14.5 DNA en RNA 2 lessen

• Scheikunde
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

14.5 DNA/RNA

• Lesdoel
• Aan opdrachten werken (whiteboard)
• Keuze moment

Lesdoel

De leerling kan aan het einde van de les uitleggen hoe vanuit DNA eiwitten worden gevormd en kan opgaven doen op basis van de genetische code.

Succesfactoren

- Ik beschrijf de functie van nucleïnezuren in het lichaam.

- Ik leg het verschil uit tussen DNA en RNA.

- Ik vertaal een DNA sequentie in een RNA sequentie.

- Ik vertaal een RNA sequentie in een aminozuur sequentie.

Opdracht 1

Maak de volgende DNA keten dubbelstrengs.

DNA

5` - ATG - GCT - TGT - GGA - TAA - 3`

Opdracht 1 - Antwoord

Vertaal de volgende DNA keten in RNA

DNA

5` - ATG - GCT - TGT - GGA - TAA - 3`

3`-  TAC - CGA - ACA - CCT - ATT - 5`

Opdracht 2

Vertaal de volgende DNA keten in RNA

DNA

5` - ATG - GCT - TGT - GGA - TAA - 3`

3`-  TAC - CGA - ACA - CCT - ATT - 5`

RNA

?

Opdracht 2- Antwoord

Vertaal de volgende DNA keten in RNA

DNA

5` - ATG - GCT - TGT - GGA - TAA - 3`

3`-  TAC - CGA - ACA - CCT - ATT - 5`

RNA

5`- AUG - GCU - UGU - GGA - UAA - 3`

Opdracht 3

Vertaal de volgende RNA in eiwit

RNA

5`- AUG - GCU - UGU - GGA - UAA - 3`

Opdracht 3 - Antwoord

Vertaal de volgende RNA in eiwit

RNA

5`- AUG - GCU - UGU - GGA - UAA - 3`

Met - Ala - Cys - Gly - Stop

Slot opdracht 4

Geef van de volgende aminozuur keten de mogelijke coderende RNA streng en de daaruit volgende coderende DNA streng.

Antwoord slotopdracht 4

Bijbehorende aminozuren: Gln-Arg-Met

m-RNA CAA/CAG- AGA/AGG/CGA/CGG/CGU/CGC-AUG

matrijs-DNA GTT/GTC-TCT/TCC/GCT/GCC/GCA/GCG- TAC

coderend-DNA CAA/CAG-AGA/AGG/CGA/CGG/CGT/CGC- ATG

Keuzemoment

- Ik snap het goed: Lees paragraaf 14.5 goed door en maak de opgaven 45, 46 en 49

- Ik snap het niet: Luister naar de uitleg en maak daarna opgave 44 t/m 46 en 49

Extra uitleg

Bekijk figuur 2 blz 57

DNA blijft in de celkern. Hoe bereikt de informatie de rest van de cel?

DNA blijft in de celkern. Hoe bereikt de informatie de rest van de cel?

H14.4 :

H14.4 

Aan de slag

Maken opgaven 45, 46 en 49 (als je het goed begrijpt)

Maken opgaven 44 t/m 46 + 49

Les 2 mutaties

Herhaling

Een stukje DNA heeft in de coderende streng de volgende volgorde: ACT AGC TCG

Wat is de volgorde van dit stuk in de matrijsstreng?

1. ACT AGC TCG
2. TGA TCG AGC
3. ACU AGC UCG
4. UGA UCG AGC

Een stukje DNA heeft in de coderende streng de volgende volgorde: ACT AGC TCG

Wat is de volgorde van dit stuk in de matrijsstreng?

1. ACT AGC TCG
2. TGA TCG AGC
3. ACU AGC UCG
4. UGA UCG AGC

Een stukje DNA heeft in de coderende streng de volgende volgorde: ACT AGC TCG

Wat is de volgorde van dit stuk in mRNA?

1. ACT AGC TCG
2. TGA TCG AGC
3. ACU AGC UCG
4. UGA UCG AGC

Soms maakt een DNA polymerase een fout...

En dat kan grote gevolgen hebben.

puntmutatie: spontane verandering van nucleotide volgorde

/substitutie

puntmutatie: verandering van een nucleotide

/substitutie

puntmutatie: verandering van een nucleotide

puntmutatie: verandering van een nucleotide

Let op: de volgorde hierboven is van de coderende streng!

Coderende DNA: ~ AGG – ATA – TTT ~
Matrijs DNA:          ~ TCC – TAT – AAA ~

m-RNA:                    ~ AGG – AUA – UUU ~

aminozuur:             ~ Arg  –  Ile   –   Phe ~

Beantwoord nu vraag 15 en 16

15. Het eiwit is tekort, dus er is een stopcodon afgelezen.

16. Stopcodon = UAA / UAG / UGA  (mRNA)

Deze puntmutatie is 1 wijziging  in een triplet

Als bij aminozuur 100 ipv AAA , TAA is afgelezen --> mRNA = UAA

De fout ligt dus in het aflezen van de 1e base van de 100e codon

dus base nr 99x3 + 1 = 298

Oefenen met (oude) examenopgaven

Examenopgave 2010

Deel 2

Aan de slag

Maak opgave 49 (!!) en 50 (!!)