Schenken en erven (Bedrijfseconomie vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining met vier vraagtypen: schenkbelasting, erfbelasting, onterven en aanvaarden of verwerpen, met acht vragen in examenstijl en verzonnen tarieven als gegeven.

Een cadeau wordt overhandigd

EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN

Examentraining

Schenken en erven: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Ben White / Wikimedia Commons, CC0

EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN

Wat ga je kunnen?

Ik kan schenkbelasting en erfbelasting berekenen met gegeven tarieven en bij een erfenis de goede keuze maken en uitleggen.

EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: wie schenkt of erft er, wat is het bedrag en welke gegevens staan erbij?

• 2. Kies: gaat het om schenkbelasting, erfbelasting, legitieme portie of de keuze van een erfgenaam?

• 3. Reken: trek eerst de schulden af (erfenis), dan de vrijstelling, en pas dan het tarief toe.

• 4. Controleer: schat vooraf de uitkomst en reken twee keer na.

EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN

Vraagtype 1: schenkbelasting

• Belastbaar bedrag = schenking min belastingvrijstelling. Daarover betaal je het tarief.

• Casus (verzonnen cijfers): Daan krijgt € 150.000 van zijn tante. Vrijstelling € 25.000.

• Tarief: 30% over de eerste € 100.000 van het belastbare bedrag, 40% over de rest.

Hoeveel schenkbelasting betaalt Daan?

A

€ 45.000

B

€ 40.000

C

€ 50.000

D

€ 37.500

Syllabus 11.4.4. Belastbaar 150.000 min 25.000 is 125.000. Eerste 100.000 x 30% is 30.000, de resterende 25.000 x 40% is 10.000, samen 40.000. Verwachte fouten: 45.000 (30% over 150.000), 50.000 (40% over 125.000) en 37.500 (30% over 125.000). Cijfers zijn verzonnen.

Vrijstelling € 12.000. Belasting op € 9.000?

Een goed antwoord: € 0, want de schenking valt binnen de belastingvrijstelling en het belastbare bedrag is nul. Verwachte fout: 9.000 x tarief rekenen, of een negatief belastbaar bedrag uitrekenen.

EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN

Vraagtype 2: erfbelasting

• Erfenis min schulden min vrijstelling is het belastbare bedrag. Daar komt het tarief overheen.

• Casus (verzonnen cijfers): Noor erft een woning van € 240.000 en spaargeld van € 60.000.

• De overledene had € 30.000 schulden. Vrijstelling € 50.000, tarief 15%.

Hoeveel erfbelasting betaalt Noor?

A

€ 45.000

B

€ 37.500

C

€ 33.000

D

€ 40.500

Syllabus 11.4.5. Bezittingen 300.000 min schulden 30.000 is 270.000, min vrijstelling 50.000 is 220.000 belastbaar. 15% van 220.000 is 33.000. Verwachte fouten: 45.000 (15% over 300.000), 37.500 (schulden niet afgetrokken: 250.000 x 15%) en 40.500 (vrijstelling vergeten: 270.000 x 15%).

Een erfenis van € 200.000 gaat voor € 60.000 naar een ANBI en de rest naar nicht Sanne. Hoeveel erfbelasting betaalt Sanne? Vrijstelling € 25.000, tarief 30%.

A

€ 34.500

B

€ 42.000

C

€ 52.500

D

€ 60.000

Syllabus 11.4.5. Sanne erft 140.000. Belastbaar 140.000 min 25.000 is 115.000, x 30% is 34.500. De ANBI betaalt niets. Verwachte fouten: 42.000 (vrijstelling vergeten: 140.000 x 30%), 52.500 (175.000 x 30%: ANBI-deel niet afgetrokken) en 60.000 (200.000 x 30%).

EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN

Vraagtype 3: onterven

• Wettelijk erfdeel is het deel dat een kind erft als er geen testament is.

• De legitieme portie is de helft daarvan, in geld.

• Casus (verzonnen cijfers): Jan laat € 180.000 na en heeft drie kinderen, geen partner.

• In zijn testament gaat alles naar een dierenasiel en worden de kinderen onterfd.

Welk bedrag kan één kind opeisen op grond van de legitieme portie?

A

€ 60.000

B

€ 30.000

C

€ 90.000

D

€ 0

Syllabus 11.4.5. Wettelijk erfdeel per kind 180.000 : 3 = 60.000, legitieme portie de helft is 30.000. Verwachte fouten: 60.000 (wettelijk erfdeel), 90.000 (de helft van de hele erfenis) en 0 (denken dat onterven alles afneemt).

Wat kan een onterfd kind nog opeisen?

Een goed antwoord: de legitieme portie, een geldvordering op de erfgenamen ter grootte van de helft van het wettelijk erfdeel. Verwachte fout: bepaalde bezittingen of het hele erfdeel.

EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN

Vraagtype 4: aanvaarden of verwerpen

• Casus (verzonnen cijfers): Fatma is enige erfgenaam van haar oom.

• Zijn bezittingen zijn € 40.000 waard, zijn schulden bedragen € 70.000.

• Fatma kan zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen.

Hoeveel eigen geld verliest Fatma als ze zuiver aanvaardt?

A

€ 70.000

B

€ 40.000

C

€ 0

D

€ 30.000

Syllabus 11.4.5. Ze krijgt 40.000 aan bezit maar moet 70.000 aan schulden betalen: 70.000 min 40.000 is 30.000 uit eigen vermogen. Verwachte fouten: 70.000 (alle schulden), 40.000 (alleen de waarde van het bezit) en 0 (denken dat de erfenis het verlies dekt).

Fatma weet niet zeker hoe groot de schulden zijn. Wat past het best?

A

Beneficiair aanvaarden, zodat schulden tot de erfenis beperkt blijven

B

Zuiver aanvaarden en later zien hoe groot de schulden zijn

C

Verwerpen en later de erfenis alsnog zuiver aanvaarden

D

Zichzelf bij de notaris laten onterven in het testament

Syllabus 11.4.5. Beneficiair aanvaarden beperkt de aansprakelijkheid tot de waarde van de erfenis en laat de erfenis beschrijven. Verwachte fout: zuiver aanvaarden of denken dat verwerpen terug te draaien is.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Schenkbelasting

2

Erfbelasting

3

Onterven en legitieme portie

4

Aanvaarden of verwerpen

Bespreek het meest gekozen vraagtype eerst.

EXAMENSTOF · PERSOON · SCHENKEN, ERVEN

Tips voor op het examen

• Bij erfbelasting trek je eerst de schulden af en dan pas de vrijstelling.

• De belasting rekent over het belastbare bedrag, nooit over het hele bedrag.

• De legitieme portie is de helft van het wettelijk erfdeel, in geld.

• Tarieven en vrijstellingen krijg je in de opgave: lees ze goed en reken twee keer na.