3. Grenzen aan de Grondwet en grondrechten
GRONDRECHTEN
GRONDWET
Les 3: Grenzen aan de . . .
&
Actief! Burgerschap
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Instructions
- Bekijk de docenthandleiding waar al deze notities in staan.
- Internet
- Devices voor de leerlingen of pennen en papier
Instructions
Items in this lesson
GRONDRECHTEN
GRONDWET
Les 3: Grenzen aan de . . .
&
Actief! Burgerschap
This item has no instructions
Hoe werkt het?
Dit weet je al
Dit leer je nu
Doen
Terugkijken
Kijken
Klik hier
Afbeelding vergroten
This item has no instructions
Na de les:
kun je vertellen hoe waarden* kunnen botsen.
kun je uitleggen hoe de waarden vrijheid, gelijkheid en
solidariteit met elkaar kunnen botsen in de Grondwet.
Aan het eind van deze les kunnen de leerlingen uitleggen dat de waarden vrijheid, gelijkheid en solidariteit met elkaar botsen in de grondwet.
Vraag aan de leerlingen wat het woord 'waarden' betekent. Klik op de hotspot-asterix voor een definitie van het woord.
Stellingenspel
Wat vind jij?
E
E
N
S
O
N
E
E
N
S
Stellingenspel
In de spinner staan stellingen die te maken hebben met waarden.
Draai aan de spinner en lees de stelling voor die verschijnt. Draai minimaal drie keer.
Laat de leerlingen aan één kant van het lokaal gaan staan als ze het eens zijn en aan de andere kant als ze het oneens zijn. (Rustigere optie: staan of zitten)
Laat ze vervolgens hun keuze toelichten.
Botsende waarden
Hoe kunnen waarden botsen?
Waarden kunnen botsen
als verschillende mensen
anders denken over wat goed of belangrijk is.
Waarom gebeurt dit?
Omdat iedereen anders is
opgegroeid en verschillende
ervaringen heeft gehad.
Wat voor de ene persoon
belangrijk is, kan voor de
ander minder belangrijk zijn.
Deze slide legt uit hoe waarden kunnen botsen en waarom dit gebeurt.
Stel de vraag 'Hoe kunnen waarden botsen?' eerst klassikaal. Laat vervolgens het antwoord zien. Zijn de leerlingen het hiermee eens?
Laat vervolgens de vraag zien 'Waarom gebeurt dit?'. Kunnen de leerlingen zich dat voorstellen na het stellingspel wat ze hebben gespeeld?
Wat
betekenen
deze waarden
voor jou?
Bedenk drie woorden per waarde.
Woordweb
Vraag: wat betekenen de waarden vrijheid, gelijkheid of solidariteit voor jou?
Doel opdracht: leerlingen denken na over wat deze waarden voor hun betekenen.
Met device: leerlingen vullen per waarde minimaal drie woorden in die duidelijk maken wat deze waarde voor hen betekent.
Nadat de leerlingen hun antwoorden hebben ingevuld, bespreek je deze met hen. Versleep de antwoorden naar het juiste thema.
In korte tijd delen leerlingen hun idee of ervaring en wordt duidelijk welke overeenkomsten/verschillen er zijn.
Maak eventueel gezamenlijk een definitie van de drie waarden.
Hoe beschermt de Grondwet
deze waarden denk je?
Open vraag: hoe beschermt de Grondwet de waarden vrijheid, gelijkheid en solidariteit denk je?
vrijheid
Waarden in de grondwet
solidariteit
gelijkheid
?
?
?
De waarden vrijheid, gelijkheid en solidariteit komen terug in de grondrechten van de Grondwet.
In welke grondrechten komen deze waarden terug?
gelijkheid
Artikel 1: gelijke behandeling en non-discriminatie
Artikel 7: vrijheid van meningsuiting
Artikel 6: vrijheid van godsdienst en levensoveruiting
Artikel 8: bescherming van de persoonlijke levenssfeer
Artikel 9: vrijheid van vergadering en betogingArtikel 10: recht op privacy van communicatie
Artikel 19: bevordering van werkgelegenheid en bescherming
van arbeidsomstandigheden
Artikel 20: sociale zekerheid en bijstand
Artikel 22: volksgezondheid, woongelegenheid en ontplooiing
Artikel 23:
vrijheid
Waarden in de grondwet
solidariteit
In deze grondrechten komen de waarden vrijheid, gelijkheid en solidariteit terug.
Activiteit:
Trek klassikaal lijntjes met het LessonUp tekenpotlood (rechtsonderin) welke waarde bij welke artikelen horen.
Een artikel kan bij meerdere waarden horen. Artikel 1 past bijvoorbeeld bij zowel vrijheid als gelijkheid.
Na het categoriseren:
In de eerste les is het verschil tussen klassieke en sociale grondrechten uitgegeld. Kunnen de leerlingen zien welke grondrechten klassiek en sociaal zijn?
Goed om te weten:
"De Grondwet kent geen rangorde tussen de grondrechten. Art. 1 is dan ook niet belangrijker dan Art. 23 Gw. Als zich conflicten tussen grondrechten voordoen, zal de rechter de belangen die op dat moment in het geding zijn, tegen elkaar afwegen."
Bron Nederlandse Grondrechten
Tijdens de pauze supermarkt bezoeken
situatie
Leerlingen willen graag wat lekkers halen tijdens de pauze. De dichtstbijzijnde supermarkt laat alleen twee leerlingen per keer naar binnen met een mandje.
Ook moeten ze hun tassen
achterlaten bij de ingang.
Rollenspel: Tijdens de pauze supermarkt bezoeken
Doel: Verkennen van de botsing tussen recht tot gelijke behandeling en veiligheidsmaatregelen.
Opdracht: Voer het rollenspel uit waarbij leerlingen de rol aannemen van verschillende belanghebbenden: leerling, supermarkt eigenaar, millennial en cafetariamedewerker school. Deze partijen zijn allen betrokken bij deze situatie.
Hoe werkt het?
Verdeel de klas in vier groepen en wijs elke groep een rol toe.
Lees dit scenario aan de vier groepen voor: "Leerlingen willen graag wat lekkers halen tijdens de pauze. De dichtstbijzijnde supermarkt laat alleen twee leerlingen per keer naar binnen met een mandje. Ook moeten ze hun tassen achterlaten bij de ingang."
Laat elke groep hun standpunt presenteren en onderhandel over een oplossing die zowel veiligheid als gelijke behandeling bevorderd.
Reflecteer op hoe verschillende belangen conflicteren en hoe een balans kan worden gevonden.
leerling
andere supermarkt bezoeker
supermarkt
eigenaar
cafetaria
medewerker school
"Pff... Ik moet kei lang wachten òf wordt niet geholpen op basis van
mijn leeftijd en opleiding.
Dit klinkt als leeftijdsdiscriminatie."
"Die scholieren liepen alleen maar in de weg en kochten niks. Ik wil gewoon rustig mijn boodschappen
kunnen doen."
"Ik moet wel. Er werd zoveel gestolen! Aan de andere kant zijn het ook de klanten van de toekomst..."
"Alle kids kochten ineens niets meer hier. Alles was goedkoper bij de supermarkt. Daar konden we niet
tegen concurreren."
Rollenspel: Tijdens de pauze supermarkt bezoeken
Doel: Verkennen van de botsing tussen recht tot gelijke behandeling en veiligheidsmaatregelen.
Opdracht: Voer het rollenspel uit waarbij leerlingen de rol aannemen van verschillende belanghebbenden: leerling, supermarkt eigenaar, millennial en cafetariamedewerker school. Deze partijen zijn allen betrokken bij deze situatie.
Hoe werkt het?
Verdeel de klas in vier groepen en wijs elke groep een rol toe: burger, politie, overheid, bedrijf.
Lees dit scenario aan de vier groepen voor: "Leerlingen willen graag wat lekkers halen tijdens de pauze. De dichtstbijzijnde supermarkt laat alleen twee leerlingen per keer naar binnen met een mandje. Ook moeten ze hun tassen achterlaten bij de ingang."
Laat elke groep hun standpunt presenteren en onderhandel over een oplossing die zowel veiligheid als gelijke behandeling bevorderd.
Reflecteer op hoe verschillende belangen conflicteren en hoe een balans kan worden gevonden.
privacy vs publieke veiligheid
situatie
De overheid denkt er aan om het aantal bewakingscamera's in stadscentrums te verhogen om criminaliteit te verminderen, maar dit roept zorgen op over de privacy van burgers die constant worden gefilmd.
Rollenspel: privacy vs. publieke veiligheid
Doel: Verkennen van de botsing tussen privacyrechten en veiligheidsmaatregelen.
Opdracht: Voer het rollenspel uit waarbij leerlingen de rol aannemen van verschillende belanghebbenden: burgers, overheidsfunctionarissen, politie en bedrijven. Deze partijen zijn allen betrokken bij een discussie over privacy en veiligheid.
Hoe werkt het?
Verdeel de klas in vier groepen en wijs elke groep een rol toe: burger, politie, overheid, bedrijf.
Lees dit scenario aan de vier groepen voor: "De overheid denkt er aan om het aantal bewakingscamera's in stadscentrums te verhogen om criminaliteit te verminderen, maar dit roept zorgen op over de privacy van burgers die constant worden gefilmd."
Laat elke groep hun standpunt presenteren en onderhandel over een oplossing die zowel privacy als veiligheid probeert te balanceren.
Reflecteer op hoe verschillende belangen conflicteren en hoe een balans kan worden gevonden.
burger
politie
overheid
bedrijf
"Ik maak mij zorgen over mijn privacy. Het voelt alsof
ik straks constant in de gaten wordt gehouden."
"Deze bewakingscamera's zijn een super nuttig hulpmiddel om criminaliteit te bestrijden."
"Hmm... Ik twijfel tussen
de noodzaak van veiligheid en de bescherming van burgerrechten."
"Dit zal ons echt enorm helpen om criminaliteit
te verminderen en hoe klanten ons zien."
Rollenspel: privacy vs. publieke veiligheid
Doel: Verkennen van de botsing tussen privacyrechten en veiligheidsmaatregelen.
Opdracht: Voer het rollenspel uit waarbij leerlingen de rol aannemen van verschillende belanghebbenden: burgers, overheidsfunctionarissen, politie en bedrijven. Deze partijen zijn allen betrokken bij een discussie over privacy en veiligheid.
Hoe werkt het?
Verdeel de klas in vier groepen en wijs elke groep een rol toe: burger, politie, overheid, bedrijf.
Lees dit scenario aan de vier groepen voor: "De overheid denkt er aan om het aantal bewakingscamera's in stadscentrums te verhogen om criminaliteit te verminderen, maar dit roept zorgen op over de privacy van burgers die constant worden gefilmd."
Laat elke groep hun standpunt presenteren en onderhandel over een oplossing die zowel privacy als veiligheid probeert te balanceren.
Reflecteer op hoe verschillende belangen conflicteren en hoe een balans kan worden gevonden.
Meer vrouwen in bestuursfuncties
situatie
Er is een debat gaande over het invoeren
van een bepaald percentage vrouwen in bestuursfuncties om gelijkheid te bevorderen, maar het kan worden gezien als een inperking van de vrijheid van bedrijven om hun eigen personeel te kiezen.
Rollenspel: Meer vrouwen in bestuursfuncties
Doel: Verkennen van de botsing tussen vrijheid, gelijkheid en solidariteit.
Opdracht: Voer het rollenspel uit waarbij leerlingen de rol aannemen van verschillende belanghebbenden: burgers, overheidsfunctionarissen, politie en bedrijven. Deze partijen zijn allen betrokken bij een discussie over privacy en veiligheid.
Hoe werkt het?
Verdeel de klas in vier groepen en wijs elke groep een rol toe: burger, politie, overheid, bedrijf.
Lees dit scenario aan de vier groepen voor: "Er is een debat gaande over het invoeren van een bepaald percentage vrouwen in bestuursfuncties om gelijkheid te bevorderen, maar het kan worden gezien als een inperking van de vrijheid van bedrijven om hun eigen personeel te kiezen."
Laat elke groep hun standpunt presenteren en onderhandel over een oplossing die zowel privacy als veiligheid probeert te balanceren.
Reflecteer op hoe verschillende belangen conflicteren en hoe een balans kan worden gevonden.
burger
politie
overheid
bedrijf
"Ik zie de noodzaak
van gelijkheid."
"Degene die de baan verdient, moet hem krijgen."
"Ik voel de spanning ontstaan. Mijn team staat klaar mochten er protesten uitbreken."
"Het zal u niet zijn ontgaan dat wij vele gespreken voeren over de wetgeving die gelijke kansen bevordert zonder autonomie van bedrijven te beperken."
"We moeten nu ineens onze wervings- en promotiebeleid aanpassen om aan de nieuwe eisen te voldoen."
Rollenspel: privacy vs. publieke veiligheid
Doel: Verkennen van de botsing tussen privacyrechten en veiligheidsmaatregelen.
Opdracht: Voer het rollenspel uit waarbij leerlingen de rol aannemen van verschillende belanghebbenden: burgers, overheidsfunctionarissen, politie en bedrijven. Deze partijen zijn allen betrokken bij een discussie over privacy en veiligheid.
Hoe werkt het?
Verdeel de klas in vier groepen en wijs elke groep een rol toe: burger, politie, overheid, bedrijf.
Lees dit scenario aan de vier groepen voor: "De overheid denkt er aan om het aantal bewakingscamera's in stadscentrums te verhogen om criminaliteit te verminderen, maar dit roept zorgen op over de privacy van burgers die constant worden gefilmd."
Laat elke groep hun standpunt presenteren en onderhandel over een oplossing die zowel privacy als veiligheid probeert te balanceren.
Reflecteer op hoe verschillende belangen conflicteren en hoe een balans kan worden gevonden.
Kun je zelf een ander voorbeeld van
een botsing tussen grondrechten bedenken?
Open vraag: Kun je zelf een ander voorbeeld van een botsing tussen grondrechten bedenken?
Soms kunnen grondrechten elkaar in de weg zitten. Bijvoorbeeld, het recht op vrijheid van meningsuiting kan botsen met het recht op gelijke behandeling als iemand discriminerende dingen zegt. Ook kan het recht op vrijheid van religie botsen met gelijke behandeling als bepaalde religieuze praktijken discrimineren. Demonstraties en vergaderingen mogen, maar als ze de veiligheid in gevaar brengen, kan dat een probleem worden. Verder, als we onze privacy willen beschermen, kan dat botsen met maatregelen om de samenleving te beschermen, zoals surveillance. Deze conflicten laten zien dat het een uitdaging is om de balans te vinden tussen individuele rechten en het algemeen belang.
STELLING
De botsingen in de Grondwet hebben effect op mij.
Eens
Oneens
Opdracht: Elk team heeft 2 minuten om hun grondwet te pitchen aan de andere teams.
Poll: Welke (andere) grondwet (dan hun eigen) heeft hun het meest overtuigd?
Vraag: Waarom heeft dit team jou het meest overtuigd om voor hun grondwet te kiezen?
Hoe hebben deze botsingen
wel/ niet effect op jou?
This item has no instructions
Begrippenlijst
Waarden Ideeën en doelen die mensen in een samenleving of groep belangrijk vinden.
Waarden zijn gedachten over wat goed en wenselijk is.Vrijheid Dat je mag denken, zeggen en doen wat je zelf wilt.
Gelijkheid Het idee dat alle mensen evenwaardig zijn en gelijke rechten hebben.
Solidariteit Saamhorigheid en verbondenheid.
Het betekent dat mensen elkaar helpen en steunen, vooral als iemand het moeilijk
heeft. Het gaat over samen sterk zijn en voor elkaar zorgen.
This item has no instructions
Begrippenlijst
Sociale grondrechten De economische, sociale en culturele rechten.
Dit zijn onder andere het recht op huisvesting, sociale zekerheid,
gezondheidszorg en onderwijs.Klassieke grondrechten De burgerlijke en politieke rechten.
Dit zijn onder andere het kiesrecht, vrijheid van meningsuiting,
recht op privacy, godsdienstvrijheid en het discriminatieverbod.
This item has no instructions
This item has no instructions
