Bloed & afweer

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Bloed en afweersysteem

Planning 

• Korte herhaling vorige week 
• Het bloed
• Samenstelling van bloed 
• bloedcellen
• stolling
• bloedgroepen
• Afweer soorten/functie

Wat gebeurt er tijdens de systole van het hart?

1. de hartkamers ontspannen en vullen zich met bloed
2. de hartkamers trekken samen en pompen bloed weg
3. de boezems trekken samen en pompen bloed naar de kamers
4. de hartspier krijgt zelf zuurstofrijk bloed via de kransslagader

Zet de bloedsomloop in de juiste volgorde

rechterkamer pompt bloed naar de longslagader

longen nemen CO2 op en geven O2 af

bloed stroomt via de longader naar de linkerboezem

Linkerboezem stuurt bloed naar de linkerkamer

1

2

3

4

De grote bloedsomloop begint in de rechterkamer en eindigt in de linkerboezem

Juist

Onjuist

onjuist

De bloeddruk 

Hart pompt bloed wat druk geeft op de vaatwanden

systole en diastole

systole=hart trekt samen en bloed pompt weg

diastole=hart ontspant en vult weer

Leerdoel

Je kan de samenstelling van bloed beschrijven.

Je kan de bloedgroepen benoemen. 

Je kan het afweersysteem benoemen.

Je kan uitleggen wat afweer is. 

Het bloed

Bloed=vloeibaar transportmiddel--> o2, voeding en afval

temperatuurregelatie, zuurgraad en afweer

Bloedvolume= 5L, 

Zuurstofrijk en zuurstofarm 

Zuurgraad, hoe zuur is het lichaam= ontstaat wanneer er te veel CO2 wordt uitgeademd, bijv hyperventilatie, koorts, pijn, longziekte, angst.

alkalose=te laag= te veel zuur verloren, braken, kalium tekort, diuretica gebruik

hart pompt per minuut 5L, bij inspanning 20-30L 

Bloed samenstelling

Rode bloedcellen=erytrocyten

witte bloedcellen=leukocyten

bloedplaatjes=trombocyten

Bloedcellen 

aanmaak--> rode beenmerg

milt en lever

120 dagen 

hemoglobine en billirubine 

aanmaak is in rode beenmerg= volwassenen in het borstbeen, bekkenkam en bovenste dijbeen

afbreken in lever en milt 

leefduur=120 dagen HB wordt billirubine wat via gal en ontlasting het lichaam verlaat

Bloedcellen 

Erytrocyten= transport

leukocyten=afweer

trombocyten= stolling

plasma: 90% water, 7% eiwitten, 3% opgeloste stoffen

Ery= ijzer, vitB12, foliumzuur

anemie= chronisch, zwanger, nierfalen

epo injectie

hormoon ervoor aanmaak in nier

leuko= infectie remmer, 

Neutrofielen: eerste verdediging → vooral tegen bacteriën

Lymfocyten: maken antistoffen (B‑cellen), doden geïnfecteerde cellen (T‑cellen)

Monocyten: worden macrofagen → grote "opruimers"

Eosinofielen: actief bij allergieën en parasieten

Basofielen: betrokken bij ontstekingsreacties (o.a. histamine)

Plasma:  albumine, globuline, firbinogeen

zouten, glucose, hormonen, afvalstoffen, vitamine, gassen 

handhaving van vocht, osmotische druk

Stolling

bloedstolling (hemostase)

drie stappen: vaatvernauwing, propvorming en stolling

Bloedplaatjesremmers=acetylsaliczuur

antistolling=acenocoumarol

Ziekte en aandoeningen

leukocyten aanmaak (lever)--> vitamine K= fibrine

antistolling= remmen van stollingscascade

bloedplaatjesremmers= trombocyten plaken minder

ziekte/aandoening= 

• Hemofilie- tekort aan factor VIII of IX (bijna alleen bij mannen) 
• ziekte von Willebrand- erfelijk, plaatjes/cascade
• trombocytopenie- heparine gift
• leveraandoening- tekort stolling
• Vit K tekort

Bloedgroepen 

antigenen op erytrocyten

Rhesus positief

Rhesus negatief

Rhesus bij zwangerschap

--> Anti-D profylaxe spuit

Groep A= A antigen

Groep B= B antigen

Groep AB= A+B antigen

Groep 0= Geen antigen

Rhesus= D antigen 

Rh+ = D antigen aanwezig

Rh- = D antigen afwezig

85% is Rh+

Welke bloedgroepen hebben we in de klas?

A+

A-

B+

B-

AB+

AB-

0+

0-

Afweersysteem

bestrijden van bacterieen, virussen en schimmels 

algemene afweer: verschillende micro organisme 

specifieke afweer: B en T cellen 

immuniteit: lymfocyten vormen geheugen

algemene afweer: aangeboren= huid, slijmvliezen, en een groep witte bloedcellen genaamd korrelcellen (granulocyten en lymfocyten

specifieke afweer: ontwikkelt zich gedurende het leven. 

lymfocyten: B-lymfocyten rijpen in het beenmerg en produceren antistoffen die zich aan antigenen hechten. 

T-lymfocyten: rijpen in de thymus en helpen andere cellen micro organisme opruimen

immuniteit: antigeen wordt voor het eerst gezien er worden antistoffen en geheugen aangemaakt.

actieve immuniteit: ontstaat door zlef aan te maken, na ziekte/injectie

passieve immuniteit: ontvangen van moeder of injectie

Lymfestelsel

afvoersysteem en het verdegingssysteem 

Lymfe= heldere vloeistof, afvalstoffen, vocht, lymfocyten

lymfe=filter, bijv. opgezette klieren bij verkoudheid

milt, thymus, amandelen

Organen van het afweerstelsel

 organen 

een volwassene heef ongv. 5L bloed

1. Juist
2. Onjuist

Wat is het verschil tussen passieve en actieve immuniteit?

Waarom kunnen sommige bloedgroepen wel of niet bloed aan elkaar geven?

Stolling!

waaruit bestaat bloed voornamelijk?

1. erytrocyten
2. witte bloedcellen
3. plasma
4. bloedplaatjes

Wat is de belangrijkste functie van bloed?

1. warmteverlies
2. transport van stoffen
3. steun geven aan organen
4. energie opslaan

Leerdoel

Je kan de samenstelling van bloed beschrijven.

Je kan de bloedgroepen benoemen. 

Je kan het afweersysteem benoemen.

Je kan uitleggen wat afweer is. 

Kennistestbank