L E E S S P O O R
Een vader op het ijs
Begrijpend lezen · AVI E4
L E E S S P O O R
Een vader op het ijs
Begrijpend lezen · AVI E4
Over deze les: Leesspoor is een reeks lessen begrijpend lezen op AVI-niveau E3 tot en met E7, voor groep 4 tot en met 7. Elke les heeft dezelfde opbouw: voor het lezen, lezen in drie korte delen, en na het lezen. Zo weten leerlingen snel wat er komt.
Deze les: een informatieve tekst op AVI-niveau E4, met de leesstrategie lastige woorden. AVI E4 is het niveau dat een gemiddelde lezer eind groep 4 haalt. Deze les past daarom in groep 5, en bij vlotte lezers al eind groep 4. Na elk tekstdeel volgen vragen waarvan het antwoord in de tekst staat: invulvragen, open vragen en meerkeuzevragen. De les duurt ongeveer 35 minuten.
Kerndoel: de les sluit aan bij kerndoel 4 voor Nederlands in het primair onderwijs: informatie achterhalen in informatieve teksten. De tekst is geschreven op weg naar referentieniveau 1F lezen.
Voorlezen: bij elk tekstdeel staat een luisterknop. Daarmee kan een leerling de tekst eerst zelf lezen en daarna laten voorlezen, of meelezen met de stem. Image credit: Brocken Inaglory, CC BY-SA 4.0
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Dit ga je leren
1
Je kan vertellen wat je doet als je een woord niet kent.
2
Je kan de betekenis van een woord vinden in de zinnen eromheen.
3
Je kan uitleggen hoe een pinguïnvader voor het ei zorgt.
Leesstrategie van vandaag: Lastige woorden
Leerdoelen: lees de doelen samen voor. Kom er aan het eind van de les op terug: bij de laatste vraag kijkt de klas of de doelen gehaald zijn.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Foto: een keizerspinguïn met een kuiken
K I J K E N V O O R S P E L
Een vader op het ijs
Wat doet de vader op de foto, denk je?
Wat weet jij al over pinguïns?
Praat met je buur.
minute
second
Kijk en voorspel: laat de leerlingen één minuut met hun buur praten over de titel en de foto. Schrijf een paar voorspellingen op het bord. Na het lezen kijkt de klas of ze klopten. De timer start je met een klik. Image credit: Brocken Inaglory, CC BY-SA 4.0
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Woorden die je gaat lezen
Zuidpool
het koude gebied helemaal onderaan de aarde
kuiken
een jong van een vogel
snavel
de harde bek van een vogel
Woorden vooraf: lees de woorden voor en laat de klas ze nazeggen. Vraag bij elk woord om een voorbeeld uit hun eigen leven. Zo blijft er bij het lezen niets in de weg zitten.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Z O P A K J E H E T A A N
Lastige woorden
Ken je een woord niet? Lees dan eerst even door.
Kijk naar de zinnen ervoor en erna.
Vaak legt de tekst het woord zelf uit.
Vraag jezelf af: wat zou hier passen?
Voorbeeld
Tim heeft een pup. Het is nog maar een kleine hond.
De zin erna legt het uit.
Pup betekent: een jonge hond.
Strategie: doe de strategie lastige woorden één keer hardop voor met het voorbeeld. Denk hardop: wat doe ik eerst, waar kijk ik naar? Daarna oefenen de leerlingen het zelf bij de vragen.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Een vader op het ijs · deel 1 van 3
Op de Zuidpool is het heel koud. Toch wonen daar keizerspinguïns. Ze leven in een kolonie. Dat is een grote groep die bij elkaar woont.
In de winter legt de moeder één ei. Dan gaat ze naar zee om te eten.
Deel 1: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Stel daarna de vraag op de volgende dia.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Op de Zuidpool wonen keizerspinguïns. Ze leven in een kolonie.
Antwoord: keizerspinguïns, kolonie. Het woord kuiken blijft over. Vraag: wat is een kolonie? De zin erna legt het uit: een grote groep die bij elkaar woont.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Een vader op het ijs · deel 2 van 3
Nu moet de vader het ei broeden. Dat betekent dat hij het ei warm houdt. Hij legt het ei op zijn voeten. Er zit een plooi van zijn buik over, net een warme deken.
De vaders staan dicht tegen elkaar aan. Zo hebben ze minder last van de kou en de wind.
Deel 2: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen twee vragen over dit deel.
Vul de woorden in.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
De vader legt het ei op zijn voeten. Zo houdt hij het ei warm.
Antwoord: voeten, warm. Het woord koud blijft over. Hulp: zoek samen het woord voeten in deel 2.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Wat betekent broeden? Zoek het op in de tekst.
Tip: lees de zin na het woord broeden.
Antwoord: een ei warm houden. De tekst legt het zelf uit: "Dat betekent dat hij het ei warm houdt." Bespreek: zo helpt de zin erna je bij een lastig woord.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Een vader op het ijs · deel 3 van 3
Twee maanden lang eet de vader niets. Hij wordt steeds dunner. Dan komt het kuiken uit het ei.
Precies op tijd komt de moeder terug. Zij geeft het kuiken eten uit haar snavel. Nu is de vader aan de beurt. Hij gaat naar zee om te vissen.
Deel 3: laat de leerlingen het deel eerst zelf stil lezen. Wie nog moeite heeft met lezen, kan daarna de luisterknop gebruiken en meelezen. Daarna volgen drie vragen over de hele tekst.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Waarom staan de vaders dicht tegen elkaar aan?
Tip: zoek het woord dicht in deel 2.
Omdat ze samen het ei warm houden.
Omdat ze op de moeders wachten.
Omdat ze bang zijn voor de zee.
Omdat het dan minder koud is.
Antwoord: D. Na "zo" staat waarom: minder last van de kou en de wind. Wie A kiest, denkt goed na, maar elke vader houdt zijn eigen ei warm op zijn voeten.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Wat doet de vader als de moeder terug is?
Tip: lees de laatste twee zinnen van deel 3.
Antwoord: hij gaat naar zee om te vissen. Extra vraag voor snelle lezers: hoe lang heeft de vader dan niet gegeten? Antwoord: twee maanden.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Wat betekent het woord kolonie?
Tip: lees de zin na het woord kolonie.
een koude plek op het ijs
een soort grote pinguïn
een groep die samen woont
een ei dat warm moet blijven
Antwoord: C. De tekst legt het woord zelf uit in de zin erna. Dat is precies de strategie van vandaag.
Leesspoor · AVI E4
1 Voor het lezen
2 Lezen
3 Na het lezen
Kies een woord uit de tekst dat je eerst niet kende. Wat betekent het?
Terugkijken: kijk na deze vraag samen terug naar de drie leerdoelen van dia 2. Voorbeeldantwoord: plooi, dat is een stukje huid van de buik dat over het ei valt. Vraag een paar leerlingen hoe ze de betekenis vonden: in de zin ervoor, de zin erna of met de foto. Hulp: geef het begin "Ik kende het woord ... niet. Het betekent ..."
Leesspoor · AVI E4
V O L G E N D E L E S
Een nest hoog in de lucht
Leesstrategie: Voorspellen
Leerdoel: Je kan uitleggen waarom ooievaars in de herfst wegvliegen.
Wat doet de vogel op de foto, denk je?
Volgende les: in de volgende les van Leesspoor E4 lezen de leerlingen "Een nest hoog in de lucht" en oefenen ze de leesstrategie voorspellen. Stel de vraag op de dia alvast, zodat de klas er nieuwsgierig naar wordt. Image credit: Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0
Slotdia: hier vind je meer kant-en-klare themalessen van LessonUp.