Klassenmaatschappij

• Geschiedenis
• Secundair onderwijs

Klassenmaatschappij

Geld als bepalende factor

Wat waren de problemen?

Strikte klassenverdeling

Bovenklasse

Middenklasse

Arbeiders

Gegoede burgerij

Wat is de burgerij?

Nieuwe invloedrijke groep in de 19e eeuw

Bestaat uit ondernemers, vrije beroepen en hogere ambtenaren

Woont vooral in steden

Onderscheidt zich bewust van adel en arbeiders

De ‘burgerlijke eeuw’

19e eeuw vaak de burgerlijke eeuw genoemd

Burgerij bepaalt normen, waarden en levensstijl

Grote invloed op politiek, economie en cultuur

Onderscheidt zich bewust van adel en arbeiders

Burgerlijk leven speelt zich af in de stad

Grote huizen of ruime appartementen

Huis toont status en welvaart

Soms een buitenverblijf op het platteland

Onderscheidt zich bewust van adel en arbeiders

Privacy als nieuwe waarde

Burgerij hecht veel belang aan privacy

Gescheiden kamers voor ouders en kinderen

Afsluitbare badkamers

Groot verschil met arbeiderswoningen

Goede banen

De gegoede burgerij bestond voornamelijk uit; fabriekseigenaren, advocaten, professoren of bankiers.

Werken = teken van respect en succes

Status hangt samen met beroep

Gegoede burgerij

Vrouwen

In de 19e-eeuwse burgerij werkten vrouwen meestal niet buitenshuis.

Hun rol lag in het gezin: huishouden, opvoeding en het bewaken van burgerlijke waarden.

Ze kregen wel onderwijs, maar vooral gericht op cultuur en etiquette, niet op een beroep.

Hoger onderwijs (universiteit) was uitzonderlijk en pas tegen het einde van de 19e eeuw langzaam toegankelijk voor een kleine minderheid van vrouwen.

Ongehuwde vrouwen konden soms werken als gouvernante of onderwijzeres.

Niet werken gold voor burgerlijke vrouwen als een belangrijk statussymbool.

De Suffragettes

• De suffragettebeweging ontstond in de tweede helft van de 19e eeuw in Groot-Brittannië en streed voor vrouwenkiesrecht. Aanvankelijk gebeurde dit via vreedzame acties en petities, maar later ook via meer militante protesten. De beweging kreeg veel tegenstand, maar hield vol. Tijdens en na de Eerste Wereldoorlog boekten de suffragettes succes: in 1918 kregen sommige vrouwen stemrecht, en in 1928 volgde volledig vrouwenkiesrecht.

Ook vrouwen laten van zich horen!

Beïnvloed door de Engelse Suffragettes

Vrouwenrechten in de periode 1830 tot 1893

De situatie van de Belgische vrouw in 1830 is niet rooskleurig. Volgens het Burgerlijk Wetboek hebben alle ongehuwde meerderjarige vrouwen en weduwes vrijwel alle burgerrechten.

Gehuwde vrouwen echter zijn volledig onderworpen aan de macht van hun echtgenoot. Ze moeten gehoorzaam zijn aan hun persoon, hun activiteiten, hun kinderen en hun bezittingen.

Vrouwenrechten in de periode 1830 tot 1893

Een gehuwde vrouw is handelingsonbekwaam.

Dat wil zeggen dat ze niets kan doen zonder de toestemming van haar man en wordt voor de wet gelijkgesteld met een minderjarig kind.

Om een zelfstandige handelsactiviteit uit te oefenen heeft een gehuwde vrouw de uitdrukkelijke toestemming van haar echtgenoot nodig.

Vrouwenrechten in de periode 1830 tot 1893

Zoë Gatti de Gamond (1806-1854) en haar dochter Isabelle Gatti de Gamond (1839-1905) zien onderwijs het belangrijkste voor de emancipatie van de vrouw. Ze richten scholen op voor vrouwen en meisjes. In 1865 wordt onder impuls van Isabelle Gatti de Gamond in Brussel de eerste stedelijke meisjesschool opgericht die een leerprogramma van lager middelbaar onderwijs aanbiedt. Dit is een Belgische primeur en op dat moment het hoogste leerniveau dat een vrouw kan volgen.

Isabelle Gatti de Gammond

Door haar voorbeeld werden in België de eerste lagere middelbare scholen opgericht voor vrouwen en meisjes.

Universiteiten volgen snel

De universiteit van Brussel opent in 1880 de deuren voor vrouwelijke studenten.

Luik in 1881

Gent in 1882

In Leuven kunnen vrouwen zich pas vanaf 1920 inschrijven.

Vrouwen studeren nu af maar er volgt een nieuw probleem...

Enkele belangrijke vrouwen: PIONIERS!

Isala Van Diest, de eerste vrouwelijke

arts in België, haalt in 1872 haar diploma

aan de universiteit van Bern (Duitsland)

 nadat ze door de universiteit van

Leuven is geweigerd.

Het duurt nog tot 1884 vooraleer

ze haar beroep in België mag

uitoefenen.

Enkele belangrijke vrouwen: PIONIERS!

Marie Popelin (1846-1913)

studeert in 1888 af als jurist

aan de universiteit in Brussel,

maar mag de eed van advocaat niet

afleggen. 

Na deze weigering werd ze een sleutelfiguur in de strijd voor gelijke rechten en vrouwenkiesrecht en richtte ze in 1892 de Belgische Liga voor de Rechten van de Vrouw op.

Mode en uiterlijk

Kleding toont sociale positie

Burgerij ontwikkelt eigen stijl

Mode verandert snel door industrialisatie

Parijs en Londen als modecentra

Vrouwenmode

Vrouwen: smalle taille, wijde rokken, korsetten

Mannen: sobere kleding, lange broek

Kinderen: eigen kleding, niet langer mini-volwassenen

Vrije tijd en ontspanning

Vrije tijd als statussymbool

Opera, theater, concerten

Sport en clubs vooral voor burgers

Ontspanning moet ‘beschaafd’ zijn

De adel verdwijnt niet

De adel blijft bestaan:

met titels

met landgoederen

met prestige

Ze heeft nog steeds symbolische macht en sociale status

Vermenging in de praktijk

Dit zie je op verschillende manieren:

Huwelijken

Adellijke families trouwen met rijke burgers

Titel + geld = ideale combinatie

Levensstijl

Adellijke families leven steeds meer:

volgens burgerlijke normen

met nadruk op orde, werk en respectabiliteit

Huishouden

Grote huizen functioneren volgens burgerlijke logica:

hiërarchie

discipline

efficiënt personeel

Middenklasse

Winkeliers

Onderwijzers

Kantoorpersoneel

Wat valt op aan afbeelding van de familie?

Middenklasse

• Iets minder rijk
• Winkeliers, onderwijzers
• Opleiding gehad
• Kinderen naar school

Arbeiders

Arbeiderswoningen, zoals beluiken, waren in de 19e eeuw kleine en goedkope huizen voor arbeiders in steden.
Beluiken bestonden uit smalle huisjes rond een binnenplaats, vaak slecht verlucht en moeilijk bereikbaar. Grote gezinnen leefden er dicht op elkaar, meestal in één of twee kamers, zonder privacy.
Sanitair was vaak gemeenschappelijk of ontbrak volledig, wat leidde tot ongezonde leefomstandigheden en ziektes.
Deze woonvorm toont het scherpe contrast met de ruime en comfortabele huizen van de burgerij.

Kinderarbeid

- werk waardoor kinderen niet naar school kunnen

- lange dagen van 12 uur

-gewond door hand of arm tussen de machine kwam

- kinderen werken in vervuilde lucht en harde geluiden

BZW: 3 taken

1. Arbeiders - digitaal

2. Bronnenstudie: bundel

3. Burgerij en arbeiders: digitaal