Bijeenkomst 1 Flex DT

• Pedagogiek
• HBO
• Studiejaar 2

PDH2b

Pedagogisch didactisch handelen oudere kind

Bijeenkomst 1

Mariël Hidding zij/haar

[e-mail]

06-38997231

Inhoud bijeenkomsten

• Bijeenkomst 1; kennismaken, LU, groep in beeld brengen, groepsfasen
• Bijeenkomst 2; bo
• Bijeenkomst 3; terugblik, SEL & ontwikkelingspsychologie 
• Bijeenkomst 4; inleiding op toetsing & didactische onderwijsbehoeften
• Bijeenkomst 5; groepsvormende activiteiten & SEL-methodes vergelijken 
• Bijeenkomst 6; formatief evalueren & differentiatie

Inhoud bijeenkomsten

• Bijeenkomst 1 & 2; kennismaken, LU, groep in beeld brengen, groepsfasen
• Bijeenkomst 3 & 4; terugblik, SEL & ontwikkelingspsychologie 
• Bijeenkomst 5; vervalt!
• Bijeenkomst 6 & 7; inleiding op toetsing & didactische onderwijsbehoeften
• Bijeenkomst 8 & 9; formatief evalueren & differentiatie
• Bijeenkomst 10 & 11; SEL-methodes vergelijken & start plan en onderbouwing
• Bijeenkomst 12 t/m 18; werkcolleges, vragen & feedback
• Bijeenkomsten bo zijn apart geroosterd op 11/11, 16/11, 10/12, 17/12, 14/01

LET OP!

Bijeenkomst 4 (woensdag 30 september) begint om 13 uur!

Bijeenkomst 5 (woensdag 7 oktober) vervalt

Naam & waar werd je blij van deze week?

www.onderwijsinspectie.nl

Wet/zorgplicht sociale veiligheid op school.

www.onderwijsinspectie.nl

Monitor sociale veiligheid

www.onderwijsinspectie.nl

Hoeveel en hoe vaak?

gedrag en leren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Wanneer een kind goed in zijn vel zit, gaat hij of zij ook beter presteren. 

De leeruitkomst

Zie leerpad algemeen voor vormeisen, APA en AI.

Wat hoop je uit de bijeenkomsten
te halen?

Waarom vanaf groep 4?

• Egocentrisme bij kleuters (Piaget)
• Na zevende levensjaar kinderen steeds sterker gericht op de ander en     eigen positie in de groep. 
• Na zevende levensjaar kunnen kinderen cognitieve capaciteiten inzetten   voor constructief contact met anderen.
  

H9 Meten van voortgang Groepsplan Gedrag.

Observaties, leerlingvolgsysteem, testen (gedrag), vragenlijsten (ouders, collega's, leerlingen, etc.) daar valt sociogram onder.

Wat is het verschil tussen waarnemen en observeren?

1. Observaties

3 manieren voor het observeren van gedrag: 

1. narratief = volledige beschrijving gedrag (zo objectief mogelijk) 
2. observatieschema = categorieën die gedrag overzichtelijk weergeven (bijv. kruisjes hoe vaak, met wie, etc.) 
3. beoordelingsschaal = intensiteit meten 

1.1 Narratieve observatie

Joeri zit aandachtig te lezen, dan valt zijn potlood op de grond. Joeri wil het hebben en raapt het potlood op. Bas wordt hierdoor gestoord en zegt iets tegen Joeri. Joeri zegt boos iets terug. Bas lacht hem uit. Joeri staat op en pakt uit wraak het etui van Bas. Bas wil hem terug hebben. Joeri geeft hem niet terug. Hij gooit het etui op de kast. De leraar wordt boos en vraagt wat er gebeurt. Bas zegt op verongelijkte toon: ‘Hij gooit mijn etui weg.’ Joeri steekt zijn middelvinger op. Nu wordt de leraar boos en hij pakt Joeri hard vast. Joeri rukt zich los en rent kwaad de klas uit. 

Haal de subjectieve delen eruit, schrijf ze op!

Narratieve observatie

Joeri kijkt in zijn boek. Er valt een potlood op de grond. Joeri bukt en raapt het potlood op. De jongen achter hem (Bas) zegt iets. Joeri zegt wat terug. Bas lacht. Joeri staat op en pakt het etui van Bas. Bas steekt zijn hand uit. Joeri lacht hardop en gooit het etui op de kast. De leraar kijkt op en zegt: ‘Wat gebeurt daar?’ Bas zegt: ‘Hij gooit mijn etui weg’. Joeri schudt zijn hoofd en steekt zijn middelvinger op. De leraar loopt door de klas en pakt Joeri bij zijn arm. ‘Blijf van mijn arm,’ zegt Joeri en hij rent de klas uit.  

1.2. Observatieschema 

	Chris	Jorien	Fleur	Achmed
leraar geeft een compliment	xxxx			xx
leraar maakt oogcontact	xx	x
leraar corrigeert verbaal	x	xxxxx	x	xx
leraar corrigeert non-verbaal		xx	xxxxxx

P. 167

Categorieën die gedrag overzichtelijk weergeven. Veel te vinden, maar kun je ook zelf ontwerpen.

 Obervatieschema

Zelf ontwerpen:

• Selectiviteit (wat/welk gedrag wel/niet)
• Ondubbelzinnigheid (concreet)
• Uitputtendheid (zo veel mogelijk)
• Uitsluitendheid (geen overlap)
• Gemak van waarneming (goed ontwerp)

1.3. Beoordelingsschalen

	veel	een beetje	geen van beiden	een beetje	veel
kijkt naar het bord/leerkracht	x					kijkt naar iets anders dan bord/leerkracht
reageert op vragen		x				reageert niet op vragen
is met eigen werk bezig			x			is met andere dingen bezig
stelt vragen		x				stelt geen vragen

Meten van intensiteit: Mate van samenwerking in groepje, stemming in de klas. heftigheid van emotie. p. 167

Opdracht

 Welk (concreet) gedrag ga jij observeren?

In de klas? Op het schoolplein? 

En hoe?

Sociale cohesie (de mate van onderlinge verbondenheid, saamhorigheid en wederzijds vertrouwen) uit zich in concreet, waarneembaar gedrag. Om hier een scherp beeld van te krijgen, kun je letten op gedrag binnen vier specifieke situaties: 

1. Vrij spel en pauzemomenten (Inclusie & Netwerken)

Groepsvorming: Spelen kinderen in wisselende samenstellingen of vormen zich gesloten 'eilandjes'? 

Insluiting: Hoe reageren leerlingen als een klasgenoot vraagt: "Mag ik meedoen?" Sluiten ze aan of wijzen ze af? 

Pauzegedrag van 'stille' leerlingen: Zoeken alleenstaande kinderen vanzelf aansluiting, of blijven zij structureel aan de zijlijn staan?

2. Samenwerken en instructiemomenten

Hulpvragen en -aanbod: Bieden leerlingen elkaar spontaan hulp aan bij opdrachten, zonder dat de leerkracht daarom vraagt? 

Partnerkeuze: Hoe reageren kinderen als ze willekeurig ingedeeld worden met klasgenoten buiten hun directe vriendengroep (bijv. zuchten, of gewoon aan de slag gaan)?

Delen van materialen: Delen of ruilen leerlingen makkelijk potloden, boeken of speelgoed? 

3. Klassikale interactie en meningsverschillen

Luisteren en laten uitpraten: Laten leerlingen elkaar uitpraten als er een afwijkende mening wordt gegeven, of onderbreken/uitlachen ze elkaar?

Reactie op fouten: Hoe reageert de groep als een leerling een verkeerd antwoord geeft (bijv. aanmoediging vs. zuchten of gniffelen)? 

Verbalisering: Maken kinderen opbouwende complimenten of gebruiken ze uitsluitende taal ("Zij hoort niet bij ons" / "Hij mag niet meedoen")? 

4. Conflictresolutie en regels (Gedeelde normen)Zelfstandige herstelacties: Proberen leerlingen een klein conflict op de speelplaats eerst samen uit te praten voor ze naar de leerkracht rennen?

Opkomen voor anderen: Stappen leerlingen naar voren om een klasgenoot te verdedigen of te troosten wanneer die onrechtvaardig wordt behandeld?

Concreet gedrag

2. Leerlingvolgsystemen

Volgsysteem voor gedrag. Vragen aan leerkracht. Zien! En Cito viseon stelt ook vragen aan leerlingen.

www.nji.nl

3. Testen

Leerlingen, ouders, leerkrachten.

Pedagogisch partnerschap. Achter iedere leerling staan ouders/verzorgers in jouw klas.

www.onderwijsinspectie.nl

Instrumenten sociale veiligheid

https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/sociale-veiligheid/instrumenten-monitoring-sociale-veiligheid

4.1 Sociomatrix / sociogram

1. Met wie in de klas kun je goed samenwerken?
2. Met wie in de klas kun je helemaal niet samenwerken?
3.   Met wie in de klas wil je graag spelen?
4.   Met wie in de klas wil je helemaal niet spelen?
5. Wie zie jij als leider van de groep?
6. Wie ervaar je als storend in de groep?

Momentopname: Neem het sociogram een paar maanden later weer af. Zie opdracht pagina 240 Ontwikkelingspsychologie.

Uitleg

Sociomatrix

Een sociomatrix is de weergave van het onderzoek in een tabel. Hierdoor kan een leerkracht zien welke kinderen geliefd zijn, welke kinderen minder populair zijn en welke kinderen een sterke sociale invloed uitoefenen.

Niemand wil niet met kind 8 spelen

Meesten willen met kind 3 spelen

https://www.klasse.be/763151/zo-maak-je-een-sociogram-van-je-klas/

NB: Dit is altijd een momentopname. Het is daarom zeer van belang dat je niet alleen dit instrument gebruikt maar het altijd aanvult met andere instrumenten (triangulatie) zoals observaties. Formuleer altijd vervolgvragen die je hebt n.a.v. het sociogram.

Sociogram

Een sociogram is een grafische weergave van onderlinge relaties, bijvoorbeeld in de klas. Hierdoor kan een leerkracht zien hoe de sociale verbanden in een klas zijn. Het sociogram kan helpen bij het onderkennen van hiërarchie, de leiders en de kinderen die sociaal geïsoleerd zijn.

Slangrelatie

Kliekje

Slangrelatie

Slangrelatie

Slangrelatie

Slangrelatie

Slangrelatie

Slangrelatie

Slangrelatie

Paar

Paar

Marginaal

Marginaal

Sterpositie

www.groepsvorming.nl

Gratis sociomatrix maken

Oudergesprek

Mondelinge overdracht

Kindgesprek

Checklist: is je klas een groep?

• Ik (leraar) heb het naar mijn zin in deze groep
• Ik (leraar) word respectvol behandeld door de leerlingen
• Deze groep geeft mij (leraar) energie
• Leerlingen nemen de regels in acht
• De groep staat op tegen pesten
• In deze groep mag je zijn wie je bent
• Ieders mening wordt gerespecteerd
• Leerlingen kunnen met iedereen samenwerken
• Problemen worden in overleg opgelost
• Conflicten worden vreedzaam opgelost

P. 297 Groepsplan Gedrag (Bijlage 1)

Tips groepsfasen

invloed leerkracht

Opdracht; Bouw een toren

Maak groepjes van 4-5 personen

Opdracht insteek: Vorm groepjes van 4-5 studenten. 

Geef ze één simpele, creatieve bouwwerf-opdracht (bijv. "Bouw met 5 velletjes papier en 10 cm tape de hoogst mogelijke toren"), maar stuur de dynamiek bij met geheime rolkaarten.

1.Fase 1: De Bouwuitdaging:Duur: 8 minuten. Geef elk groepslid een geheim kaartje met een instructie passend bij een fase van Tuckman:

Student A (Forming): Gedraag je beleefd, afwachtend en vraag constant wat de regels zijn.

Student B (Storming): Betwijfel het plan, stel kritische vragen en wil het op jóór manier doen.

Student C (Norming): Probeer de vrede te bewaren, stel duidelijke regels voor en zoek naar een compromis.

Student D (Performing): Focus direct op de taak, werk efficiënt en verdeel het werk praktisch.

2.Fase 2: De Korte Stop (Adjourning):Duur: 2 minuten.Klap in je handen: de tijd is om! Laat de studenten de toren (of het resultaat) vieren of stilstaan bij het afronden van de taak.

3.Fase 3: De Bepressingsfase & Theorie:Duur: 5 minuten.Laat de studenten raden welke rol ieder had. Koppel de rollen direct aan de fases van Tuckman op het bord:Forming (Oriëntatie & Kat uit de boom kijken)Storming (Strijd om de macht & Verschil in inzichten)Norming (Afspraken maken & Normen vastleggen)Performing (Optimaal samenwerken & Presteren)Adjourning (Afscheid nemen & Evalueren)

Laat de studenten in 5 minuten de vertaalslag maken naar een basisschoolklas (bijvoorbeeld na de zomervakantie of de kerstvakantie):

Fase, Gedrag van leerlingen in de klas, Rol van de leraar

Forming, Onzeker, kijken naar de leerkracht, afwachtend Sturend: Veiligheid bieden, duidelijke kaders scheppen

Storming, Grenzen opzoeken, kliekjesvorming, meningsverschillen, Coachend: Conflicten begeleiden, normen blijven bewaken

Norming, Klas maakt eigen afspraken, 'wij-gevoel' groeit, Begeleidend: Verantwoordelijkheid loslaten, samenwerking stimuleren

Performing, Taakgericht, zelfstandig, hechte groep, Adviserend: Op de achtergrond sturen, proces monitoren

Onderwijsbehoeften groep per fase

P. 86

Opdracht

Kijk en analyseer de sociogram, matrix of andere info mbt. de sociale cohesie van jouw groep. Wat valt je op? En in welke fase zit deze groep? Wat kun je nu zeggen over de/een algemene onderwijsbehoefte van jouw groep?

Lees het artikel Burgerschap, kansen in elke gymles.

Volgende week