VOH leiderschapsLab - ws #3

• Gs
• WO
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerroute VT
• Leerjaar 2

Van professionaliseren naar professioneel leren 

Leidinggeven aan professionele groei

Een training volgen leidt niet tot professioneel leren; oefenen, feedback krijgen en je handelen bijstellen wel.

Eens

Onees

Leiderschapsvraagstuk

Hoe creëer je als schoolleider een omgeving waarin professionalisering leidt tot continu professioneel leren en dus zichtbaar beter lesgeven?

Praktijk JdW:

Van BSL naar BL en Instructional Coaching

In het lab: 

Ervaren hoe gerichte feedback en coaching bijdragen aan groei en onderzoeken welke voorwaarden nodig zijn om professioneel leren onderdeel te maken van het dagelijks werk. --> casus IC in M1

Leiderschapsdilemma

Waar schuurt het?

Hoeveel richting geef je als schoolleider aan de professionele ontwikkeling van docenten, en hoeveel ruimte laat je voor hun eigen leervragen?

Praktijkvoorbeeld

Hoe krijgt dit bij ons vorm?

Praktijkvoorbeeld

Instructional Coaching in Mavo1

“We zeggen nu dat professioneel leren tot ander handelen moet leiden. Maar waar komt dat handelen eigenlijk vandaan?”

→ wat iemand weet

→ hoe iemand een situatie waarneemt en interpreteert

→ het mentale model waarmee iemand redeneert

→ de keuze die iemand maakt

→ het handelen dat je uiteindelijk ziet.

En daarmee kun je Instructional Coaching introduceren als een manier om niet alleen aan zichtbaar docentgedrag te werken, maar ook aan het professionele denken dat daaronder ligt.

Maar wat is Instructional Coaching eigenlijk?

Instructional Coaching is een vorm van professionele ontwikkeling waarbij een leraar frequent en gedurende langere tijd wordt begeleid door een coach. De coaching sluit aan bij een concreet ontwikkeldoel van de leraar en bij wat daadwerkelijk in de les gebeurt.

• Gelijkwaardig: coach en leraar werken samen vanuit vertrouwen en wederzijds respect.
• Concreet: observaties in de les en verzamelde data vormen het vertrekpunt.
• Gericht op verbetering: samen wordt een kleine, haalbare actiestap gekozen en geoefend.
• Cyclisch: observeren → feedback → oefenen → toepassen → opnieuw observeren.
• Gericht op impact: uiteindelijk gaat het om aantoonbare verbetering in leerlinggedrag of leerlingprestaties.

(Goodrich, 2024; Knight, 2018; Sherrington & Caviglioli, 2020)

Onze koers

Visie

Visie

Johan de Witt Scholengroep leidt jongeren op tot goed geïnformeerde, zelfverzekerde en maatschappelijk betrokken wereldburgers.

Biesta's drieslag:

1. Kwalificatie
2. Persoonsvorming 
3. Socialisatie 

Ons mentaal model

Evidence-informed onderwijs 

• Cognitieve leerpsychologie
• Cultureel responsiviteit 

(Kirschner et al., 2006; Sweller et al., 2019; Bjork & Bjork, 2011; Ashman, 2021; Muijs & Reynolds, 2017; Gay, 2013; Agirdag, 2020; Alhanachi, 2023; Hammond, 2014; El Hadioui, 2022)

Ons dagelijks handelen

Leerlinghandelen – 

JdW-Klimwijzer

Docenthandelen – 

JdW-Kijkwijzer

Schoolleidershandelen – 

JdW-Koerswijzer

Waarom?

Handelen vanuit gemeenschappelijkheid.

Evalueren van en reflecteren op onze onderwijskwaliteit.

Ontwikkelbehoefte van individuele docenten achterhalen en daarop inspelen.

Systematiek brengen in collegiale feedback.

Professionele cultuur ontwikkelen

Mentale modellen: de “plattegrond” achter professioneel handelen

Kernidee: een mentaal model is een vereenvoudigde, situationele voorstelling van hoe 

een systeem of situatie werkt.

(Sieck et al., 2007; Ford & Sterman, 1998; Jones et al., 2011; Khemlani et al., 2014)

Wat gebeurd hier?

Je bent begonnen met je uitleg.

Na twee minuten zie je:

3 leerlingen kijken niet naar jou

1 leerling fluistert met zijn buurman

2 leerlingen hebben hun schrift nog niet open

Aan de slag (Individueel)

Mentale modellen

Werk eerst individueel op het werkblad.

Doorloop de vier stappen en noteer per onderdeel:

1. Waarnemen. Welke signalen merk je op? Welke zijn relevant voor het leren?
2. Interpreteren. Wat denk je dat er gebeurt? Waardoor denk je dat?
3. Voorspellen. Wat verwacht je dat er gebeurt als je wel of niet ingrijpt?
4. Beslissen. Wat wil je bereiken? Wat doe je, gegeven deze leerlingen en deze situatie?

Maak daarna je redenering zichtbaar:

Als ik zie… → dan denk ik… → omdat… → daarom kies ik… → ik verwacht…

Denk vanuit de gewenste situatie: hoe willen we dat het eruitziet als we dit écht goed doen?

visie → concreet gedrag/praktijk → zichtbaar bewijs

Aan de slag (In duo's) 

Daag je mentale model uit

Vergelijk jullie redeneringen. Niet: wie heeft gelijk? Wel: waarom kom je tot deze keuze?

Bespreek samen:

1. Waar namen jullie verschillende signalen waar?
2. Welke andere verklaring is mogelijk?
3. Welke informatie mis je misschien nog?
4. Wanneer zou jouw gekozen aanpak juist níét werken?
5. Wat zou je een volgende keer uitproberen en welk effect verwacht je?

Kernvraag: Wat maakt jouw beslissing passend voor déze leerlingen, op dít moment, met dít doel?

Waar zit jouw grootste leiderschapsopgave?

scherper krijgen wat docenten daadwerkelijk moeten leren

professionalisering sterker verbinden aan de dagelijkse lespraktijk

beter zicht krijgen op de mentale modellen achter het handelen van docenten

professionalisering minder als losse activiteit en meer als continu leerproces organiseren

beter onderzoeken wat professioneel leren uiteindelijk oplevert voor het leren van leerlingen

Hoeveel richting geef je als schoolleider aan de professionele ontwikkeling van docenten, en hoeveel ruimte laat je voor hun eigen leervragen?

Eindslide.

Ruimte voor contactgegevens etc.