Bedrijf Starten (3e) H3. De liquiditeitsbegroting

• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4

Beco-afspraken

• ik ben stil als de docent, of een andere leerling, aan het woord is
• als ik iets wil vragen of zeggen in de klas, steek ik mijn vinger op
• als ik zelfstandig werk, heb ik alleen fluisterend overleg met mijn buurman/vrouw (en niet met mijn achter buurman/vrouw)

Studiewijzer

Studiewijzer Bedrijfseconomie Havo 4 Periode 4

Duur: 6 weken van week 17 (20 april 2026) t/m week 23 (5 juni 2026)

Aantal lesuren per week: 3

SO Bedrijf starten Hoofdstuk 3-4 op woensdag 27 mei

• Weging: 1               Minuten: 45              Herkansbaar: NEE

PW Bedrijf Starten Hoofdstuk 1-5 in week  24 (8 - 12 juni)

• Weging: 3              Minuten: 90              Herkansbaar: NEE
  

Bedrijf Starten

3. De liquiditeitsbegroting

• ontvangsten
• uitgaven

4. De exploitatiebegroting

• opbrengsten
• kosten
• privé ontvangsten en uitgaven

5. Verbanden tussen financiële overzichten

• van openingsbalans naar eindbalans
• overlopende posten

Week 17 (vanaf 20 april 2026)

Hoofdstuk 3. De liquiditeitsbegroting

• leerdoelen
• instructie (ontvangsten)
• weektaak: opdracht 3.1 t/m 3.11

Leerdoelen H3. De liquiditeitsbegroting

• Ik kan de begrippen op pagina 32 omschrijven (zie ook LWEO).
• Ik kan een liquiditeitsbegroting ten dienste van de interne verslaggeving opstellen.
  
• Ik kan een liquiditeitsoverzicht opstellen.
  
• Ik kan verklaren en berekenen van de (verwachte) verandering van de liquide middelen als gevolg van (verwachte) ontvangsten en uitgaven.

Financieel plan

Een financieel plan geeft aan hoeveel geld je nodig hebt en hoe je aan dat geld komt. Op basis van een financieel plan kun je beoordelen of je bedrijfsidee (financieel) haalbaar is. Het bestaat uit 4 onderdelen:

1. investerings begroting = wat heb ik allemaal nodig voor bedrijfsmiddelen?
   
2. financierings begroting = hoe ga ik daarvoor betalen?
   
3. liquiditeits begroting = wat zijn de verwachte inkomsten en uitgaven?
4. exploitatie begroting = wat zijn de verwachte opbrengsten en kosten?
   
5. begroting privé uitgaven

Balans

Een balans is een overzicht van alle bezittingen en schulden (waaronder het eigen vermogen) van een onderneming

 op een bepaald moment.

Liquiditeitsbegroting

De liquiditeitsbegroting is

een financieel overzicht

van alle verwachte ontvangsten en uitgaven van een onderneming

in een bepaalde periode.

Let op: alle bedragen zijn inclusief BTW!

Opwarmertje

Opwarmertje (uitwerking)

	direct	op rekening	totaal
Januari
Februari
Maart
Totalen	ontvangsten 1e kwartaal

Opwarmertje (uitwerking)

	direct	op rekening	totaal
Januari	80% x € 2.000 x 1,21 = € 1.936	20% x € 3.000 x 1,21 = € 726	€ 2.662
Februari
Maart
Totalen	ontvangsten 1e kwartaal

Opwarmertje (uitwerking)

	direct	op rekening	totaal
Januari	80% x € 2.000 x 1,21 = € 1.936	20% x € 3.000 x 1,21 = € 726	€ 2.662
Februari	80% x € 2.500 x 1,21 = € 2.420	20% x € 6.000 x 1,21 = € 1.452	€ 3.872
Maart
Totalen	ontvangsten 1e kwartaal

Opwarmertje (uitwerking)

	direct	op rekening	totaal
Januari	80% x € 2.000 x 1,21 = € 1.936	20% x € 3.000 x 1,21 = € 726	€ 2.662
Februari	80% x € 2.500 x 1,21 = € 2.420	20% x € 6.000 x 1,21 = € 1.452	€ 3.872
Maart	80% x € 3.100 x 1,21 = € 3.000,80	20% x € 2.000 x 1,21 = € 484	€ 3.484,80
Totalen	ontvangsten 1e kwartaal		€ 10.018,80

Aan de slag

• wat: opdracht 3.2, 3.7 en 3.11 (pagina 24-27) in de les
• hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
• hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
• tijd: tot 1 minuut voor einde les
• uitkomst: investeringsbegroting
• klaar: ga verder  je weektaak opdracht 3.1 t/m 3.11

Week 19 (vanaf 6 mei 2026)

Hoofdstuk 3. De liquiditeitsbegroting

• leerdoelen
• instructie (uitgaven)
• weektaak: opdracht 3.1 t/m 3.15

Leerdoelen H3. De liquiditeitsbegroting

• Ik kan de begrippen op pagina 32 omschrijven (zie ook LWEO).
• Ik kan een liquiditeitsbegroting ten dienste van de interne verslaggeving opstellen.
  
• Ik kan een liquiditeitsoverzicht opstellen.
  
• Ik kan verklaren en berekenen van de (verwachte) verandering van de liquide middelen als gevolg van (verwachte) ontvangsten en uitgaven.

Verkopen (ontvangsten)

Als je iets verkoopt, heb je omzet (exploitatie). Maar financieel

gezien zijn er twee soorten verkopen (liquiditeit):

1. contant (met geld of PIN, je ontvangt direct het geld)

2. op rekening (je stuurt een factuur en krijgt later betaald)

• hierbij geldt vaak een krediettermijn van één maand
• hierdoor ontstaat de balanspost debiteuren (= bezitting dus debet op de balans!)
• we noemen dit ook wel leverancierskrediet (jij geeft als leverancier krediet aan de klant)

Op de liquiditeitsbegroting wordt een onderscheid gemaakt tussen de

ontvangsten uit contante verkopen en de ontvangsten van debiteuren.

Inkopen (uitgaven)

Als je iets inkoopt, heb je kosten (exploitatie). Maar financieel

gezien zijn er twee soorten inkopen (liquiditeit):

1. contant (met geld of PIN, je betaalt direct het geld)

2. op rekening (je ontvangt een factuur en betaalt later)

• hierbij geldt vaak een krediettermijn van één maand
• hierdoor ontstaat de balanspost crediteuren (= schuld dus credit op de balans!)
• we noemen dit ook wel leverancierskrediet (jij ontvangt als klant krediet van de leverancier)

Op de liquiditeitsbegroting wordt een onderscheid gemaakt tussen de

contante uitgaven en de uitgaven op rekening (crediteuren).

Leveranciers- en afnemerskrediet

Overlopende posten

Overlopende posten (transitorische posten) zijn balansposten waarbij het moment van de ontvangsten (of uitgaven) afwijkt van het moment waarop de opbrengsten (of kosten) worden geboekt. Je hebt 4 soorten overlopende posten:

Debet (bezit):

• nog te ontvangen bedragen (dienst geleverd, nog niet betaald)
• vooruitbetaalde bedragen (dienst nog niet ontvangen, al wel betaald)

Credit (schuld):

• nog te betalen bedragen (dienst ontvangen, nog niet betaald)
• vooruit ontvangen bedragen (dienst nog niet geleverd, al wel betaald)

Lenen, aflossing en rente

Bij lenen krijg je geld op de bank (= bezitting, debet op de balans) maar er ontstaat tevens een schuld (credit op de balans). Deze ontvangst zie je terug in de liquiditeitsbegroting.

Periodiek betaal je de aflossing en rente over de lening. Deze uitgaven die je terug op de liquiditeitsbegroting. Door de aflossing daalt je schuld (credit op de balans). De rente valt onder de bedrijfskosten en zie je daarom tevens terug op de exploitatiebegroting.

Liquiditeits- en exploitatiebegroting

Kijkvragen:

1. Welke begrotingen neem je op in je ondernemingsplan?

2. Waaruit bestaat de exploitatiebegroting?

3. Hoe bereken je de bruto winst, het bedrijfsresultaat en de netto winst?

4. Waaruit bestaat de liquiditeitsbegroting?

5. Waaruit bestaat de privé begroting?

Liquiditeits- en exploitatiebegroting

Kijkvragen:

1. Welke begrotingen neem je op in je ondernemingsplan?

• investeringsbegroting
• financieringsbegroting
• exploitatiebegroting
• liquiditeitsbegroting
• privé begroting

Liquiditeits- en exploitatiebegroting

2. Waaruit bestaat de exploitatiebegroting?

• verwachte omzet en kosten (exclusief BTW) over een langere periode

3. Hoe bereken je de omzet, bruto winst, het bedrijfsresultaat en de netto winst?

• omzet = verkoopprijs (exclusief BTW) x verkochte hoeveelheid 
• bruto winst = omzet - inkoopwaarde (exclusief BTW)
• bedrijfsresultaat = bruto winst - bedrijfskosten (exclusief BTW)
• netto winst = bedrijfsresultaat - inkomstenbelasting

4. Waaruit bestaat de liquiditeitsbegroting?

• verwachte inkomsten en uitgaven (inclusief BTW!)  per maand of kwartaal

5. Waaruit bestaat de privé begroting?

• maandelijkse inkomsten, vaste uitgaven en variabele uitgaven 

Les & Weektaak

• wat: opdracht 3.15 (pagina 29) in de les
• hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
• hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
• tijd: tot 1 minuut voor einde les
• uitkomst: zo ver mogelijk
• klaar: ga verder je weektaak opdracht 3.12 t/m 3.15

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren
uitgaven aan
crediteuren
huur
aflossing
rente
btw
totale uitgaven
verandering liquide middelen

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren	€ 40.000	€ 181.500	€ 193.600
uitgaven aan
crediteuren
huur
aflossing
rente
btw
totale uitgaven
verandering liquide middelen

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren	€ 40.000	€ 181.500	€ 193.600
uitgaven aan
crediteuren	€ 60.000	€ 121.000	€ 145.200
huur
aflossing
rente
btw
totale uitgaven
verandering liquide middelen

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren	€ 40.000	€ 181.500	€ 193.600
uitgaven aan
crediteuren	€ 60.000	€ 121.000	€ 145.200
huur			€ 50.000
aflossing
rente
btw
totale uitgaven
verandering liquide middelen

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren	€ 40.000	€ 181.500	€ 193.600
uitgaven aan
crediteuren	€ 60.000	€ 121.000	€ 145.200
huur			€ 50.000
aflossing		€ 10.000
rente
btw
totale uitgaven
verandering liquide middelen

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren	€ 40.000	€ 181.500	€ 193.600
uitgaven aan
crediteuren	€ 60.000	€ 121.000	€ 145.200
huur			€ 50.000
aflossing		€ 10.000
rente		€ 3.600
btw
totale uitgaven
verandering liquide middelen

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren	€ 40.000	€ 181.500	€ 193.600
uitgaven aan
crediteuren	€ 60.000	€ 121.000	€ 145.200
huur			€ 50.000
aflossing		€ 10.000
rente		€ 3.600
btw	€ 50.000
totale uitgaven
verandering liquide middelen

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren	€ 40.000	€ 181.500	€ 193.600
uitgaven aan
crediteuren	€ 60.000	€ 121.000	€ 145.200
huur			€ 50.000
aflossing		€ 10.000
rente		€ 3.600
btw	€ 50.000
totale uitgaven	€ 110.000	€ 134.600	€ 195.200
verandering liquide middelen

Opdracht 3.16 (pagina 30)

	januari	februari	maart
ontvangsten van
debiteuren	€ 40.000	€ 181.500	€ 193.600
uitgaven aan
crediteuren	€ 60.000	€ 121.000	€ 145.200
huur			€ 50.000
aflossing		€ 10.000
rente		€ 3.600
btw	€ 50.000
totale uitgaven	€ 110.000	€ 134.600	€ 195.200
verandering liquide middelen	- € 70.000	€ 46.900	- € 1.600