Meerstemmigheid: canon en imitatie (Muziek vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Muziek
• Middelbare school
• vmbo g, t
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining meerstemmigheid: een canon herkennen, steminzetten volgen en gelijke beweging van tegenbeweging onderscheiden, met drie luistervragen.

LUISTEREN · MEERSTEMMIGHEID

EXAMENTRAINING

Meerstemmigheid: canon en imitatie: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Frankie Fouganthin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

♪ LUISTEREN · MEERSTEMMIGHEID

WAT GA JE KUNNEN?

Ik kan bij een luisterfragment een canon, imitatie, gelijke beweging en tegenbeweging herkennen en steminzetten volgen.

♪ LUISTEREN · MEERSTEMMIGHEID

ZO PAK JE EEN EXAMENVRAAG AAN

• 1. Lees: wat wordt er gevraagd en welke antwoorden zijn mogelijk?

• 2. Luister: let op hoeveel stemmen er zijn en wanneer elke stem begint.

• 3. Luister nog een keer: speelt de volgende stem dezelfde melodie, of gaat de stem een andere kant op?

• 4. Kies: kies het antwoord dat past bij wat je hoorde.

Stem 2 herhaalt de melodie van stem 1

♪ LUISTEREN · MEERSTEMMIGHEID

VRAAGTYPE 1: EEN CANON HERKENNEN

• Je luistert of dezelfde melodie na elkaar binnenkomt.

• Begint elke stem op een ander moment met precies dezelfde melodie, dan is het een canon.

Image credit: Eigen afbeelding, LessonUp

Video: Pachelbel: Canon in D, bewerking Münchinger, Stuttgarter Kammerorchester (kanaal: Stuttgarter Kammerorchester - Topic). Wat hoor je? Onder de violen klinkt een vaste lage lijn. De violen spelen dezelfde melodie na elkaar: de ene groep begint, de volgende speelt hetzelfde een paar tellen later. Goede antwoord: dezelfde melodie na elkaar, dus een canon.

Wat doen de violen in dit fragment?

A

Ze spelen dezelfde melodie na elkaar

B

Ze spelen tegelijk precies dezelfde tonen

C

Ze gaan steeds de andere kant op

D

Ze spelen elk een heel andere melodie

De violen volgen elkaar met dezelfde melodie: een canon. Wie tegelijk kiest, hoort niet dat ze op een ander moment beginnen.

De tweede viool begint twee maten na de eerste en speelt dezelfde tonen. Welk woord past?

A

Homofonie

B

Tegenbeweging

C

Tegenmelodie

D

Canon

Dezelfde tonen op een later moment: canon. Wie tegenmelodie kiest, vergeet dat er geen nieuwe melodie klinkt.

Vier stemmen komen na elkaar binnen

♪ LUISTEREN · MEERSTEMMIGHEID

VRAAGTYPE 2: STEMINZETTEN VOLGEN

• Je luistert wanneer elke stem begint en hoeveel stemmen er klinken.

• Een nieuwe stem die dezelfde melodie begint, is imitatie.

Image credit: Eigen afbeelding, LessonUp

Video: Palestrina: Sicut cervus, VOCES8 (kanaal: VOCES8). Wat hoor je? Eerst zingt één stem alleen. Daarna komen de andere stemmen een voor een binnen met hetzelfde melodiestukje. Dat zijn steminzetten in imitatie. Goede antwoord: de stemmen komen na elkaar binnen met dezelfde melodie.

Wat hoor je aan het begin van dit fragment?

A

Alle stemmen beginnen tegelijk in hetzelfde ritme

B

De stemmen komen na elkaar binnen met dezelfde melodie

C

Eén stem zingt de hele tijd alleen

D

De stemmen gaan steeds de andere kant op

De stemmen komen een voor een binnen: imitatie. Wie alle stemmen tegelijk kiest, denkt aan homofonie.

Stem 1 begint in maat 1, stem 2 in maat 3 en stem 3 in maat 5. Hoeveel stemmen klinken er in maat 4?

A

Twee

B

Eén

C

Drie

D

Vier

In maat 4 zingen stem 1 en stem 2. Stem 3 begint pas in maat 5.

Twee stemmen in tegenbeweging

♪ LUISTEREN · MEERSTEMMIGHEID

VRAAGTYPE 3: GELIJKE BEWEGING OF TEGENBEWEGING

• Je let op de richting van de stemmen.

• Gaan ze dezelfde kant op, dan is het gelijke beweging. Gaan ze de andere kant op, dan is het tegenbeweging.

Image credit: Eigen afbeelding, LessonUp

Video: The Everly Brothers: Wake Up Little Susie (kanaal: The Everly Brothers - Topic). Wat hoor je? Twee zangers zingen samen. De tweede stem volgt de melodie en gaat meestal dezelfde kant op. Goede antwoord: ze gaan dezelfde kant op, dus gelijke beweging.

Hoe bewegen de twee zangers ten opzichte van elkaar?

A

Ze gaan steeds de andere kant op

B

De tweede zanger herhaalt alles een maat later

C

Ze gaan meestal dezelfde kant op

D

De tweede zanger zingt een heel andere melodie

Gelijke beweging met een tweede stem. Wie tegenbeweging kiest, hoort niet dat de stemmen samen omhoog en omlaag gaan.

Op de notenbalk gaat stem 1 steeds omhoog en stem 2 steeds omlaag. Welk woord past?

A

Gelijke beweging

B

Tegenbeweging

C

Imitatie

D

Canon

De stemmen gaan de andere kant op: tegenbeweging.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Een canon herkennen

2

Steminzetten volgen

3

Gelijke beweging of tegenbeweging

4

Tegenmelodie of tegenstem

Bespreek de uitslag en laat leerlingen die iets lastig vinden het fragment nog een keer beluisteren.

♪ LUISTEREN · MEERSTEMMIGHEID

TIPS VOOR OP HET EXAMEN

• Tel hoeveel stemmen er klinken en let op wanneer elke stem begint.

• Hoor je dezelfde melodie later nog eens, dan is het imitatie of een canon.

• Beweeg je hand mee met de stemmen: gaan ze dezelfde kant op of niet?

• Luister naar de laagste stem en dan naar de hoogste.