Het ontwikkelplan maken en uitvoeren (Gespecialiseerd pedagogisch medewerker mbo niveau 4, les 7)

G R O E I M E T E R

G E S P E C I A L I S E E R D P E D A G O G I S C H M E D E W E R K E R   ·   N I V E A U 4

Het ontwikkelplan maken en uitvoeren

Sommige kinderen hebben meer nodig dan een goed programma. Hoe maak jij een plan dat een kind echt verder helpt?

Les 7  ·  Maakt een ontwikkelplan en voert het uit

1 / 17
next
Slide 1: Slide
New lesson editorZorg en welzijnMBOStudiejaar 1-3

This lesson contains 17 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 36 min
Report this lesson

Introduction

Studenten Gespecialiseerd pedagogisch medewerker leren wat een ontwikkelplan is, welke informatie ze ervoor verzamelen, hoe ze een ontwikkelingsdoel SMART formuleren en hoe ze het plan in de groep uitvoeren, evalueren en bijstellen. Mbo niveau 4, werkprocessen P2-K1-W3 en W4, ongeveer 40 minuten.

Instructions

Worksheets

Items in this lesson

G R O E I M E T E R

G E S P E C I A L I S E E R D P E D A G O G I S C H M E D E W E R K E R   ·   N I V E A U 4

Het ontwikkelplan maken en uitvoeren

Sommige kinderen hebben meer nodig dan een goed programma. Hoe maak jij een plan dat een kind echt verder helpt?

Les 7  ·  Maakt een ontwikkelplan en voert het uit

Over deze les: les 7 van de serie Groeimeter, beroepslessen voor de opleiding Gespecialiseerd pedagogisch medewerker (mbo niveau 4), ongeveer 40 minuten. Studenten leren wat een ontwikkelplan is, welke informatie ze ervoor verzamelen, hoe ze een ontwikkelingsdoel SMART formuleren en hoe ze het plan in de groep uitvoeren en bijstellen.

Koppeling: kwalificatiedossier Pedagogisch Werk (crebo 23285, gewijzigd 2021), kwalificatie Gespecialiseerd pedagogisch medewerker (crebo 25697). Werkproces P2-K1-W3 Maakt een ontwikkelplan. Resultaat: een ontwikkelplan dat is afgestemd op de (specifieke) begeleidingsbehoefte van het kind, de jongere of de groep en uitvoerbaar is binnen de organisatie en de groep. Het plan is besproken met ouders of vervangende opvoeders en kan met hun toestemming worden uitgevoerd. Gedrag: verzamelt doelgericht informatie uit verschillende bronnen; trekt relevante conclusies; stelt een gestructureerd ontwikkelplan op; licht het duidelijk en overtuigend toe. Werkproces P2-K1-W4 Voert het ontwikkelplan uit. Resultaat: het ontwikkelplan is gerealiseerd, het kind of de groep heeft zich ontwikkeld volgens de ontwikkeldoelen uit het plan. Gedrag: past effectieve interventies toe gericht op de ontwikkeling van het kind; signaleert en onderzoekt tijdig zorgwekkend gedrag of afwijkingen in de ontwikkeling. Het dossier noemt bij de vakkennis: kan ontwikkelingsdoelen SMART formuleren.

Naamgeving: organisaties gebruiken verschillende namen, zoals handelingsplan, begeleidingsplan of groepsplan. In deze serie heet het ontwikkelplan, zoals in het dossier.

Foto: Aaron Burden (StockSnap), CC0 Image credit: Aaron Burden (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 7

Na deze les:

1

Je kan uitleggen wat een ontwikkelplan is en welke informatie je ervoor verzamelt.

2

Je kan een ontwikkelingsdoel SMART formuleren.

3

Je kan een ontwikkelplan uitvoeren in de groep en bijstellen als het nodig is.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.

S T A R T V R A A G

LES 7

Je wilt een kind helpen met iets wat nog niet lukt. Waar begin jij?

1

Ik kijk eerst goed wat er gebeurt

2

Ik vraag het aan de ouders

3

Ik overleg met een collega

4

Ik probeer meteen iets uit

Startvraag: er is geen goed of fout. Alle vier de antwoorden komen in een ontwikkelplan terug, maar wel in een bepaalde volgorde. Vraag een student die 'meteen iets uitproberen' koos wat daar goed aan is, en wat het risico is. Kom er bij de stappen van de groeimeter op terug.

K E R N B E G R I P

LES 7

Ontwikkelplan

Een plan voor de begeleiding van een kind, een groep of de omgang tussen kinderen. Er staan doelen in, de aanpak en wanneer je evalueert. Je bespreekt het met de ouders en voert het uit met hun toestemming.

Kernbegrip: het kwalificatiedossier noemt drie soorten: een plan voor een individueel kind met specifieke begeleidingsbehoeften, voor de begeleiding van de groep, of voor problemen in de interactie tussen kinderen. Organisaties gebruiken ook andere namen, zoals handelingsplan, begeleidingsplan of groepsplan. Vraag studenten hoe het op hun stage heet en wie het schrijft.

O N T W I K K E L P L A N

LES 7

Van informatie tot evaluatie

1

Verzamel informatie uit verschillende bronnen.

2

Analyseer de informatie en trek conclusies.

3

Formuleer SMART-doelen en kies een aanpak.

4

Bespreek het plan met de ouders en het kind.

5

Voer het plan uit, evalueer en stel bij.

Een plan is nooit af: je kijkt steeds of het kind vooruitgaat.

Uitleg: deze stappen volgen de werkprocessen P2-K1-W3 en W4 van het kwalificatiedossier. Stap 4: het dossier vraagt dat je het plan voorlegt aan de ouders en, als het kan, aan het kind of de groep. Zo weet je of zij het ermee eens zijn en stem je het plan af op de thuissituatie. Pas met toestemming van de ouders voer je het plan uit. Stap 5: je houdt betrokkenen op de hoogte van de voortgang en de resultaten.

V R A A G

LES 7

Je hebt het ontwikkelplan voor Rayan klaar. Wat is volgens het dossier nodig voordat je het uitvoert?

A

Een handtekening van de mentor

B

Een diagnose van een arts

C

Een gesprek met de hele groep

D

Toestemming van de ouders

Antwoord: D. Het kwalificatiedossier zegt dat het plan besproken is met de ouders en met hun toestemming wordt uitgevoerd. Een diagnose is niet nodig: een ontwikkelplan gaat over wat je ziet en wat het kind nodig heeft. De pedagogisch medewerker stelt ook zelf geen diagnose. De mentor speelt vaak een rol, maar een handtekening van de mentor vervangt de toestemming van de ouders niet.

I N F O R M A T I E V E R Z A M E L E N

LES 7

Waar haal je informatie vandaan?

Bij wie

  • De ouders

  • Het kind zelf

  • Collega's en de mentor

  • Deskundigen, met toestemming

Hoe

  • Observeren in verschillende situaties

  • Intake- en oudergesprekken

  • Het kinddossier, met toestemming

  • Het kindvolgsysteem

Uitleg: het kwalificatiedossier vraagt dat je doelgericht informatie verzamelt uit verschillende bronnen, en waar nodig aanvullende informatie opvraagt bij collega's, ouders of deskundigen. Het kinddossier lees je alleen met toestemming. Hoe je methodisch observeert en vastlegt, heb je in les 3 geleerd. Benadruk: kijk in verschillende situaties, want een kind dat in de kring stil is, kan buiten heel anders zijn.

K E R N B E G R I P

LES 7

SMART-doel

Een doel dat Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden is. Zo weet iedereen wat het kind gaat leren en wanneer het doel bereikt is.

Kernbegrip: het kwalificatiedossier vraagt dat je ontwikkelingsdoelen SMART kunt formuleren. Specifiek: wat gaat het kind precies doen? Meetbaar: hoe zie je dat het gelukt is? Acceptabel: zijn ouders, kind en collega's het ermee eens? Realistisch: past het bij wat het kind al kan? Tijdgebonden: wanneer kijk je of het gelukt is? Schrijf het doel als gedrag van het kind, niet als wat de medewerker doet. Voorbeeld: niet 'Rayan wordt socialer', maar 'Rayan vraagt binnen zes weken drie keer per week zelf aan een kind of hij mag meespelen'.

V R A A G

LES 7

Welk doel voor Rayan (6) is SMART?

A

Rayan leert dit jaar beter samenspelen met de andere kinderen

B

Rayan voelt zich in de groep veel prettiger en zekerder dan nu

C

Rayan vraagt vóór 1 maart drie keer per week zelf om mee te spelen

D

Rayan krijgt elke dag extra aandacht van de pedagogisch medewerker

Antwoord: C. Hier staat precies wat Rayan doet, je kunt het tellen en er staat een datum bij. Antwoord A is niet meetbaar: wat is 'beter'? Antwoord B gaat over een gevoel en is niet specifiek. Antwoord D is geen doel voor het kind, maar iets wat de medewerker doet: dat hoort bij de aanpak.

U I T V O E R E N

LES 7

Het plan in de groep

Je voert het plan uit binnen het dagprogramma van de groep:

  • Je doet gewenst gedrag voor.

  • Je laat het kind oefenen en reageert erop.

  • Je biedt passende activiteiten en materialen aan.

  • Je grijpt spontane kansen aan.

  • Je houdt collega's en ouders op de hoogte.

Uitleg: deze punten komen uit werkproces P2-K1-W4 van het kwalificatiedossier. Leg uit dat het plan niet naast het dagprogramma staat, maar erin: bij het eten, het buitenspelen, het opruimen. Een spontane kans is bijvoorbeeld een kind dat bij de bouwhoek naar Rayan kijkt: dan help je Rayan om te vragen of hij mag meedoen. Zorg dat alle collega's het plan kennen, zodat iedereen op dezelfde manier reageert.

Foto: Matt Bango (StockSnap), CC0 Image credit: Matt Bango (StockSnap), CC0

E V A L U E R E N

LES 7

Doorzetten of bijstellen?

Na de afgesproken tijd kijk je of het doel is gehaald.

Gaat de ontwikkeling niet vooruit, dan weeg je af: zet je de aanpak door, of pas je het plan aan? Dat besluit je samen met collega's en ouders. Is er meer hulp nodig, dan kijk je naar ondersteuning van buiten de organisatie.

Uitleg: het kwalificatiedossier noemt dit een dilemma in het werk: de ontwikkeling stagneert en je moet beoordelen of het plan moet worden aangepast of dat je de huidige aanpak doorzet. Soms heeft een aanpak meer tijd nodig, soms was het doel te groot. Als er sprake is van een specifieke begeleidingsvraag, bespreek je welke ondersteuning van buiten de organisatie nodig is, of verwijs je door naar aanvullende zorg of hulp. Dat doe je altijd in overleg met je leidinggevende en de ouders.

C A S U S

LES 7

Orthopedagogisch dagcentrum, groep 5 tot 8 jaar

Rayan (6) speelt meestal alleen. Komt een ander kind bij zijn spel, dan duwt hij het weg of loopt hij boos weg.

Zijn moeder Natasja vertelt dat hij thuis wel samen speelt met zijn neefje van 5. Mentor Inge vraagt jou mee te denken over een ontwikkelplan.

Jouw plan

Formuleer in tweetallen één SMART-doel voor Rayan. Bedenk twee manieren om het in het dagprogramma te oefenen.

Opdracht: ongeveer 8 minuten, in tweetallen. Voorbeeldantwoord: doel: 'Rayan speelt binnen acht weken drie keer per week tien minuten samen met één ander kind in de bouwhoek.' Aanpak: begin met één vast kind en een kort spel dat Rayan leuk vindt; doe voor hoe je vraagt om mee te spelen; benoem en prijs het als het lukt; grijp spontane kansen aan. Gebruik de informatie van Natasja: wat gaat thuis anders? Misschien helpt het dat het neefje jonger is, of dat er maar één ander kind is. Bespreek ook wat je zou willen weten voor je het plan schrijft.

Hulp voor wie vastloopt: begin bij wat al wel lukt, thuis met zijn neefje.

Extra voor snelle studenten: hoe en wanneer evalueer je dit doel?

W A T D E N K J I J ?

LES 7

Evi (3) heeft als doel dat ze zelf haar jas aantrekt. Welke momenten op een dag in de peuteropvang kun je daarvoor gebruiken?

Open vraag, voorbeeldantwoord: elke keer dat de groep naar buiten gaat, aan het eind van de ochtend bij het ophalen, bij een uitje. Ook in spel kan het: in de huishoek poppen aankleden of verkleedkleren aandoen. Laat zien dat een doel geen losse oefening hoeft te zijn: de kansen zitten in het gewone dagritme. Vraag ook: hoe laat je Evi oefenen zonder dat de hele groep op haar wacht? Bijvoorbeeld door haar als eerste te laten beginnen of de jas-truc voor te doen.

S T E L L I N G

LES 7

Een ontwikkelplan schrijf je voor het kind, niet met het kind.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: laat studenten hun keuze uitleggen. Het kwalificatiedossier zegt dat je het plan voorlegt aan de ouders en, als het kan, aan het kind of de groep. Bij een peuter gaat dat anders dan bij een jongere van 15, maar ook een jong kind kan laten merken wat het fijn vindt. Een jongere die meedenkt over zijn eigen doelen, zet zich er vaak meer voor in. Sluit af met de startvraag: waar begin je nu, als je een kind wilt helpen?

T E R U G B L I K

LES 7

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Ontwikkelplan

2

SMART-doel

3

Uitvoeren en bijstellen

4

Ik kan ze allemaal

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Gedrag begrijpen en begeleiden

Lastig gedrag is vaak een signaal. Volgende les leer je uitzoeken wat erachter zit en hoe je met een positieve aanpak gewenst gedrag stimuleert.

  • Je kan uitleggen waarom gedrag een signaal is en wat erachter kan zitten.

  • Je kan gedrag beschrijven zonder oordeel en samen met anderen zoeken naar wat een kind nodig heeft.

Volgende les: les 8 van de serie, werkprocessen B1-K1-W1 Zorgt voor een veilig pedagogisch klimaat en P2-K1-W4 Voert het ontwikkelplan uit.

Klik hier

Image credit: LessonUp