5.1 krachten

• Natuurkunde / Scheikunde
• Middelbare school
• vmbo b
• Leerjaar 3

5.1 krachten

• wat weet je nog
• uitleg
• opdrachten
• nabespreken 

Leervragen 5.1 

• Wat is een kracht?
• Welke soorten krachten zijn er?
• Hoe teken je een kracht?
• Hoe meet je een kracht?
• Kunnen krachten samenwerken?

Kracht 

• Krachten kun je niet zien
• Je ziet wat de kracht doet: bal wegschieten
• Je ziet dus het effect van de kracht

Gevolgen van kracht

1. Door een kracht kan de vorm veranderen
2. Door een kracht kun je de snelheid veranderen
3. Door een kracht kan de richting veranderen 

Wat is het gevolg van de kracht?

• Een elastiek wordt uitgerekt
• Een bal waar tegen aangetrapt wordt maakt een draai

Welke krachten werken hier?

Hoe weet je dat die krachten hier werken?

Welke soorten krachten zijn er?

Soorten krachten 

• Zwaartekracht 
• Spankracht 
  
• Normaalkracht
• Wrijvingskracht
• Spierkracht

Soorten krachten 

• Veerkracht
  
• Kleefkracht
• Magnetische kracht
• Windkracht 
  
• Elektrische kracht 

Welke krachten werken er?

• Een touw hangt aan het plafond met een lamp
• Een magneet trekt paperclips aan
• Een boek ligt stil op tafel (twee krachten)

Welke krachten werken hier?

Hoe weet je dat die krachten hier werken?

Kracht 

Kracht (F)

Eenheid is Newton (N)

Aan de slag

bladzijde 220

opgave 1 t/m 13

Hoe teken je een kracht?

Krachten tekenen

• aangrijpingspunt
• richting
• lengte

Krachten tekenen

• aangrijpingspunt
• richting
• lengte

Het zwaartepunt

• Elk voorwerp heeft een zwaartepunt. 
• Het zwaartepunt is het aangrijpingspunt van de zwaartekracht. 
• Zwaartepunt zit in het midden van het voorwerp.
• Zwaartekracht richting naar beneden 

De grootte van een kracht

krachten tekenen we als pijlen

hoe groter de pijl, hoe groter

de kracht.

meerdere krachten in 1 plaatje

gebruiken dezelfde schaal

Krachten op schaal tekenen

Hoe groot is de kracht?

De pijl hiernaast is 5 cm lang.

De gebruikte krachtenschaal is 1 cm ≙ 50 N.

1 cm	5 cm
50 N	...

Krachten op schaal tekenen

Gegeven: 1 cm ≙ 50 N.

Vraag voorbeelden

1. Kracht is 150 N, teken deze. 

2. Hoe groot is de kracht ?

(opmeten)

Aan de slag

Bladzijde 224

Opgave 14 t/m 20

Klaar? --> Laat het controleren --> Werkblad pakken

Hoe meet je een kracht?

Krachtmeter

• Krachten meet je met een krachtmeter.
• In een krachtmeter zit een veer. 

Krachtmeter

• Elke krachtmeter heeft een ander meetbereik.
• Hangt af van de stugheid van de veer. 
• Schaalverdeling.

Krachtmeter

Goed gebruiken:

• Verticaal houden
• Niet bewegen
• Op ooghoogte aflezen
• Ophangen aan statief als het kan

Krachtmeter

Zwaartekracht = massa x 10

1. Massa van gewicht bepalen

2. Kracht van het gewicht bepalen met krachtmeter

10 N = 1 kg 

Aan de slag

Bladzijde 226

Opgave 21 t/m 26

Krachtmeter

• Kracht bepalen van 2 blokjes 
• Verschillende meetbereiken

10 N = 1 kg 

Kracht is 628 N

Zwaartekracht = 

een kracht op de massa  

• Welke kracht op de weegschaal? 

10 N = 1 kg 

F_z

Hoe bereken je de zwaartekracht?

Zwaartekracht = Massa (in kg) x 10

F_z = m x 10 

voorbeeld berekening

Zwaartekracht op jezelf uitrekenen

Hoe meet ik mijn eigen massa?

Gegeven

Gevraagd

Formule

Berekenen

Antwoord

• Zwaartekracht 

• Zwaartekracht = massa x 10

voorbeeld berekening

Vraag 36

Gegeven

Gevraagd

Formule

Berekenen

Antwoord

• Fz = 424kN = 424000 N 

• Massa 

• Massa = zwaartekracht : 10

• 424000 : 10 = 42400  

• Massa = 42400 kg 

Aan de slag 

Bladzijde 227

Opgave 27 t/m 36

Kunnen krachten samenwerken?

Krachten samenwerken

• Spierkracht nodig 
• Beide 100 N spierkracht?
• Als krachten in dezelfde richting werken mag je ze optellen. 

Netto kracht 

Nettokracht is de som van de krachten (F_netto)

F_netto is?

Wie gaat winnen?

Netto kracht 

Nettokracht is de som van de krachten (F_netto)

F_netto is?

Wie gaat winnen?

Nettokracht

Gaat de auto achteruit of vooruit en met welke kracht?

625 - 450 = 175 N

Nettokracht

Fz = Fnormaal

Blok blijft stil

De nettokracht = 0

175 N

Aan de slag

Bladzijde 230

Opgave 37 t/m 42