Balans begrijpen en toepassen
Balans begrijpen en toepassen
Lesson duration is: 75 minItems in this lesson
Balans begrijpen en toepassen
Open met het idee dat een balans een momentopname is van wat een bedrijf bezit en hoe dat is gefinancierd. Koppel dit aan herkenbare situaties zoals een kapsalon, fietsenwinkel of lunchzaak.
Leerdoel
Ik kan de samenstelling van de balans uitleggen, balansposten op de juiste plek indelen en eenvoudige veranderingen en mutaties in een balans herkennen en toepassen.
This item has no instructions
Lesagenda
Stoeltjesdans
Huiswerk bespreken
Excursie plannen
Wat weet je nog?
Actieve instructie
Boek-opdrachten
Bespreken of huiswerk
Afsluiting
This item has no instructions
Excursie / Bedrijfsbezoek
Donderdagmiddag 12:15
Sport op maat
Bedrijf dat logistiek interresant is
This item has no instructions
Welke woorden koppel jij aan een balans?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Let op woorden als activa, passiva, bezit, schuld, bank, voorraad en eigen vermogen.
De balans als overzicht
Een balans laat op één moment zien:
wat een bedrijf bezit
wat een bedrijf te vorderen heeft
hoe dat is gefinancierd
De balans heeft daarom twee kanten:
activa
passiva
Benadruk dat activa de bezittingen en vorderingen tonen, terwijl passiva laten zien waar het geld vandaan komt: eigen vermogen of schulden.
Activa en passiva
Activa staan aan de linkerkant van de balans.
Hierop staan bezittingen en vorderingen van het bedrijf.
Passiva staan aan de rechterkant van de balans.
Hierop staan het eigen vermogen en de schulden van het bedrijf.
De totalen van beide kanten zijn altijd aan elkaar gelijk.
Veel studenten denken dat passiva 'negatief' betekent. Leg uit dat passiva ook het eigen vermogen bevatten en dus de financieringskant van het bedrijf vormen.
Vaste en vlottende activa
Bezittingen die langer dan één jaar in het bedrijf blijven.
Voorbeelden:
bedrijfsauto
inventaris
gebouw
Vaste activa
Vlottende activa
Bezittingen die korter dan één jaar in het bedrijf aanwezig zijn of snel in geld veranderen.
Voorbeelden:
voorraad
kas
bank
debiteuren
Gebruik een eenvoudig ezelsbruggetje: vast = blijft langer, vlottend = beweegt sneller mee in het bedrijf.
Eigen vermogen en vreemd vermogen
Aan de passivakant staan twee hoofdgroepen:
eigen vermogen: geld van de eigenaar zelf
vreemd vermogen: schulden van het bedrijf
Voorbeelden vreemd vermogen:
lening
crediteuren
hypotheek
Maak duidelijk dat eigen vermogen geen schuld aan een externe partij is. Vreemd vermogen moet wel aan anderen worden terugbetaald.
Balansposten juist indelen
Voorbeelden van de juiste plaats op de balans:
inventaris → vaste activa
voorraad → vlottende activa
bank → vlottende activa
eigen vermogen → passiva
crediteuren → vreemd vermogen
hypotheek → vreemd vermogen
Laat bij elk voorbeeld hardop de redenering horen: bezit of financiering, en bij activa: lang of kort in het bedrijf.
Waar staat eigen vermogen op de balans?
vaste activa
passiva
vlottende activa
activa
Toetst het onderscheid tussen bezit/vorderingen en financiering. Veelgemaakte fout: eigen vermogen bij activa zetten omdat het 'van jezelf' is.
Wie doet de balans debet?
This item has no instructions
Wie doet de balans credit?
This item has no instructions
This item has no instructions
Balansposten indelen
Op de balans staan bezittingen en vorderingen bij de activa. Inventaris hoort bij de vaste activa en bank hoort bij de vlottende activa. Eigen vermogen en schulden staan bij de passiva.
De lege delen testen de kernwoorden uit de eerste uitleg over balans en indeling van posten.
Wat verandert het eigen vermogen?
Het eigen vermogen verandert door gebeurtenissen in het bedrijf en door handelingen van de eigenaar.
Belangrijke oorzaken:
winst
verlies
privé-opnames
stortingen
Introduceer dit als nieuwe stof: het eigen vermogen is geen vast getal, maar beweegt mee met resultaten en privéhandelingen.
Winst en verlies
Winst verhoogt het eigen vermogen.
Het bedrijf houdt dan meer over dan het heeft uitgegeven.
Verlies verlaagt het eigen vermogen.
Het bedrijf geeft dan meer uit dan het oplevert.
Kort:
winst → eigen vermogen omhoog
verlies → eigen vermogen omlaag
Koppel dit aan een herkenbaar voorbeeld, zoals een lunchzaak die in een maand meer verkoopt dan de kosten bedragen.
Privé-opnames en stortingen
De eigenaar kan ook zelf invloed hebben op het eigen vermogen.
privé-opname: geld of goederen uit het bedrijf voor privégebruik → eigen vermogen daalt
storting: de eigenaar brengt extra geld in het bedrijf → eigen vermogen stijgt
Deze veranderingen komen dus niet door winst of verlies.
Veel studenten halen storting en opbrengst door elkaar. Benadruk dat een storting van de eigenaar geen omzet is.
Voorbeeld eigen vermogen
Beginstand eigen vermogen: €12.000
Veranderingen:
winst €2.000
privé-opname €500
storting €1.000
Eindstand:
€12.000 + €2.000 - €500 + €1.000 = €14.500
Werk dit stap voor stap door. Laat zien dat niet alle veranderingen dezelfde richting hebben.
Omvang van het eigen vermogen
De omvang van het eigen vermogen is het bedrag dat overblijft van de bezittingen nadat de schulden ervan af zijn gehaald.
Formule:
eigen vermogen = activa - vreemd vermogen
Je kijkt dus naar wat echt van de eigenaar zelf is.
Leg uit dat 'omvang' hier gewoon 'hoe groot het bedrag is' betekent. Dit helpt bij het lezen van balansen en bij eenvoudige berekeningen.
Welke gebeurtenis verlaagt het eigen vermogen?
storting
winst
privé-opname
meer omzet
'Meer omzet' is bewust als afleider opgenomen: omzet is niet automatisch winst. In deze reeks is privé-opname de enige zekere verlaging.
Veranderingen in eigen vermogen
Het eigen vermogen verandert door winst, verlies, privé-opnames en stortingen. De omvang van het eigen vermogen bereken je met: eigen vermogen = activa - vreemd vermogen.
Laat studenten de formule hardop koppelen aan de betekenis: wat blijft van de bezittingen over na aftrek van schulden?
Hoe kom je van €12.000 naar €14.500 eigen vermogen?
Bespreek dat een juist antwoord noemt: beginstand 12.000, winst erbij, privé-opname eraf, storting erbij, eindstand 14.500. Let op het verschil tussen bedrijfsresultaat en privéhandelingen.
Hypotheekgever en hypotheeknemer
Hypotheeknemer
De partij die het geld leent.
Dat is bijvoorbeeld:
een ondernemer
een huiseigenaar
Hypotheekgever
De partij die het geld uitleent.
Vaak is dit:
een bank
een andere geldverstrekker
Benadruk het verschil tussen geven en nemen vanuit het perspectief van de lening. De hypotheekgever geeft het geld, de hypotheeknemer neemt het geld op.
This item has no instructions
Hypotheek op de balans
Voor een ondernemer is een hypotheek meestal:
een schuld
dus een post aan de passivakant
onderdeel van het vreemd vermogen
De bank ziet dezelfde lening juist als een vordering.
Dit is een goed moment om perspectief te benadrukken: dezelfde lening ziet er anders uit voor lener en uitlener.
Wat is een goederenstaat?
Een goederenstaat is een overzicht van aanwezige goederen.
Daarin staat bijvoorbeeld:
welke goederen er zijn
hoeveel er zijn
wat de waarde is
Een goederenstaat helpt om voorraad en andere goederen goed vast te leggen.
Houd het praktisch: denk aan een winkel die wil weten hoeveel producten nog op voorraad zijn.
Goederenstaat in een bedrijf
Bij een kleine winkel kan een goederenstaat laten zien:
20 tassen
15 waterflessen
10 notitieboeken
Zo'n overzicht helpt bij:
voorraad controleren
waarde bepalen
balansgegevens verzamelen
Noem dat een goederenstaat vooral een hulpmiddel is om gegevens voor de administratie en de balans te verzamelen.
Wie is de hypotheeknemer?
de bank
de verzekeraar
de geldlener
de borgsteller
Toetst het verschil tussen hypotheekgever en hypotheeknemer vanuit het perspectief van de lening.
Hypotheek en goederenstaat
Een goederenstaat is een overzicht van aanwezige goederen. Een hypotheek staat voor een ondernemer meestal aan de passivakant en hoort bij het vreemd vermogen.
Hier komen twee begrippen samen: goederenstaat als overzicht en hypotheek als schuld op de balans.
Balans samenstellen
Bij het samenstellen van een balans werk je in stappen:
zet alle bezittingen en vorderingen bij activa
verdeel activa in vaste en vlottende activa
zet eigen vermogen en schulden bij passiva
controleer of beide totalen gelijk zijn
Laat studenten zien dat een balans opbouwen vooral ordenen en controleren is.
Voorbeeld van een balans
inventaris €8.000
voorraad €3.000
bank €4.000
Totaal activa: €15.000
eigen vermogen €9.000
lening €6.000
Totaal passiva: €15.000
Activa
Passiva
Gebruik dit voorbeeld om de basisstructuur nog eens compact te herhalen. Vraag mondeling waarom bank onder vlottende activa valt.
Wat is een mutatie?
Een mutatie is een verandering in een balanspost of vermogenspost.
Voorbeelden:
geld op de bank neemt toe
voorraad neemt af
schuld wordt kleiner
eigen vermogen verandert
Benadruk dat mutatie simpelweg 'verandering' betekent. Studenten hoeven hier nog geen complexe journaalposten te maken.
Mutatie verwerken in de balans
Voorbeeld:
Een ondernemer stort €2.000 extra op de zakelijke bankrekening.
Gevolg:
bank stijgt met €2.000
eigen vermogen stijgt met €2.000
De balans blijft in evenwicht.
Laat zien dat een mutatie vaak twee kanten raakt. Dit helpt later bij dubbel boekhouden, zonder dat je die term nu centraal hoeft te zetten.
Nog een eenvoudige mutatie
Voorbeeld:
Een bedrijf betaalt €500 af op een lening via de bank.
Gevolg:
bank daalt met €500
lening daalt met €500
Ook nu blijven activa en passiva gelijk.
Wijs erop dat hier zowel een bezit als een schuld afneemt. Dat is voor veel studenten een belangrijk inzicht.
Welke stap hoort bij het samenstellen van een balans?
schulden bij activa
totalen vergelijken
omzet bij passiva
voorraad bij leningen
Controleert of studenten de vaste werkwijze herkennen: indelen en daarna nagaan of beide kanten gelijk zijn.
Balans en mutatie
Bij een storting van €2.000 stijgt de bank met €2.000 en stijgt ook het eigen vermogen. Bij een aflossing van €500 daalt de lening en daalt ook de bank met €500.
Benadruk dat een mutatie vaak twee posten raakt, terwijl de balans in evenwicht blijft.
Leg in je eigen woorden uit wat een mutatie is.
Bespreek dat een goed antwoord het begrip 'verandering' noemt en een eenvoudig voorbeeld geeft, zoals bank omhoog door storting of lening omlaag door aflossing.
Aan de slag!
2.1, 2.2 en 2.3
Werk zelfstandig
15 min
Daarna bespreken en anders huiswerk
This item has no instructions
Wat heb jij vandaag het duidelijkst geleerd?
Laat studenten kort terugblikken op de inhoud. Mogelijke thema's: indelen van posten, eigen vermogen, hypotheek, goederenstaat of mutaties.
Welk onderdeel vond jij nog het lastigst?
Gebruik de antwoorden om te zien waar extra oefening nodig is, bijvoorbeeld bij activa/passiva of mutaties.
Begrippenlijst
balans - overzicht van bezittingen, schulden en eigen vermogen op één moment
activa - bezittingen en vorderingen van het bedrijf
passiva - eigen vermogen en schulden van het bedrijf
vaste activa - bezittingen die langer dan één jaar in het bedrijf blijven
vlottende activa - bezittingen die kort in het bedrijf aanwezig zijn of snel in geld veranderen
eigen vermogen - vermogen van de eigenaar in het bedrijf
vreemd vermogen - schulden van het bedrijf
This item has no instructions
Begrippenlijst
hypotheekgever - partij die het geld uitleent bij een hypotheek
hypotheeknemer - partij die het geld leent bij een hypotheek
goederenstaat - overzicht van aanwezige goederen en hun waarde
mutatie - verandering in een balanspost of vermogenspost
privé-opname - geld of goederen die de eigenaar uit het bedrijf haalt voor privégebruik
storting - geld dat de eigenaar extra in het bedrijf brengt
omvang van het eigen vermogen - het bedrag van het eigen vermogen
This item has no instructions
