WO Thema 5 - Het dierenrijk geordend - Natuur
Thema 5 - Het dierenrijk geordend
Natuur
Lesson duration is: 100 minItems in this lesson
Thema 5 - Het dierenrijk geordend
Natuur
Doel van de les
Na deze les kennen/kunnen/weten jullie:
- dat we dieren in 2 grote groepen verdelen: gewervelde en ongewervelde dieren
- het verschil uitleggen tussen deze 2 groepen
- dat de ongewervelde dieren verdeeld kunnen worden in 4 stammen
- dat de gewervelde dieren onderverdeeld kunnen worden in 5 klassen
- kenmerken benoemen van dieren in de verschillende stammen of klassen
(huidbedeking, hoe ze ademen, lichaamstemperatuur, ledematen, omgeving, voortplanting)
- op basis van kenmerken, dieren onderverdelen in de juiste stam of klasse
- dat dieren doorheen de tijd een enorme evolutie hebben doorgemaakt
- Charles Darwin en zijn evolutietheorie
- hoe de mens invloed had op het uisterven van diersoorten
Dieren overal op aarde
In extreme koude maar ook in de verschroeiende hitte, overal ter wereld leven dieren. Ijsberen trotseren de koude aan de noordpool, gekko's wonen in de woestijn.
<-ijsbeer
gekko ->
Dieren overal op aarde
Diep onder de zeespiegel leven tal van vissen en hoge rotsen zijn het woongebied van condors en arenden.
vissen
arend
condor
Dieren overal op aarde
Dan heb je nog insecten, wormen, spinnen,... ! Allemaal kleine beestjes die je overal vindt!
wormen
spin
insecten
Dieren overal op aarde
Hoeveel dieren zijn er dan?
Wie is denk je in de meerderheid?
De mens
De dieren
Hoe zijn mensen verantwoordelijk voor het uitsterven van diersoorten?
- ongecontroleerde jacht
- ongecontroleerd hakken van hout
- illegale handel
- overbevissing
- dieren van de ene omgeving naar de andere overbrengen (ziekten en ongekende
natuurlijke vijanden)
- Vervuiling van land, zee, lucht
-...
We verdelen het dierenrijk in 2 grote groepen. Wat is het verschil tussen deze groepen?
De gewervelde dieren zijn altijd grote dieren.
De gewervelde dieren hebben een wervelkolom of ruggengraat en de ongewervelde dieren niet.
De gewervelde dieren hebben altijd een inwendig skelet en de ongewervelde dieren altijd een uitwendig skelet.
Verdeling van dieren in %
95% - 98% van alle dieren zijn ongewerveld.
75% geleedpotigen
de andere groep ongewervelde dieren bestaat uit weekdieren, gelede wormen en andere ongewervelde dieren
2% tot 5% van alle dieren zijn gewerveld.
Dieren spelen een grote rol in het leven van de mens (vroeger en nu)
- bron van voeding
- bron om kledij te maken
- inspiratie voor kunst, literatuur,...
- ingezet in oorlogen
- bewaking
- transport (vooral vroeger)
- dienen voor wetenschappelijk onderzoek (bv. ontwikkelen van medicatie)
- gezelschap
- Ingezet om te werken: speurhonden, hulphond voor mensen met beperking
De mens is verantwoordelijk voor een groot deel van de uitgestorven dieren en planten. Voor hoeveel procent?
voor 80% van de diersoorten en 40% van de plantsoorten
Voor 84% van de diersoorten en 15% van de plantsoorten
Voor 91% van de diersoorten en 74% van de plantsoorten
Voor 84% van de diersoorten en 50% van de plantsoorten
Diersoorten verdeeld
We verdelen de dieren in 2 grote groepen
GEWERVELDE DIEREN
(dieren met wervelkolom)
ONGEWERVELDE DIEREN
(dieren zonder wervelkolom)
Diersoorten verdeeld
We beginnen met de groep van de ongewervelde dieren:
ONGEWERVELDE DIEREN
ONGEWERVELDE DIEREN
De ongewervelde dieren verdelen we in 4 stammen:
1. STAM: GELEEDPOTIGEN
2. STAM: WEEKDIEREN
3. STAM: GELEDE WORMEN
4. OVERIGEN
ONGEWERVELDE DIEREN
De stam van de geleedpotigen verdelen we dan weer in 5 klassen:
1. KLASSE: DUIZENDPOTEN
2. KLASSE: MILJOENPOTEN
3. KLASSE: SCHAALDIEREN
4. KLASSE: SPINNEN
5. KLASSE: INSECTEN
DE STAM VAN DE GELEEDPOTIGEN
Deze stam is de grootste in het dierenrijk en hierin zitten alle dieren met een uitwendig skelet, een gesegmenteerd lichaam en meerdere poten met gewrichten, zoals insecten, spinnen, kreeftachtigen en duizendpotigen.
DE STAM VAN DE GELEEDPOTIGEN
1. KLASSE: DUIZENDPOTEN
De duizendpoot is verdeeld in ringen (segmenten). Een duizendpoot heeft 1 paar poten per segment.
een ring of segment
met 1 paar poten
DE STAM VAN DE GELEEDPOTIGEN
2. KLASSE: MILJOENPOTEN
De miljoenpoot is ook verdeeld in ringen (segmenten). Een miljoenpoot heeft 2 paar poten per segment.
een ring of segment
met 2 paar poten
DE STAM VAN DE GELEEDPOTIGEN
3. KLASSE: SCHAALDIEREN
Schaaldieren hebben meer dan 3 lichaamsdelen.
5 paar gelede poten (10 in totaal)
en 2 paar antennes (4 in totaal)
DE STAM VAN DE GELEEDPOTIGEN
4.. KLASSE: SPINNEN
2 lichaamsdelen
4 paar gelede poten (8 in totaal)
geen antennes
DE STAM VAN DE GELEEDPOTIGEN
5. KLASSE: INSECTEN
3 lichaamsdelen
3 paar gelede poten (6 in totaal)
1 paar antennes (2 in totaal)
DE STAM VAN DE WEEKDIEREN
DE STAM VAN DE WEEKDIEREN
Weekdieren hebben geen skelet of een uitwendig skelet (zoals het slakkenhuisje).
Ze hebben een week lichaam.
(week = kwetsbaar en slap)
DE STAM VAN DE GELEDE WORMEN
DE STAM VAN DE GELEDE WORMEN
Een gelede worm heeft
geen skelet en geen poten.
Zijn lichaam is geleed.
(verdeeld in ringen)
Op deze foto kan je de ringen goed zien!
OVERIGEN
OVERIGEN
Dit zijn zeesterren, sponzen, kwallen, koralen,...
Sponzen
Zeester
Kwal
Koraal
Geef de juiste stam. De grootste stam in het dierenrijk is de stam van ...
de geleedpotigen
de weekdieren
de gelede wormen
de overigen
Geef de juiste klasse. 1 paar poten per segment (ring).
klasse van de miljoenpoten
klasse van de duizendpoten
klasse van de schaaldieren
klasse van de spinnen
Geef de juiste klasse. 4 paar gelede poten.
klasse van de miljoenpoten
klasse van de duizendpoten
klasse van de schaaldieren
klasse van de spinnen
Geef de juiste klasse. Een kreeft behoort tot de ...
klasse van de miljoenpoten
klasse van de duizendpoten
klasse van de schaaldieren
klasse van de spinnen
Sleep het dier naar de juiste stam
Stam van de geleedpotigen
Stam van de weekdieren
Stam van de gelede wormen
overigen
miljoenpoot
spin
slak
mossel
regenworm
zeepier
kwal
zeester
WEET JE NOG?
We verdelen de dieren in 2 grote groepen
GEWERVELDE DIEREN
(dieren met ruggengraat)
ONGEWERVELDE DIEREN
(dieren zonder ruggengraat)
Diersoorten verdeeld
We kijken nu naar deze groep
GEWERVELDE DIEREN
GEWERVELDE DIEREN
De gewervelde dieren verdelen we in 5 groepen:
1. KLASSE: VISSEN
2. KLASSE: AMFIBIEËN
3. KLASSE: REPTIELEN
4. KLASSE: VOGELS
5. KLASSE: ZOOGDIEREN
KLASSE: VISSEN
GEWERVELDE DIEREN
VISSEN
De lichaamstemperatuur van de vis is wisselend en verandert mee met de omgeving. De vis is koudbloedig.
Hij ademt door kieuwen en zijn huid is bedekt met schubben en ze hebben vinnen. Ze leven in het water.
Ze leggen naakte eieren (zonder schaal) en de bevruchting gebeurt buiten het lichaam van het vrouwtje = uitwendige bevruchting.
GEWERVELDE DIEREN
vinnen
kieuw
schubben
KLASSE: AMFIBIEËN
GEWERVELDE DIEREN
AMFIBIEËN
Amfibieën hebben een wisselende lichaamstemperatuur en zijn dus koudbloedig.
Ze ademen door hun huid en hun longen. Ze hebben een naakte huid die bedekt is met slijm. Amfibieën hebben 2 paar poten (4 in totaal).
Ze leggen naakte eieren in het water en de bevruchting gebeurt uitwendig. Ze leven op het land of in het water.
KLASSE: REPTIELEN
GEWERVELDE DIEREN
REPTIELEN
Reptielen hebben een wisselende lichaamstemperatuur en zijn dus koudbloedig. Ze ademen door longen. Ze hebben 2 paar poten (4 in totaal) met uitzondering van de slangen die er geen hebben.
Hun huid wordt bedekt met schubben en schilden. De eieren worden bevrucht in het lichaam van het vrouwtje en worden nadien gelegd op het land met een lederachtige schaal. De ouders zorgen meestal niet voor de eieren.
KLASSE: VOGELS
GEWERVELDE DIEREN
VOGELS
De lichaamstemperatuur van vogels is ongeveer 42°. Ze zijn dus warmbloedig. Ze ademen door longen en hebben 2 poten en 2 vleugels. Ze zijn bedekt met veren en hebben schubben op hun poten.
De eieren worden inwendig bevrucht en nadien gelegd met een kalkschaal. De ouders zorgen voor hun eieren: broedzorg.
KLASSE: ZOOGDIEREN
GEWERVELDE DIEREN
ZOOGDIEREN
De lichaamstemperatuur van zoogdieren is ongeveer 37°. Ze zijn dus warmbloedig.
Ze ademen door longen en hebben 2 paar poten. De huid wordt bedekt met haren.
De bevruchting gebeurt inwendig en de ontwikkeling van de jongen gebeurt in het lichaam van de moeder. Zoogdieren zijn levendbarend. Zoogdieren zorgen voor hun jongen = broedzorg.
De verdeling van de dieren: SCHEMA
Een zoogdier is...
warmbloedig
koudbloedig
Een vogel ademt door...
kieuwen
zijn huid
longen
Een vogel legt eieren met een...
kalkschaal
lederachtige schaal
Een reptiel legt eieren met een...
kalkschaal
lederachtige schaal
Sleep de dieren naar de juiste klasse
zoogdier
vissen
reptielen
amfibieën
vogels
olifant
zalm
slang
papegaai
kikker
giraf
schaap
arend
goudvis
salamander
krokodil
Verdeling levende wezens
Je leerde tot hiertoe dus al dat levende wezens onderverdeeld worden in 6 rijken. 2 daarvan hebben we nu van dichtbij bekeken:
Het plantenrijk en het dierenrijk.
Op de volgende slide zie je een schema dat alles nog eens mooi weergeeft.
BOEK
Neem je boek op pagina 54-55.
Evolutie van dieren
Vroeger zagen de dieren er niet zo uit als nu. Ze hebben een hele evolutie ondergaan. Niet alle dieren ontstonden tegelijkertijd. Sommige dieren stierven al weer uit.
Ken jij dieren die reeds uitgestorven zijn?
Evolutie van dieren - Een tijdslijn
+ - 2500 miljoen jaar geleden -> 1ste primitieve ongewervelden.
Ze leefden in het water
Ongeveer 490 miljoen jaar geleden -> 1ste primitieve vissen.
Ongeveer 420 miljoen jaar geleden -> 1ste vissen met kaken, 1ste amfibieën.
Evolutie van dieren - Een tijdslijn
Ongeveer 360 miljoen jaar geleden -> 1ste reptielen
1ste vliegende insecten
Ongeveer 250 miljoen jaar geleden -> 1ste dinosauriërs
Ongeveer 200 miljoen jaar geleden -> 1ste vogels, 1ste zoogdieren
Evolutie van dieren - Een tijdslijn
Ongeveer 65 miljoen jaar geleden -> Dinosaurussen sterven uit
23 miljoen jaar geleden -> 1ste mensapen
40 000 jaar geleden -> De moderne mens (Homo sapiens)
+50 miljoen jaar??? -> Hoe zullen mens en dier er dan uitzien?
Charles Darwin
Charles Darwin (1809 - 1882) is een
natuuronderzoeker, bioloog en geoloog.
Darwin ontdekte dat dieren en planten in de loop van de tijd kunnen veranderen. Dat doen ze omdat de omstandigheden op aarde ook voortdurend veranderen (zo kan de temperatuur bv. sterk wisselen).
Alleen de dier- en plantensoorten die goed aangepast zijn aan deze veranderingen, kunnen overleven. -> EVOLUTIETHEORIE
Dieren passen zich aan
Hoofdluizen vinden voedsel en een woonplaats in de haren van de mens.
De poten van de schaatsenrijder kunnen perfect op het wateroppervlak blijven staan.
De veenmol heeft graafpoten. Daarmee kan hij onder de grond leven.
Dieren passen zich aan
De rugzwemmer neemt een luchtbel mee onder zijn schild,
als een echte zuurstoffles.
Met haar uitrolbare tong zuigt de vlinder nectar uit de bloemen.
Giraffen met een lange nek konden beter aan de bladeren hoog in
de bomen. De giraffen met een kortere nek verhongeren.
De giraffen met lange nekken, planten zich voort. Zo bleven op
de duur alleen nog giraffen met lange nekken over.
BOEK!
Neem je boek p. 55-56
Plaatsen in de tijd
Charles Darwin (1809 - 1882) was een natuuronderzoeker, bioloog en geoloog. Hij ontdekte dat dieren en planten in de loop van de tijd kunnen veranderen. Alleen dieren- en plantensoorten die goed aangepast zijn kunnen overleven -> EVOLUTIETHEORIE
In welk tijdsperk kan je de evolutietheorie van Charles Darwin indelen?
Prehistorie
Oudheid
Middeleeuwen
Nieuwe tijden
Plaatsen in de tijd
Charles Darwin (1809-1882)
-> Evolutietheorie
