OK Flex bijeenkomst 1 Mariel

• pedagogiek
• HBO
• Studiejaar 2

Pedagogische handelen 2

Groep in beeld

Bijeenkomst 1

Mariël Hidding zij/haar

[e-mail]

www.onderwijsinspectie.nl

Wet/zorgplicht sociale veiligheid op school.

Een school is veilig als de sociale, psychische en fysieke veiligheid van leerlingen niet door handelingen van anderen wordt aangetast. Dat betekent dat er een veilige en positieve sfeer is op school. Het betekent ook dat de school optreedt tegen pesten, uitschelden, discriminatie, geweld en andere vormen van ongepast gedrag, en deze zoveel mogelijk voorkomt.

Inhoud bijeenkomsten

• Bijeenkomst 1; Kennismaken, LU, wat wil het oudere kind, voorwaarden groepsvorming, het schoolteam & de leerkracht, pedagogisch partnerschap, groepsafspraken
• Bijeenkomst 2; Terugblik, meetinstrumenten, onderwijsbehoeften
• Bijeenkomst 3; Terugblik, groepsfasen, sociale competenties
• Uitvoeren
• Inleveren! 

Naam & Wat was er leuk deze week?

ik heb het leerpad 'groep in beeld' bekeken

Ja, helemaal duidelijk!

Ja, en ik heb nog een vraag:

Een beetje gescand

Nee, nog niet aan toegekomen

LU helder?

Leeruitkomst doornemen

Boek past in handelingsgerichte werkwijze.

Het doel van van Overveld is dat het gebruik van groepsplan gedrag gaat leiden tot gevoelens van competentie en zelfwaardering bij leraren en uiteindelijk ook bij leerlingen. Het boek is een pleidooi voor een balans tussen het academisch leren en sociaal emotioneel leren. Ook stelt auteur preventie boven curatie. Van Overveld stelt dat gedrag en leren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Wanneer een kind goed in zijn vel zit, gaat hij of zij ook beter presteren.

Het boek geeft de lezer tips en handvatten om aan de slag te gaan met gedrag, zowel preventief als reactief.

Verandering herziene versie boek SEL

1. Herziening van de SEL-cirkel en vernieuwde begrippen

De bekende SEL-cirkel (het kernmodel van het boek waarin de verschillende niveaus van sociaal-emotioneel leren visueel worden weergegeven) is inhoudelijk aangepast. Daarnaast zijn diverse begrippen en definities binnen de competenties vernieuwd om scherper aan te sluiten bij de hedendaagse terminologie in het onderwijs.

2. Toevoeging van recent wetenschappelijk onderzoek

De theoretische onderbouwing heeft een flinke update gekregen. Van Overveld heeft grootschalige, recente internationale meta-analyses en onderzoeken toegevoegd (zoals het invloedrijke onderzoek van Cipriano et al., 2023 en analyses van Greenberg, 2023). Hiermee wordt nog sterker onderbouwd wat het langetermijneffect van SEL is op het schoolklimaat, de leerprestaties en de veiligheid in de klas.

3. Scherpere focus op de praktijk (Inhoudelijke opschoning)

Om het boek compact, up-to-date en direct bruikbaar te houden, is er kritisch naar de bestaande content gekeken:

Verwijderd: Verouderde teksten, theorieën en figuren die niet meer aansluiten bij de huidige onderwijspraktijk zijn geschrapt.

Toegevoegd en geactualiseerd: Er zijn nieuwe praktijkvoorbeelden en actuele figuren geplaatst die leraren en schoolleiders helpen om SEL effectief te implementeren in het huidige (vaak complexere) schoolklimaat.

Kort samengevat

Waar de 5e druk (2023) een stabiele herdruk was van de eerdere succesvolle opzet, is de 6e druk (2024) echt een herziene versie. Als je het boek gebruikt voor een actuele opleiding of schoolbrede implementatie, sluit de 6e druk beter aan bij de nieuwste wetenschappelijke inzichten en de vernieuwde terminologie.

Wat hoop je uit de bijeenkomsten te halen?

Waarom vanaf groep 4?

• Egocentrisme bij kleuters 
• Na zevende levensjaar kinderen steeds sterker gericht op de ander en eigen positie in de groep. 
• En kunnen cognitieve capaciteiten inzetten voor  constructief contact met anderen.
  

Egocentrisme bij kleuters maakt dat relaties onderling zeer wisselend zijn en er nauwelijks een stabiel proces van groepsvorming kan plaatsvinden.

Na het zevende levensjaar zijn kinderen steeds sterker gericht op de ander en zoekend naar hun eigen positie in de groep. Wat zegt de ander? Wat vinden anderen van mij? Hoor ik er wel bij?

Vanaf deze leeftijd kunnen de kinderen hun cognitieve capaciteiten inzetten voor een constructief contact met anderen (observeren en redeneren, inleven in een ander, mogelijkheden afwegen etc.).

Wat wil het oudere kind (onderwijsbehoefte)?

• In veiligheid deelnemen aan een groep om de eigen sociale competenties te kunnen ontwikkelen!
  
• Wat is daarvoor nodig van jou, de school en anderen?

Goede leerkracht, die duidelijke normen en waarden uitdraagt

Sterk schoolteam, dat dezelfde waarden en normen uitdraagt.

Pedagogisch bemoediging / aandachtige betrokkenheid

Intrinsieke motivatie (verbondenheid, competentie, autonomie)

Groepsplan gedrag

Zie groepsplan gedrag p.31 broek.

Voorwaarden groepsvorming

• Kennis van verschillende theorieën
  
• Klassenmanagment
  
• Hoge verwachtingen
  
• De leerkracht & het schoolteam
• Pedagogisch partnerschap
• Groepsafspraken

piramide maslow 

Hoe doe jij dat in jouw klas?

Veiligheid en zekerheid voor het kind nodig om goede relaties aan te gaan.

Hoe doe jij dit in jouw klas?

Jouw groep en de pedagogische basisbehoeften (Ryan & Deci, 2000)

• Wat valt je op in jouw groep?
  
• Welke kansen zie je voor pedagogisch handelen?
  

Relatie (Luc Stevens) – De verbinding met de ander

Luc Stevens koos specifiek voor het woord 'relatie' omdat zijn theorie direct bedoeld is voor de leraar voor de klas.

Focus op interactie: Een relatie is iets tastbaars tussen twee personen (leraar-leerling of leerling-leerling). Het gaat om interactie: gezien, gehoord en erkend worden door de ander.

Veiligheid en pedagogiek: Voor Stevens is de relatie de absolute basisvoorwaarde. Een kind kan pas gaan leren als er een veilige, pedagogische relatie is met de leraar. De leraar is hierin actief: jij bouwt als professional die relatie op met het kind.

Kernboodschap: "Ik zie jou en jij hoort erbij."

Verbondenheid (Deci & Ryan) – Het psychologische gevoel van ergens bij horen

Deci & Ryan gebruiken de bredere term relatedness (verbondenheid). Dit gaat minder over de dynamiek tussen twee personen en meer over een interne, psychologische staat van zijn.

Focus op de context/groep: Verbondenheid gaat over het grotere geheel. Je kunt je verbonden voelen met een klas, met een sportteam, met een school, of zelfs met een bedrijfscultuur, zonder dat je met iedereen een actieve relatie hebt.

Wederkerigheid en betekenis: Het is het gevoel dat je er toe doet voor een gemeenschap en dat die gemeenschap er toe doet voor jou. Je voelt je veilig ingebed in de sociale omgeving.

Kernboodschap: "Ik voel me hier thuis en ben onderdeel van het groter geheel."

Het verschil in één oogopslag

Stel: Een leerling zit in een klas.

Als de leraar even bij de leerling langsloopt, een hand op zijn schouder legt en vraagt hoe het met zijn zieke hond gaat, bouwt de leraar aan de relatie (Stevens).

Het resultaat daarvan is dat de leerling weer met een fijn gevoel in de bank gaat zitten en denkt: "Ik ben hier op mijn plek in deze klas." Dat is het gevoel van verbondenheid (Deci & Ryan).

Je zou kunnen zeggen dat relatie de weg of het middel is (het contact tussen mensen), en verbondenheid het psychologische resultaat (het gevoel dat je diep vanbinnen ervaart). Stevens maakt het praktisch en actiegericht voor de leraar; Deci & Ryan beschrijven de universele behoefte van de menselijke psyche.

Klassenmanagement

Klassenmanagement

• Cognitieve belastingstheorie: Werkgeheugen is snel 'vol'. Routines zorgen ervoor dat een leerling op een gegeven moment ook aan andere dingen kan denken. 
• 
  

Hoe?

Instructies

Voorbeelden

Oefenen

Herhalen (CVB-vragen)

Klassenmanagement omvat alle maatregelen die een leerkracht neemt om een ideaal leer- en werkklimaat te creëren. Met andere woorden: klassenmanagement is de manier waarop het onderwijs georganiseerd wordt.

Opdracht

• Bedenk voor jezelf welke routine jij zou willen leren aan jouw groep zodat jullie hier allemaal voordeel van hebben.
  
• Bespreek dit met een buur
• Bedenk samen hoe je dit concreet gaat vormgeven, en ook wat jij nog nodig hebt om dit te kunnen gaan doen.

• Positieve sfeer
  
• Goed voor het welbevinden
  
• Bevorderen het zelfvertrouwen
  
• Onderlinge relaties leerkracht leerlingen beter

Wanneer pas jij jouw pedagogisch handelen aan vanuit hoge verwachtingen?

Hoge verwachtingen 

Hoe mooi je lesplannen ook zijn, lesgeven valt of staat bij de kwaliteit van de praktische uitvoering.

Volgens Verbrugghen (2020) wordt er bij het stellen van hoge verwachtingen preventief gewerkt aan de sfeer in de klas, je voorkomt dus verstoringen.

Bij de docent met lage verwachtingen zie je het tegenovergestelde. Het zorgt vaak voor een negatieve klassfeer.

Hoge verwachtingen hebben heeft niet enkel een grote invloed op het leren, maar ook op het welbevinden en het zelfvertrouwen van leerlingen.

De band met de leerlingen beter bij leraren met hoge verwachtingen.

Bron: Verbrugghen, G. (2020). 

In essentie gaat het over de wisselwerking tussen overtuigingen en gedragingen. Het begint allemaal met een geloof of verwachting over een situatie of persoon. Dit geloof kan voortkomen uit verschillende bronnen, zoals eerdere ervaringen of maatschappelijke stereotypen. Zodra het geloof er is, beïnvloedt het ons gedrag. Onze acties zijn vaak in overeenstemming met onze verwachtingen, bewust of onbewust. Als je bijvoorbeeld gelooft dat een vergadering niet productief zal zijn, draag je wellicht minder actief bij, wat de verwachte uitkomst versterkt. Onze overtuigingen beïnvloeden ook hoe we gebeurtenissen interpreteren. We hebben de neiging informatie te zien en te onthouden die onze verwachtingen bevestigt, terwijl we andere informatie negeren. Deze selectieve waarneming versterkt vervolgens ons oorspronkelijke geloof. Uiteindelijk leiden de beïnvloede gedragingen en waarnemingen tot uitkomsten die in overeenstemming zijn met het oorspronkelijke geloof, waarmee de cyclus wordt gesloten. De oorspronkelijke verwachting heeft zo de werkelijkheid gevormd.

Het Pygmalion-effect, ook bekend als het Rosenthal-effect, verwijst naar het fenomeen waarbij de verwachtingen van een leraar, manager, ouder of coach de prestaties van een individu of groep beïnvloeden. Hoge verwachtingen leiden vaak tot betere prestaties, omdat de persoon zich gemotiveerd voelt om aan deze verwachtingen te voldoen. Lage verwachtingen kunnen juist leiden tot slechtere prestaties, een negatief effect dat ook wel het Golem-effect wordt genoemd. Het effect werkt doordat mensen de etiketten en verwachtingen die anderen op hen plakken internaliseren en hun gedrag hierop afstemmen.

Oorsprong

Het concept is voor het eerst onderzocht door Robert Rosenthal en Leonore Jacobson in 1968. In hun experiment werden willekeurig geselecteerde leerlingen als “hoog potentieel” aangemerkt tegenover hun leraren, terwijl dit niet op basis van werkelijke prestaties gebeurde. Aan het einde van het schooljaar presteerden deze leerlingen significant beter, wat aantoonde dat de verwachtingen van de leraar daadwerkelijk invloed hadden op de leerprestaties. De naam Pygmalion verwijst naar een Griekse mythe over een beeldhouwer die verliefd werd op een standbeeld dat tot leven kwam, en symboliseert hoe geloof en verwachtingen werkelijkheid kunnen vormen

bestedfourchildren.home.blog

De kracht van hoge verwachtingen

Tips/coaching hoge verwachtingen

Verwachtingen

Bespreek in tweetallen:
Wat waren jouw verwachtingen toen je begon in je huidige groep? En zijn deze uitgekomen?

https://bestedfourchildren.home.blog/2020/05/22/hoge-verwachtingen/

Daarnaast blijkt uit onderzoek ook dat de band met de leerlingen beter is bij leraren met hoge verwachtingen. De kinderen voelden het vertrouwen van de docent, ervoeren succes en ze wilden ook graag voldoen aan die hoge verwachtingen. 

Poster

www.onderwijskennis.nl

leidraad: onderwijs vanuit hoge verwachtingen

Het schoolteam & de leerkracht

• Als schoolteam leef je een goed en veilig klimaat ook voor in de omgang met elkaar, de kinderen en de ouders.
• De pedagogisch sensitieve leerkracht draagt bij aan de ontwikkeling van een positieve groep. Als leerkracht heb je een voorbeeldfunctie.

Hoe zit dit bij jou op school?
Hoe wordt er gewerkt aan een positieve schoolcultuur?
Welke methode gebruikt jouw school ter bevordering van het klimaat
in de groep?

Pedagogisch partnerschap

H8 Groepsplan gedrag.

Pedagogisch partnerschap tot stand brengen

15 succesfactoren; Ga na in welke mate deze zaken al plaatsvinden bij jou op school en waar nog aan gewerkt kan worden. 

www.ouderwijs.net

Scan Educatief Partnerschap voor primair en voortgezet onderwijs.

• Hoe worden groepsafspraken opgesteld bij   jou in de groep?
• Hoe houd je de groepsafspraken levend?
• Afspraken brengen rust, veiligheid en   voorspelbaarheid. Ze zijn het meest   succesvol als ze samen met de kinderen   worden opgesteld.

Groepsafspraken

Wat neem je mee van vandaag?

volgende week 

Terugblik, meetinstrumenten, onderwijsbehoeften