W E G W I J S
B U R G E R S C H A P · E N T R E E E N N I V E A U 2
Vraagstukken veranderen
Zonnepanelen op het dak, AI in je telefoon. Alles verandert. Hoe verandert jouw vak mee, en wie zet dat in gang?
Les 3 · Maatschappijvisies
W E G W I J S
B U R G E R S C H A P · E N T R E E E N N I V E A U 2
Vraagstukken veranderen
Zonnepanelen op het dak, AI in je telefoon. Alles verandert. Hoe verandert jouw vak mee, en wie zet dat in gang?
Les 3 · Maatschappijvisies
Over deze les: les 3 van het thema Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken, voor Entree en mbo niveau 2, ongeveer 30 minuten. Studenten ontdekken hoe klimaat en nieuwe techniek zoals AI vraagstukken en beroepen veranderen. Ze leren wat duurzaam is en zien dat niet alleen de overheid verandering in gang zet, maar ook burgers, bedrijven en klanten.
Koppeling: in de huidige kwalificatie-eisen valt deze les onder de economische dimensie (duurzame consumptie en de veranderende arbeidsmarkt) en de politiek-juridische dimensie. In het expertadvies voor het nieuwe burgerschap (thema Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken, eis 3) gaat het om de veranderbaarheid: hoe maatschappelijke ontwikkelingen vraagstukken veranderen en wat groepen mensen daaraan bijdragen. Image credit: Beireke1, CC0 Image credit: LessonUp
L E E R D O E L E N
LES 3
Na deze les:
1
Je kan uitleggen dat vraagstukken veranderen door nieuwe ontwikkelingen.
2
Je kan een voorbeeld geven van een beroep dat verandert.
3
Je kan noemen wie verandering in gang zet.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Vraag of studenten al iets zien veranderen in hun eigen vak.
S T A R T V R A A G
LES 3
Welke nieuwe techniek gebruik jij het meest?
AI, zoals een chatbot
Apps op mijn telefoon
Slimme apparaten op mijn werk of stage
Weinig, ik gebruik gewone dingen
Startvraag: vraag na de uitslag om een voorbeeld. Welke app of welk apparaat gebruik je al? Schrijf de voorbeelden op het bord, je kunt ze later in de les gebruiken.
M A A T S C H A P P I J V I S I E S
LES 3
Vraagstukken bewegen mee
Een probleem in de samenleving blijft niet hetzelfde. Door nieuwe ontwikkelingen komen er nieuwe vragen.
Klimaat: hoe zorgen we voor minder uitstoot van gas? Wie betaalt dat?
AI: computers die slimme dingen doen, zoals een tekst schrijven. Wat mag een computer beslissen?
Uitleg: koppel terug naar de vorige les. Een nieuwe ontwikkeling maakt een probleem zichtbaar, en dat komt dan op de agenda. Vraag: welk probleem speelde tien jaar geleden nog nauwelijks, en nu wel?
V R A A G
LES 3
Een installateur leert nu warmtepompen aanleggen. Door welke ontwikkeling verandert zijn werk?
Klimaat en energie
Slimme computers
Minder klanten
Een nieuwe regel op school
Antwoord: A. Warmtepompen horen bij zuiniger gebruik van energie. Dat is een gevolg van de zorg om het klimaat. Vraag door: welke nieuwe vaardigheid heeft hij nodig?
K E R N B E G R I P
LES 3
Duurzaam
Zo leven en werken dat er later ook nog genoeg is. Je gaat zuinig om met energie en spullen. Je denkt aan mensen en natuur. Voorbeeld: afval scheiden.
Kernbegrip: duurzaam gaat niet alleen over het milieu. Het gaat ook over eerlijk werk en betaalbare spullen. Vraag: wat doet jouw stagebedrijf aan duurzaamheid? Denk aan afval scheiden of minder eten weggooien.
V R A A G
LES 3
Welk voorbeeld is duurzaam gedrag op je stage?
Alle lampen de hele dag aan laten
Spullen na één keer weggooien
Restjes gebruiken in plaats van weggooien
Alles in één afvalbak gooien
Antwoord: C. Restjes gebruiken scheelt afval en geld. De andere voorbeelden verspillen juist energie of spullen. Vraag door: welk voorbeeld ken je van je eigen stage?
M A A T S C H A P P I J V I S I E S
LES 3
Twee ontwikkelingen, nieuwe taken
Klimaat en energie
Installateurs leggen zonnepanelen en warmtepompen aan. Bouwers isoleren huizen.
Nieuw: je leert nieuwe dingen voor je vak.
AI en computers
Een kapper plant afspraken met een app. In de zorg helpt een computer bij het rooster.
Nieuw: je gebruikt AI en kijkt zelf of het klopt.
Uitleg: laat studenten nagaan welke kolom het best bij hun opleiding past. In veel beroepen spelen beide tegelijk.
Hulpzin voor wie vastloopt: wat doe je op stage met een app of computer wat vroeger op papier ging?
S T E L L I N G
LES 3
Als mijn werk verandert, moet mijn werkgever mij een cursus betalen.
Eens
Oneens
Weet ik niet
Stelling: laat na de uitslag iemand van eens en iemand van oneens een argument geven. Er is geen goed of fout antwoord, het gaat om onderbouwen. Mogelijke argumenten: het bedrijf heeft er zelf baat bij, of juist: je leert ook voor jezelf.
O P D R A C H T
LES 3
Mijn vak over tien jaar
1
Kies een beroep uit jouw opleiding.
2
Bedenk wat er verandert door klimaat of AI. Noem één nieuwe taak.
3
Wie kan die verandering sneller maken: een bedrijf, klanten of de overheid? Leg uit.
minute
second
In tweetallen
Opdracht: verzamel de nieuwe taken op het bord. Vaak komen dezelfde terug, zoals digitaal werken en samenwerken. Laat zien dat burgerschap hier raakt aan hun vak.
Hulp voor wie vastloopt: vraag aan je praktijkopleider wat er de laatste jaren veranderd is.
V R A A G
LES 3
Een supermarkt gooit minder eten weg, omdat klanten daarom vragen. Wie zet hier verandering in gang?
De rechter
De klanten
De politie
De Eerste Kamer
Antwoord: B. Klanten kiezen wat ze kopen en waar. Als veel klanten iets willen, past een bedrijf zich aan. Zo kun je ook invloed hebben zonder dat de overheid iets beslist.
T E R U G B L I K
LES 3
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Vraagstukken veranderen
Je beroep verandert
Wie zet verandering in gang?
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag welk leerdoel je aan het begin van de volgende les kort herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Het nieuws in jouw beroep
Je ziet elke dag nieuws op je telefoon. Maar klopt het ook? Volgende les ontdek je hoe je nepnieuws herkent.
Je kan nagaan of een bericht klopt.
Je kan uitleggen wat desinformatie is.
Volgende les: thema Maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken, les 4.
Image credit: LessonUp