van bijvoorbeeld 2 liter per minuut is de gebruiksduur:

1500 liter : 2 liter/minuut = 750 minuten

750 minuten : 60 minuten = 12,5 uur

zuurstof berekenen

Fraction of Inspired Oxygen

betekent eigenlijk:

Het geeft aan welk percentage van de lucht die een persoon inademt, bestaat uit zuurstof.

Voorbeelden van FiO₂:

21% FiO₂: Dit is de zuurstofconcentratie in de omgevingslucht die we normaal inademen.

30-60% FiO₂: Dit bereik kan worden geleverd door een Venturi-masker.

60-100% FiO₂: Dit bereik wordt vaak geleverd door een non-rebreathing masker bij patiënten met ernstige ademhalingsproblemen.

venturimasker

Gebruikt het Venturi-principe (lucht- en zuurstofmengsel met vaste verhouding).

geschikt tot 5-10 liter

vervangen wanneer materiaal vies of hard wordt

Blauw: 24% zuurstof

Wit: 28% zuurstof

Geel: 35% zuurstof

Rood: 40% zuurstof

Groen: 60% zuurstof