Aan- en uitkleden in de zorg

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Aan- en uitkleden in de zorg

Open vanuit de praktijk: aan- en uitkleden gaat niet alleen om kleding, maar ook om comfort, veiligheid, zelfstandigheid en respect voor de zorgvrager.

Leerdoel

Ik kan een zorgvrager veilig en respectvol aan- en uitkleden, met hulpmiddelen en met aandacht voor een aangedane zijde.

Welke woorden passen bij veilig aan- en uitkleden?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: privacy, rust, respect, hulp, veiligheid, kleding, zelfstandigheid, pijn, hulpmiddelen.

Waarom is goed aan- en uitkleden belangrijk?

• ondersteunt comfort en welbevinden

• helpt de zorgvrager zo zelfstandig mogelijk te blijven

• voorkomt pijn, trekken aan gewrichten en onveilige situaties

• toont respect, privacy en aandacht voor de persoon

Benadruk dat deze handeling onderdeel is van persoonlijke verzorging. Koppel aan dagelijkse zorgsituaties in thuiszorg, woonzorg of revalidatie.

Uitgangspunten in de zorg

Je kijkt steeds wat de zorgvrager zelf nog kan, wat veilig is en wat prettig voelt.

Goede zorg betekent: stap voor stap werken, uitleg geven en de eigen regie van de zorgvrager zoveel mogelijk behouden.

Noem dat eigen regie ook betekent: laten kiezen uit kleding, tempo aanpassen en toestemming vragen voordat je helpt.

Voorbereiden van de handeling

• zorg voor privacy en een rustige omgeving

• leg kleding en eventuele hulpmiddelen klaar

• controleer of de ruimte warm genoeg is

• kijk of de zorgvrager kan zitten, staan of liggen

• spreek af wat jij doet en wat de zorgvrager zelf doet

Laat leerlingen zien dat voorbereiding tijd bespaart en onrust voorkomt. Dit hoort bij professioneel handelen.

Kleding kiezen die helpt

• kies kleding die makkelijk aan en uit gaat

• let op comfort, pasvorm en bewegingsruimte

• sluitingen zoals rits, klittenband of grote knopen kunnen helpen

• stevige, passende schoenen maken aankleden veiliger

Verbind dit aan de bron: geschikte kleding en passende oplossingen kunnen de zorgvrager meer zelfstandigheid geven.

Wat betekent een aangedane zijde?

Een aangedane zijde is een arm of been dat minder goed functioneert, bijvoorbeeld door verlamming, krachtsverlies, pijn of beperkte beweging. Bij het aan- en uitkleden houd je daar steeds rekening mee, zodat je geen pijn veroorzaakt en de zorgvrager zo veilig mogelijk beweegt.

Gebruik herkenbare voorbeelden, zoals na een beroerte of bij schouderklachten. Houd het functioneel en praktijkgericht.

Volgorde bij aankleden

• begin bij het kledingstuk met de aangedane zijde

• help eerst de aangedane arm of het aangedane been in de kleding

• daarna volgt de niet-aangedane zijde

• trek kleding rustig recht zonder te forceren

Kernregel: bij aankleden eerst de aangedane zijde. Leg uit dat dit minder beweging vraagt van het lichaamsdeel dat beperkt is.

Volgorde bij uitkleden

• begin bij de niet-aangedane zijde

• maak eerst ruimte met de arm of het been dat beter beweegt

• daarna volgt de aangedane zijde

• ondersteun het aangedane lichaamsdeel goed tijdens het uittrekken

Kernregel: bij uitkleden eerst de niet-aangedane zijde. Zo hoeft de aangedane zijde zo min mogelijk belast te worden.

Aandachtspunten bij een aangedane zijde

• beweeg rustig en zonder trekken

• ondersteun arm, schouder of been waar nodig

• let op pijn, spanning en vermoeidheid

• geef duidelijke uitleg voor elke stap

• stop of pas aan als iets niet goed gaat

Wijs op risico's zoals subluxatie of pijnlijke schouder bij onjuiste ondersteuning, zonder te technisch te worden voor dit niveau.

Waar begin je bij aankleden met een aangedane zijde?

A

Bij beide armen

B

Bij de aangedane zijde

C

Bij de niet-aangedane zijde

D

Bij de schoenen

Test de kernregel van slide 7. Een veelgemaakte verwarring is om dezelfde volgorde te gebruiken als bij uitkleden.

Waar begin je bij uitkleden met een aangedane zijde?

A

Bij de aangedane zijde

B

Bij de kraag

C

Bij de niet-aangedane zijde

D

Bij de schoenen

Test de tweede kernregel van slide 8.

Waarom hulpmiddelen gebruiken?

Hulpmiddelen kunnen het aan- en uitkleden makkelijker maken. Ze helpen de zorgvrager om meer zelf te doen, verminderen belasting voor de zorgverlener en maken bewegingen vaak veiliger en minder pijnlijk.

Deze slide vormt de overgang naar concrete hulpmiddelen uit de bron.

Voorbeelden van hulpmiddelen

• aankleedstok om kleding naar je toe te halen of aan te trekken

• lange schoenlepel om schoenen aan te doen zonder diep te bukken

• grijper om kleding op te pakken

• elastische veters of makkelijke sluitingen bij schoenen

Deze voorbeelden sluiten aan bij veelgebruikte oplossingen op hulpmiddelenwijzer.nl. Benadruk het doel per hulpmiddel.

Hulpmiddelen voor verschillende situaties

• bij moeite met buigen: lange schoenlepel of grijper

• bij weinig handfunctie: makkelijke sluitingen of aantrekhulp

• bij beperkte armfunctie: aankleedstok

• kies een hulpmiddel dat past bij wat de zorgvrager wel en niet kan

Leg uit dat een hulpmiddel niet op zichzelf werkt; het moet passen bij de beperking, de kleding en de woonomgeving.

Veilig en ergonomisch werken

• werk op een prettige hoogte

• laat de zorgvrager zitten als dat veiliger is

• voorkom draaien, rekken en plotseling trekken

• gebruik hulpmiddelen om belasting te verminderen

• houd aandacht voor jouw eigen lichaamshouding

Maak de koppeling met arbo en lichamelijke belasting van zorgverleners.

Van handeling naar passende zorg

Goed aan- en uitkleden betekent dat je kijkt naar de persoon, de beperking en de situatie. Je kiest een veilige volgorde, houdt rekening met een aangedane zijde en gebruikt hulpmiddelen als die de zorgvrager helpen om comfortabeler en zelfstandiger te functioneren.

Dit is de samenvattende landingsslide van de les. Hier komt het centrale inzicht samen.

Wat neem jij mee uit deze les?

Laat studenten in eigen woorden benoemen wat ze geleerd hebben, bijvoorbeeld de volgorde bij aan- en uitkleden, privacy, hulpmiddelen of aandacht voor de aangedane zijde.

Begrippenlijst

zorgvrager - persoon die zorg of ondersteuning ontvangt

aangedane zijde - lichaamszijde die minder goed beweegt of functioneert

zelfstandigheid - wat iemand zelf kan doen zonder of met weinig hulp

hulpmiddel - product dat een handeling makkelijker of veiliger maakt

aankleedstok - hulpmiddel om kleding aan te trekken of naar je toe te halen

grijper - hulpmiddel om iets te pakken zonder ver te reiken of te bukken

lange schoenlepel - hulpmiddel om schoenen aan te trekken met minder bukken