Herhaling Meer dan lezen

1 / 39
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNederlandsVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 3

This lesson contains 39 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

This item has no instructions

Herhaling: Meer dan lezen

Open met het idee dat lezen niet alleen letters begrijpen is, maar ook weten wat voor tekst je leest en hoe je informatie vindt.

Leerdoel

Ik kan de belangrijkste onderdelen van cursus 1 herkennen en begrijpen, zodat ik deze in eenvoudige leesteksten en taalopgaven kan toepassen.

This item has no instructions

Vandaag gaan we starten met §1 van cursus 1.


Pak een laptop, ga naar SOM, studiematerialen, klik op Nederlands, Vmbo basis 7e editie (staat helemaal onderaan).

Klik op klassen, vul de klascode in: 683283

Je bent klaar om te beginnen.

Tijdens het werken mag je muziek luisteren

This item has no instructions

Welke woorden passen bij slim lezen?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als tekst, kernzin, signaalwoord, hoofdgedachte of context.

Tekstsoorten en tekstdoelen

Niet elke tekst is hetzelfde.


  • Een tekstsoort is het soort tekst

  • Een tekstdoel laat zien wat de schrijver wil

  • Als je dit herkent, begrijp je de tekst sneller

Leg uit dat tekstsoort gaat over de vorm van de tekst en tekstdoel over de bedoeling van de schrijver.

Veelvoorkomende tekstsoorten

  • Verhaal: een tekst met gebeurtenissen

  • Nieuwsbericht: vertelt wat er gebeurd is

  • Reclametekst: probeert je ergens van te overtuigen

  • Uitlegtekst: legt iets stap voor stap uit

Gebruik herkenbare voorbeelden, zoals een appje, een nieuwsartikel of een folder.

Veelvoorkomende tekstdoelen

  • Informeren: de schrijver geeft informatie

  • Amuseren: de schrijver wil je laten genieten

  • Overtuigen: de schrijver wil dat jij iets vindt

  • Activeren: de schrijver wil dat jij iets doet

Benadruk dat één tekst soms meerdere doelen kan hebben, maar meestal is er één hoofddoel.

Tekstsoort en doel samen

Bij het lezen let je op twee vragen:


  • Wat voor soort tekst is dit?

  • Wat wil de schrijver bereiken?


Zo snap je beter hoe je de tekst moet lezen.

Noem bijvoorbeeld: een reclametekst heeft vaak als doel overtuigen of activeren.

Wat is het doel van een reclametekst meestal?

A

amuseren

B

overtuigen

C

uitleggen

D

navertellen

Sluit aan bij de slides over tekstsoorten en tekstdoelen. 'Uitleggen' kan verwarrend zijn door de tekstsoort uitlegtekst, maar hier gaat het om het doel.

Tekstsoort en tekstdoel

Een tekstsoort is het soort tekst. Een tekstdoel laat zien wat de schrijver wil. Een reclametekst wil vaak overtuigen of activeren.

tekstsoort
tekstdoel
overtuigen
activeren
verwijswoord
kernzin
informeren
amuseren

Alle woorden komen letterlijk uit het behandelde blok.

Hoofdgedachte en kernzin

De hoofdgedachte is het belangrijkste van de hele tekst.

De kernzin is de zin die het belangrijkste van een alinea zegt.


Met kernzinnen kom je vaak sneller bij de hoofdgedachte.

Maak duidelijk dat hoofdgedachte over de hele tekst gaat en kernzin over één alinea.

Hoe vind je de kernzin?

  • Lees de alinea goed

  • Zoek naar de belangrijkste informatie

  • De kernzin staat vaak vooraan of achteraan

  • Andere zinnen geven uitleg of voorbeelden

Zeg erbij dat de kernzin niet altijd letterlijk in de alinea staat, maar vaak wel.

Hoe vind je de hoofdgedachte?

  • Kijk naar titel en tussenkopjes

  • Zoek de kernzinnen van de alinea's

  • Vraag jezelf af: waar gaat de hele tekst vooral over?

  • Formuleer dit kort in één zin

De hoofdgedachte is geen klein detail. Het is de kern van de hele tekst.

Hoofdzaak en details

In een tekst staan ook details.


  • Details geven voorbeelden of extra uitleg

  • Ze maken een tekst duidelijker

  • Maar ze zijn niet de hoofdgedachte


Let dus op wat echt het belangrijkst is.

Veel leerlingen kiezen een opvallend detail in plaats van de hoofdgedachte. Benoem dit als veelgemaakte fout.

Wat is de hoofdgedachte?

A

belangrijkste alinea

B

belangrijkste detail

C

belangrijkste tekst

D

belangrijkste van tekst

De hoofdgedachte gaat over de hele tekst. Een veelgemaakte fout is kiezen voor een detail of alleen één alinea.

Kernzin en hoofdgedachte

De kernzin is de belangrijkste zin van een alinea. Met kernzinnen kom je vaak sneller bij de hoofdgedachte van de hele tekst. Details geven extra uitleg, maar zijn niet het belangrijkst. De kernzin staat vaak vooraan of achteraan.

kernzin
hoofdgedachte
Details
achteraan
tekstdoel
context
middenin
verwijswoorden

Controleer of leerlingen het verschil tussen alinea, hele tekst en details zien.

Signaalwoorden helpen lezen

Signaalwoorden laten zien hoe delen van een tekst met elkaar samenhangen.


Daardoor begrijp je beter of er een opsomming, tegenstelling, reden of gevolg komt.

Leg uit dat signaalwoorden een soort wegwijzers in de tekst zijn.

Soorten signaalwoorden

Voorbeelden

Meer voorbeelden

Gevolg - dus, daardoor

Tijd - eerst, daarna

Voorbeeld - bijvoorbeeld

Opsomming - en, ook, verder

Tegenstelling - maar, toch

Reden - want, omdat

Laat leerlingen zien dat het soort signaalwoord helpt om de relatie tussen zinnen te voorspellen.

Wat vertelt een signaalwoord?

Een signaalwoord geeft een hint.


  • maar: er komt een tegenstelling

  • omdat: er komt een reden

  • dus: er komt een gevolg

  • bijvoorbeeld: er volgt een voorbeeld

Benadruk dat leerlingen niet alleen het woord moeten herkennen, maar ook de functie ervan.

Verwijswoorden in een tekst

Verwijswoorden verwijzen terug of vooruit in een tekst.


Denk aan woorden als hij, zij, dit, dat en deze.

Als je weet waarnaar het woord verwijst, snap je de zin beter.

Gebruik korte voorbeelden op het bord, zoals: 'Mila pakt haar tas. Zij vertrekt.'

Hoe vind je het verwijswoord?

  • Zoek het verwijswoord in de zin

  • Lees terug of vooruit

  • Kijk welk woord erbij past

  • Controleer of de zin dan logisch wordt

Laat zien dat getal en betekenis vaak helpen: enkelvoud/meervoud en persoon/zaak.

Waarom zijn verwijswoorden handig?

Zonder verwijswoorden zou een tekst vaak saai en lang worden.


Ze zorgen voor afwisseling en verbinden zinnen met elkaar.

Koppel dit aan schrijfvaardigheid: schrijvers herhalen niet steeds hetzelfde woord.

Welk signaalwoord laat een reden zien?

A

maar

B

omdat

C

dus

D

daarna

De afleiders komen uit andere soorten signaalwoorden: tegenstelling, gevolg en tijd.

Signaalwoorden en verwijswoorden

Signaalwoorden zijn een soort wegwijzers in een tekst. Het woord dus laat vaak een gevolg zien. Een verwijswoord wijst naar een ander woord. Je vindt dat door terug of vooruit te lezen.

wegwijzers
dus
verwijswoord
vooruit
details
maar
tekstsoort
hardop

Dit checkt of leerlingen beide begrippen uit dit blok uit elkaar kunnen houden.

Hoe vind je waar een verwijswoord naar wijst?

Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: het verwijswoord zoeken, teruglezen of vooruitlezen, kijken welk woord past, en controleren of de zin logisch wordt.

Betekenis afleiden uit context

Soms ken je een woord niet meteen.

Dan kun je de betekenis afleiden uit de context: de woorden en zinnen eromheen.

Maak duidelijk dat context de omgeving van een woord in de tekst is.

Zo gebruik je de context

  • Lees de hele zin

  • Lees ook de zin ervoor en erna

  • Let op voorbeelden of uitleg

  • Bedenk welke betekenis het best past

Benadruk dat leerlingen niet hoeven te gokken; ze zoeken naar aanwijzingen in de tekst.

Niet alleen woorden

Ook de betekenis van een zin kun je uit de context begrijpen.


De zinnen eromheen helpen om lastige informatie duidelijk te maken.

Leg uit dat context dus werkt op woordniveau én zinsniveau.

Toepassen in korte teksten

Bij een korte tekst gebruik je alles samen:


  • tekstsoort en tekstdoel herkennen

  • kernzin en hoofdgedachte zoeken

  • signaalwoorden begrijpen

  • verwijswoorden uitleggen

  • betekenis afleiden uit context

Dit is de verbindende slide: laat zien dat de losse onderdelen samen één leesaanpak vormen.

Handige leesaanpak

  1. Kijk eerst naar titel en soort tekst

  2. Lees aandachtig en zoek kernzinnen

  3. Let op signaalwoorden

  4. Zoek waar verwijswoorden naar wijzen

  5. Gebruik context bij moeilijke woorden

Presenteer dit als vaste volgorde die helpt bij eenvoudige taalopgaven.

Toepassen bij taalopgaven

Bij vragen over een tekst helpt het om stap voor stap te werken.


Zo kies je minder snel een antwoord dat alleen op een detail lijkt.

Wijs erop dat leerlingen antwoorden moeten baseren op de tekst en niet op hun eigen mening of één los woord.

Samenvatting van de herhaling

Je begrijpt een tekst beter als je let op:


  • wat voor tekst het is

  • wat de schrijver wil

  • wat de kern is

  • hoe zinnen samenhangen

  • wat woorden in de context betekenen

Gebruik deze slide om het centrale doel af te ronden: begrijpen én toepassen in eenvoudige leesteksten.

Wat helpt bij een moeilijk woord in een tekst?

A

alleen titel

B

context lezen

C

detail kiezen

D

eigen mening

Sluit aan bij context gebruiken en bij de waarschuwing dat je niet op één detail of je eigen mening moet afgaan.

Lezen stap voor stap

Bij een korte tekst kijk je eerst naar de titel en de tekstsoort. Daarna zoek je kernzinnen en let je op signaalwoorden. Bij moeilijke woorden gebruik je de context.

titel
kernzinnen
signaalwoorden
context
plaatjes
details
verhaal
mening

Deze oefening bundelt de leesaanpak uit de laatste slides.

Wat uit deze les ga jij het best onthouden?

This item has no instructions

Wat vond jij het lastigst aan deze herhaling?

This item has no instructions

Welke stap helpt jou het meest bij lezen?

This item has no instructions

Begrippenlijst

tekstsoort - het soort tekst dat je leest

tekstdoel - wat de schrijver met de tekst wil bereiken

hoofdgedachte - het belangrijkste van de hele tekst

kernzin - de belangrijkste zin van een alinea

signaalwoord - woord dat een verband in de tekst aangeeft

verwijswoord - woord dat verwijst naar een ander woord of zinsdeel

context - de woorden en zinnen rond een woord of zin

This item has no instructions