4 vwo - p2

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• WO
• Studiejaar 4

4 vwo - p2

Learning objective

'Meneer, ze vroegen helemaal niet wat ik geleerd heb!'

--> Aardrijkskundige vaardigheid toepassen ontbreekt 

Richting + Actie = succes

Analyseren van bron en lezen van de vraag: 

1. Bekijk eerst de bron

2. Lees intro bij de vraag

3. Dan pas ga je naar de vraag en vergelijk de bron met de vraag: welke info kun je gebruiken?

Oefenen (1)

Oefenen (2)

Oefenen: herkennen signaalwoorden examens aardrijkskunde

En als je antwoord geeft: wat vinden jullie van deze antwoorden?

• ...door een ontwikkeling, veranderde het....

• ...in een gebied... ...ernaast .... ...daar.... ...bovenin de kaart...

• ... en dus trekken de mensen weg

• ... en fabrieken investeren minder, dus....

• ... want het gebied heeft een gunstige ligging....

Hoe dan wel?

Om dit te kunnen gaan we in deze periode meer aandacht geven met het werken met oefenvragen

Mijn belofte: jullie meer helpen stap te zetten van samenvatten (memoriseren) naar toepassen!

Vandaag

• Toets bespreken: wat leer ik hiervan? Wat ging goed?En welke volgende stap kan ik zetten om het nog beter te doen?

• Start H2

2.1 Woestijnaarde

Openingsfoto

Beschrijving van de openingsfoto

De midoceancische rug

https://www.youtube.com/watch?v=qkukhWR-V1g

Lesdoel(en) - H2.1

We leren:

• Wat is het verband tussen platentektoniek en het klimaat in het Perm?

• Hoe zijn steenkool, aardgas en steenzout ontstaan?

Hoe oud is de aarde?

Geologische tijdschaal

het Perm = een geologische periode die duurde van 299 miljoen jaar tot 252 miljoen jaar geleden

Waarom kijken we naar het Perm?

doordat er voldoende fossielen en gesteenten uit deze periode bewaard zijn gebleven waardoor fossielen- en gesteenteonderzoek goed mogelijk is. Hierdoor is ook een reconstructie van de platentektoniek mogelijk. Met name voor de tijd vanaf het Perm is het gelukt de ligging van de continenten te reconstrueren.

Klik op de afbeelding om te vergroten

Link

Dit is Pangea, één supercontinent met één enorme oceaan. 

Deze bestond tijdens het einde van het Perm en het Trias, ongeveer 250 tot 210 miljoen jaar geleden.

Op het plaatje hiernaast zie je hoe de landen zoals we ze nu kennen verspreid liggen over Pangea

Pangea

Pangea

Theorie van de 

continentale drift

Alfred Wegener

(1 nov. 1880 - 16 nov. 1930)

Bewezen, maar... geen verklaring

Tijdens een zee-expeditie in 1872 van 130.000 kilometer, op onderzoek naar planten en zeedieren van de zeebodem, kwamen ze tot de ontdekking...

... dat er een berg op de bodem van de Atlantische oceaan ligt! 

Ook te zien op sateliet beeld

Een brug verbindt de beide zijden van de breuk die de Europese van de Noord-Amerikaanse plaat scheidt op Reykjanes, IJsland.

De mid-oceanische rug ontstaat door zeebodemspreiding / seafloor spreading

Mid-oceanische ruggen

Mid-oceanische rug = een langgerekte bergrug onder zee met in het midden een diepe kloof

Onderzoek van het gesteente dat van de oceaanbodem werd gehaald, toonde aan dat het veel jonger was dan het gesteente van de continenten. 

Terwijl de aardkorst onder de oceanen nergens ouder is dan 180 miljoen jaar, zijn sommige gesteenten van de continenten wel 4 miljard jaar oud.

Aardplaten 

Hoe heet het bewegen van aardplaten?

 Platentektoniek

De grootste aardplaten en hun beweging.

Aardplaten

De beweging van de platen wordt aangedreven door de inwendige warmte van de aarde --> kringlopen van magma: de convectiestromen.

Dit komt doordat de aardkern warmer is (+/- 6000 graden) dan de aardmantel (+/- 2000 graden)

Convectiestromen

Van ongeveer

30 graden ZB --> naar 50 graden NB

Gezamenlijk bordaantekening maken

Even kennis opfrissen = HW volgende les.

• Wat? Maken Startopdrachten 1,2,3 - blz. 54 & instaptoets H2 - blz. 55

• Klaar? Doornemen H2

15

minute

00

second

+30 s

Les 2

Startklaar

Op je plek zitten

Tas op de grond

Werkboek open voor HW controle!

Meteen aan de slag!

Welk begrippen uit H2.1 'Woestijnaarde? zijn hiervan toepassing?

4

minute

00

second

+30 s

''Klimaatveranderingen zijn net zo oud als de aarde.''

1. Waarom?

2. Wat kunnen we ervan leren?

1. Zonder mens was aarde al afwisselend een ijstijdaarde, broeikasaarde, woestijnaarde.

2. Klimaatverandering heeft altijd een oorzaak

Woestijnaarde

(H2.1)

Broeikasaarde

(H2.2)

Broeikasaarde

(H2.3)

5

minute

00

second

+30 s

Mijn belofte: jullie meer helpen stap te zetten van samenvatten (memoriseren) naar toepassen!

• Wat? Maken verwerkingsblad

• Klaar? Doornemen H2.1 (tweede deel)

10

minute

00

second

+30 s

Vervolg 2.1

Hoofdvraag (H2)

Wat zijn de oorzaken van enkele grote klimaatveranderingen in het geologische verleden?

Woestijnaarde

(H2.1)

Ontstaan door supercontinent Pangea

• in het Perm

• ontstaan door botsing kleinere platen

• ontstaan oude gebergten: ardennen, Appalachen Ural

• Rondom Pangea: oeroceaan Panthalassa

Invloed oeroceaan Panthalassa:

• Landinwaarts: landklimaat

• In het midden: woestijnklimaat

Woestijnaarde

(H2.1)

Ook in Nederland:

• Alleen niet zichtbaar

• Komt voor op 4 à 5 km diepte

Zandsteen nog steeds zichtbaar in het landschap

Monumentvalley VS

Hoe komt dat in Nederland terecht?

1

Perm

Wat betekent Pangea voor het klimaat?

Wat betekent Pangea voor het klimaat?

Groot landoppervlak 

weinig invloed zee

voornamelijk landklimaat

woestijngebied

Einde Perm Pangea

later Laurazië - Gondwana

van pool tot pool

Wat betekent Pangea voor klimaat?

weinig invloed zee 

voornamelijk landklimaat

woestijngebied

Nederland in het Perm

Hoe kon zich een zoutlaag vormen in Nederland?

Panthallassa oceaan

Verklaring zout in Nederland:

Oorzaak: Nederland maakte tijdens Perm deel uit van grote woestijn. Dat gebied overstroomde vaak, vond verdamping plaats door hoge temperatuur --> vorming zoutsteenlaag 1 km.

Gevolg: zoutwinning in Nederland

NL maakte deel uit van een grote woestijn die zich van Engeland tot Polen uitstrekte en die was omgeven door gebergten. Aan het einde van het Perm overstroomde dit gebied een aantal keren door een uitloper van de Panthalassa Oceaan (figuur 2.8). Deze binnenzee lag over de noordelijke helft van Duitsland en Polen.

● In de gevormde binnenzee verdampte het water vanwege het droge klimaat. De zoutconcentratie in het water werd zo steeds hoger. Zoutkristallen sloegen neer en vormden steenzoutlagen. Doordat de oceaan de binnenzee opnieuw overspoelde, kon het proces zich een aantal malen herhalen. Zo vormde zich in de Nederlandse bodem een zoutsteenlaag, die wel 1 km dik kan zijn.

Waarom komt aardgas en steenkool in Nederland voor?

Ligging Nederland Carboon = zuidelijker dan Perm

1. Nederland lag dicht bij de evenaar --> warm, en vochtig met uitgesterkte tropische moerasbossen vol varens

2. Wanneer planten in moeras doodgaan, vallen ze in water met weinig zuurstof. Het gaat verrotten. Wat overblijft is dikke laag plantenresten: veen

3. Door warmte en druk veranderde veen in steenkool. Kwam ook gas vrij: aardgas

2

Gezamenlijk bordaantekening maken

zelf oefenen

Aan de slag: individueel uitwerken

1. Maak §1(H2) Opdr. 4,5,6,7

Klaar? Maken samenvatting §1 (H2)

15

minute

00

second

+30 s