(1G dinsdag) Diagrammen lezen en maken

• New lesson editor
• Rekenen
• ISK

Niet door les heen praten

Wat gaan we doen vandaag?

1. Huiswerk

2. Leren over diagrammen

3. Afsluiten 

Diagrammen lezen en maken

Open met het idee dat informatie soms sneller zichtbaar is in een diagram dan in een tabel. Deze les gaat over lezen, vergelijken en kiezen welk diagram past.

Leerdoel

Ik kan gegevens uit pictogrammen, staafdiagrammen en cirkeldiagrammen lezen, vergelijken en omzetten naar een passend diagram, en daarbij eenvoudige vragen beantwoorden over aantallen, verschillen en procenten.

Soorten diagrammen

• Pictogram: laat aantallen zien met symbolen

• Staafdiagram: vergelijkt aantallen met staven

• Cirkeldiagram: verdeelt een geheel in delen

• Elk diagram laat gegevens op een andere manier zien

Benadruk dat leerlingen eerst moeten herkennen welk soort diagram ze zien. Dat helpt bij de juiste manier van aflezen.

Wanneer kies je welk diagram?

Kies het diagram dat de informatie het duidelijkst laat zien

• Pictogram past bij eenvoudige aantallen en snelle indruk

• Staafdiagram past goed bij vergelijken tussen groepen of jaren

• Cirkeldiagram past bij delen van één geheel

Maak het onderscheid scherp: staafdiagram voor vergelijken, cirkeldiagram voor verdelen van 100%, pictogram voor visuele voorstelling van aantallen.

Dit is een?

A

Pictogram

B

Lijngrafiek

C

Cirkeldiagram

D

Staafdiagram

Controleert of leerlingen de drie diagramsoorten kunnen onderscheiden. 'Lijngrafiek' is een plausibele afleider, maar komt niet voor in deze les.

Kies het juiste diagram

Een pictogram gebruik je voor eenvoudige aantallen met symbolen. Een staafdiagram past goed bij het vergelijken van groepen of jaren. Een cirkeldiagram laat delen van één geheel zien, vaak in een percentage.

pictogram

staafdiagram

cirkeldiagram

percentage

legenda

schaal

De drie lege plekken hebben elk een vaste plek door de betekenis in de zin.

Pictogrammen lezen

Bij een pictogram heeft elk symbool een vaste waarde. Je telt eerst de symbolen en vermenigvuldigt daarna met de waarde per symbool. Zo kun je aantallen aflezen zonder alle gegevens in een tabel te zien.

Noem expliciet dat leerlingen altijd eerst in de legenda moeten kijken. Zonder legenda weten ze de waarde van een symbool niet.

Waarde per symbool

• 1 symbool stelt een aantal voor

• De legenda bepaalt de waarde

• Hetzelfde aantal symbolen kan dus verschillende aantallen betekenen

Veelgemaakte fout: leerlingen tellen alleen de plaatjes en vergeten de waarde per symbool toe te passen.

Rekenen met pictogrammen

• Tel het aantal symbolen

• Lees de waarde van 1 symbool af

• Reken: aantal symbolen × waarde per symbool

• Vergelijk daarna de uitkomsten

Laat zo nodig een mondeling voorbeeld geven, zoals 4 symbolen met waarde 10.000, zonder een uitgewerkt somblad op de slide te zetten.

Wat doe je eerst bij een pictogram?

A

De symbolen kleuren

B

De legenda lezen

C

Percenten optellen

D

De as meten

Toetst de veelgemaakte fout: alleen symbolen tellen zonder naar de waarde per symbool te kijken.

Pictogrammen lezen

Bij een pictogram tel je eerst het aantal symbolen. Daarna lees je in de legenda wat één symbool waard is. Dan reken je het aantal uit.

symbolen

legenda

aantal

staven

schaal

percentage

Let op dat leerlingen de volgorde noemen: tellen, legenda lezen, uitrekenen.

Staafdiagram uit een tabel

Een staafdiagram maak je vanuit gegevens in een tabel.

Je zet de categorieën op de ene as en de aantallen op de andere as.

Daarna teken je voor elke categorie een staaf met de juiste hoogte.

Benadruk dat een staafdiagram vooral bedoeld is om aantallen duidelijk te vergelijken.

Schaal kiezen

• Kies een schaal die past bij de grootste waarde

• Gebruik gelijke stappen, zoals 10, 100 of 1.000

• De schaal moet duidelijk en leesbaar zijn

• Een goede schaal maakt vergelijken makkelijker

Veelgemaakte fout: een schaal kiezen die niet uitkomt op de gegevens of ongelijke tussenstappen gebruiken.

Maak zelf een staafdiagram

• Geef beide assen een duidelijk label

• Zet categorieën netjes onder elkaar

• Teken staven even breed

• Zorg dat de hoogte past bij de schaal

Noem dat netheid belangrijk is: rechte staven en gelijke afstand zorgen dat het diagram goed leesbaar blijft.

Welke schaal is geschikt als hoogste waarde 80 is?

A

0, 10, 20, 30

B

0, 20, 40, 60, 80

C

0, 15, 35, 80

D

0, 7, 19, 80

De juiste schaal heeft gelijke stappen en past bij de grootste waarde.

Staafdiagram maken

Bij een staafdiagram zet je categorieën op de ene as en aantallen op de andere as.

Je kiest eerst een duidelijke schaal en tekent daarna nette staven.

categorieën

as

schaal

legenda

percentage

symbool

Beide lege plekken met 'as' hebben elk een vaste positie door de zinsbouw.

Cirkeldiagrammen lezen

• Een cirkeldiagram laat delen van één geheel zien

• Elk deel wordt vaak gegeven in procenten

• Alle delen samen zijn altijd 100%

• Grote stukken betekenen grotere delen van het geheel

Leg uit dat een cirkeldiagram niet handig is voor losse aantallen, maar wel voor verdelingen binnen één totaal.

Procenten in een cirkeldiagram

• Lees bij elk deel het percentage af

• Controleer of de delen samen 100% vormen

• Vergelijk twee delen door hun percentages naast elkaar te zetten

• Zo zie je snel welk deel groter of kleiner is

Verschillen berekenen

In een cirkeldiagram kun je eenvoudige verschillen berekenen. Heeft het ene deel 28% en het andere deel 16%, dan is het verschil 12 procentpunt. Je trekt het kleinste percentage af van het grootste percentage.

Gebruik hier bewust de term procentpunt bij verschil tussen twee percentages. Houd het eenvoudig en functioneel.

Wat is het verschil tussen 35% en 20%?

A

10 procentpunt

B

15 procentpunt

C

20 procentpunt

D

55 procentpunt

Hier gaat het om aftrekken van percentages: 35 - 20 = 15 procentpunt.

Cirkeldiagrammen begrijpen

In een cirkeldiagram lees je vaak percentages af. Alle delen samen zijn altijd 100%. Het verschil tussen twee delen bereken je in procentpunt.

percentages

100%

procentpunt

symbolen

1.000

staaf

Deze invuloefening herhaalt de kernwoorden van deze subtopic.

Hoeveel meer of minder?

Bij een vraag als hoeveel meer lees je de twee waarden af en bereken je het verschil. Dat doe je met: grootste aantal - kleinste aantal. Zo vind je precies hoeveel het scheelt tussen twee staven of twee jaren.

Laat leerlingen het verschil niet schatten op basis van hoogte alleen; ze moeten de schaal gebruiken.

Passend diagram kiezen

• Gebruik een pictogram voor eenvoudige aantallen met symbolen

• Gebruik een staafdiagram om aantallen goed te vergelijken

• Gebruik een cirkeldiagram voor delen van 100%

• Kies het diagram dat past bij de vraag

Dit is de samenbrengende slide van de les: leerlingen koppelen nu soort gegevens aan het juiste diagram.

Hoe reken je 'hoeveel meer' uit in een staafdiagram?

A

Kleinste - grootste

B

Grootste - kleinste

C

Alles optellen

D

Door 100 delen

Controleert of leerlingen het verschil correct berekenen en niet alleen schatten op hoogte.

Welk diagram kies je om jaren goed te vergelijken?

1

Pictogram

2

Staafdiagram

3

Cirkeldiagram

Wat heb jij vandaag geleerd over diagrammen?

Laat leerlingen benoemen wat ze echt hebben meegenomen uit de les, bijvoorbeeld legenda lezen, procenten vergelijken of een passend diagram kiezen.

Welk onderdeel vond jij het moeilijkst?

Mogelijke antwoorden: pictogrammen met legenda, procentpunten in een cirkeldiagram, schaal kiezen bij een staafdiagram, of verschillen tussen jaren berekenen.

Begrippen

pictogram - diagram met symbolen die een vaste waarde voorstellen

staafdiagram - diagram met staven om aantallen te vergelijken

cirkeldiagram - diagram dat delen van één geheel laat zien

legenda - uitleg van wat een symbool of kleur betekent

schaal - verdeling van getallen langs een as

as - lijn in een diagram waarop gegevens worden gezet

percentage - deel van een geheel van 100