W E G W I J S
B U R G E R S C H A P · E N T R E E E N N I V E A U 2
Verschil op je stage en in de klas
Op je stage werk je met klanten, cliënten en collega's die anders zijn dan jij. Wat merk jij daarvan?
Les 4 · Verschil en gelijkwaardigheid
W E G W I J S
B U R G E R S C H A P · E N T R E E E N N I V E A U 2
Verschil op je stage en in de klas
Op je stage werk je met klanten, cliënten en collega's die anders zijn dan jij. Wat merk jij daarvan?
Les 4 · Verschil en gelijkwaardigheid
Over deze les: les 4 van het thema Verschil en gelijkwaardigheid, voor Entree en mbo niveau 2, ongeveer 30 minuten. Studenten kijken naar verschillen op school, stage en werk, leren wat een beroepscode is en wat die van de zorg zegt over omgaan met verschil, en beschrijven een eigen ervaring. De taal en de voorbeelden zijn eenvoudig.
Een tip vooraf: studenten delen in deze les eigen ervaringen. Laat hen zelf kiezen hoe persoonlijk ze het maken, en zorg dat niemand over een klasgenoot vertelt zonder dat die dat wil.
Koppeling: in de huidige kwalificatie-eisen valt deze les onder de sociaal-maatschappelijke dimensie (omgaan met verschillen in werk en samenleving). In het expertadvies voor het nieuwe burgerschap (thema Verschil en gelijkwaardigheid, eis 4) gaat het om het verkennen van eigen ervaringen met verschil en die verbinden met gebeurtenissen in samenleving en beroep. Image credit: Direct Media, CC0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 4
Na deze les:
1
Je kan een verschil noemen dat je op school, stage of werk tegenkomt.
2
Je kan uitleggen wat een beroepscode is.
3
Je kan een eigen ervaring met verschil beschrijven.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les komen ze terug in de terugblik.
S T A R T V R A A G
LES 4
Met welk verschil heb jij op stage of werk te maken?
Leeftijd
Taal of cultuur
Geloof
Ik heb nu geen stage of werk
Startvraag: wie nu geen stage of werk heeft, denkt aan school of een bijbaan. Vraag na de uitslag: in welke beroepen kom je de meeste verschillen tegen? Vaak noemen studenten zorg, horeca, winkels en openbaar vervoer.
V E R S C H I L E N G E L I J K W A A R D I G H E I D
LES 4
Verschil zit overal
Op je werk ontmoet je veel verschillen:
Leeftijd: een collega van 60 werkt anders dan jij.
Taal en cultuur: een klant spreekt weinig Nederlands.
Geloof: een collega bidt in de pauze.
Beperking: een cliënt zit in een rolstoel.
Verschil kan schuren. Je kunt er ook van leren.
Uitleg: vraag studenten een verschil te noemen dat ze op stage of werk tegenkwamen en niet hadden verwacht. Houd het luchtig: het gaat om verschillen, niet meteen om problemen.
Extra vraag voor snelle studenten: welk verschil zie je niet aan de buitenkant, maar merk je wel in het werk?
V R A A G
LES 4
Je collega bidt in de pauze. Welk verschil is dit?
Geloof
Leeftijd
Opleiding
Taal
Antwoord: A. Bidden hoort bij iemands geloof. Bij de vrijheid van godsdienst mag iedereen zelf kiezen wat hij of zij gelooft. Vraag: hoe kun je als collega rekening houden met zo'n verschil?
K E R N B E G R I P
LES 4
Beroepscode
Afspraken van mensen in hetzelfde beroep. Hoe doe je je werk goed en eerlijk? Er staat vaak in hoe je met klanten, cliënten en collega's omgaat. Twijfel je op je werk? Kijk dan in de beroepscode.
Kernbegrip: een beroepscode wordt opgesteld door de beroepsgroep zelf, niet door de overheid. Een cao gaat over loon en arbeidsvoorwaarden, een beroepscode over hoe je je vak uitoefent. Een bekend voorbeeld is de beroepscode voor verpleegkundigen en verzorgenden.
V R A A G
LES 4
Wie maakt de beroepscode van een beroep?
De Tweede Kamer
De school van de student
De mensen in het beroep zelf
De klanten van het bedrijf
Antwoord: C. Een beroepscode wordt gemaakt door de beroepsgroep zelf, dus door mensen die dat werk doen. De Tweede Kamer maakt wetten. Een school heeft eigen regels, die gelden alleen daar.
V E R S C H I L E N G E L I J K W A A R D I G H E I D
LES 4
Zo staat het in de beroepscode van de zorg
Iedereen krijgt zorg
Je discrimineert een zorgvrager niet. Dus niet vanwege afkomst, geloof of leeftijd.
Dat staat in de beroepscode van de zorg.
Je eigen grens
Botst een handeling ernstig met wat jij gelooft of vindt? Dan mag je weigeren mee te werken.
Dat meld je op tijd. Een collega of je leidinggevende neemt het dan over.
Uitleg: dit komt uit de Nationale Beroepscode voor Verpleegkundigen en Verzorgenden (V&VN, 2015), die ook geldt voor helpenden en zorghulpen. Het eerste punt gaat over personen: je helpt iedereen. Het tweede punt gaat over handelingen, niet over personen: je mag niet weigeren iemand te helpen omdat die anders is dan jij.
Hulpzin voor wie vastloopt: je kiest niet wie je helpt, wel waar je eigen grens ligt bij een handeling.
Bron: artikel 2.1 (iedere zorgvrager heeft recht op zorg) en artikel 2.13 (gewetensbezwaren) van de beroepscode. V&VN werkt samen met de vakbonden aan een vernieuwde code, gepland voor eind 2026. Kijk bij gebruik na 2026 of deze twee punten er nog zo in staan.
S T E L L I N G
LES 4
Een klant mag kiezen door wie hij geholpen wordt.
Eens
Oneens
Weet ik niet
Stelling: laat na de uitslag iemand van eens en iemand van oneens een argument geven. Er is geen goed of fout antwoord. Maak het verschil zichtbaar tussen redenen: een vrouw die door een vrouwelijke verzorgende gewassen wil worden, of een klant die niet door iemand met een andere huidskleur geholpen wil worden. Vinden studenten dat hetzelfde? Waarom wel of niet?
O P D R A C H T
LES 4
Verschil op jouw stage
1
Noem samen een verschil dat jullie op stage of werk zagen.
2
Zoek de beroepscode of de huisregels van jullie beroep of bedrijf.
3
Wat staat erin over omgaan met dat verschil?
minute
second
In tweetallen
Opdracht: zet tweetallen bij elkaar uit dezelfde opleiding of sector. Laat aan het eind twee tweetallen vertellen wat ze vonden. Vaak blijkt dat studenten de code van hun eigen beroep nog niet kenden. Laat studenten zelf kiezen hoe persoonlijk ze het maken.
Hulp voor wie vastloopt: zoek op de naam van je beroep plus 'beroepscode' of 'gedragscode'. Voor de zorg is dat V&VN.
V R A A G
LES 4
Dennis werkt in de zorg. Een cliënt heeft een ander geloof dan hij. Wat past bij de beroepscode?
Hij geeft de cliënt minder tijd
Hij helpt de cliënt zoals iedereen
Hij laat de cliënt zelf zoeken
Hij praat de cliënt zijn geloof uit
Antwoord: B. Volgens de beroepscode discrimineer je een zorgvrager niet, ook niet vanwege zijn geloof. Dennis mag zijn eigen mening hebben, maar die speelt geen rol in de zorg die hij geeft. Valt het hem zwaar, dan bespreekt hij dat met zijn leidinggevende of een collega.
T E R U G B L I K
LES 4
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Verschil
Beroepscode
Eigen ervaring
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag welk leerdoel je aan het begin van de volgende les kort herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Waar ligt de grens?
Een grap over afkomst: is dat humor of kwetsend? Volgende les bepaal jij waar jouw grens ligt.
Je kan je mening over een grap uitleggen met een reden.
Je kan noemen wat je kunt doen als iemand over de grens gaat.
Volgende les: thema Verschil en gelijkwaardigheid, les 5.
Image credit: LessonUp