2TL - Cursus 7
2TL - Cursus 7
Paragraaf 1
Herhaling leerjaar 1
Hoofdletters
Je gebruikt een hoofdletter:
aan het begin van een zin;
bij eigennamen;
bij aardrijkskundige namen en afleidingen daarvan.
Hoofdletters
Je gebruikt geen hoofdletter bij:
maanden
dagen
windstreken
historische tijdperken
afleidingen van feestdagen.
Bijvoeglijk naamwoord
vertelt iets over een zelfstandig naamwoord
'Wat een spannende film.'
Stoffelijk bijvoeglijk naamwoord:
geeft aan van welke stof iets gemaakt is.
'Een zilveren armband.'
Bijvoeglijk naamwoord
staat meestal vóór het zelfstandig naamwoord, soms ook erachter
heeft soms een verbogen vorm (het rode huis)
kent de 'trappen van vergelijking (gaaf-gaver-gaafst)
Meervoudsvormen
Meervouden op -en, -n, -'en:
Zet -en achter het enkelvoud
Soms moet je
de laatste letter verdubbelen
een a, e, o of u weglaten
een - f veranderen in een -v
een -s veranderen in een -z
Meervouden op -s:
Zet -s achter het enkelvoud
Engelse en Franse leenwoorden
Meervouden op '-s:
als het woord in het enkelvoud eindigt op -a, -i, -o, -u of -y.
het woord een afkorting is
Meervouden op -en of -s:
Sommige woorden hebben een meervoud op -en én op -s.
Paragraaf 2 en 3
Komma, dubbele punt en aanhalingstekens
Leestekens
Je gebruikt een punt:
aan het einde van een zin;
na een afkorting.
Je gebruikt een vraagteken aan het einde van een vraagzin.
Je gebruikt een uitroepteken na een uitroep of bevel.
Leestekens
Je gebruikt een komma:
in een zin met twee persoonsvormen naast elkaar
Als Koen de hond uitlaat, luistert hij naar Spotify.
tussen delen van een opsomming (niet voor en)
Ik houd van zwemmen, fietsen en hardlopen.
voor voegwoorden als omdat, maar, nadat, terwijl, want, zodat, toen, voordat (niet voor en)
Tony kijkt vaak Engelstalige series, omdat hij beter wil worden in Engels.
Leestekens
Je gebruikt een dubbele punt om aan te geven dat er een opsomming, citaat of een verklaring/reden volgt.
Je gebruikt aanhalingstekens bij directe rede of citaten.
Let op: bij indirecte rede geen aanhalingstekens.
De buurman zei: 'Eet je vanavond mee?'
De buurman vroeg of ik vanavond mee at.
Paragraaf 4
Meervouden
Meervouden
De meeste zelfstandige naamwoorden hebben een enkelvoud en een meervoud. Er zijn verschillende manieren waarop je het meervoud van zelfstandige naamwoorden maakt.
Meervoudsvormen
Zet -s achter het woord
pas - pasjes, televisie - televisies, cowboy - cowboys
Meestal schrijf je de -s aan het woord vast.
Soms gebruik je 's:
als je het woord anders verkeerd uitspreekt: opa - opa's, menu - menu's
na -y als daar een medeklinker voor staat: hobby - hobby's
Meervoudsvormen
Zet -en achter het woord
dorp - dorpen, fiets - fietsen
Soms moet je:
de laatste letter verdubbelen: kip - kippen
een a, e, o of u weglaten: banaan - bananen
een - f veranderen in een -v boef - boeven
een -s veranderen in een -z huis - huizen
Meervoudsvormen
Zet -ën achter het woord
zee - zeeën
Als het enkelvoud eindigt op -ee, maak je het meervoud met -ën: ideeën.
Paragraaf 5
Verkleinwoorden
Verkleinwoorden
Je kunt een zelfstandig naamwoord verkleinen. Een verkleinwoord maak je meestal door het achtervoegsel -je of -tje achter een zelfstandig naamwoord te plakken.
huis - huisje, konijn- konijntje
Verkleinwoorden
Sommige schrijf je -pje, -kje of -etje
boom – boompje; ketting – kettinkje; tekening – tekeningetje.
Soms wordt een korte klank lang
blad – blaadje.
Als een woord eindigt op a, é, o en u wordt de klinker verdubbeld
pizza – pizzaatje; saté – sateetje; auto – autootje; paraplu – parapluutje.
Verkleinwoorden
Als het woord eindigt op een medeklinker + i wordt de i een ie
taxi – taxietje.
Woorden die eindigen op een medeklinker + y krijgen een apostrof
lolly – lolly’tje.
Als je twijfelt hoe je een verkleinwoord schrijft, kun je het opzoeken in een woordenboek.
Paragraaf 9
Herhalen leerjaar 1
Paragraaf 11
Voltooid deelwoorden
Voltooid deelwoord
Een voltooid deelwoord geeft vaak aan dat een handeling is afgerond, oftewel voltooid is. Als een voltooid deelwoord in het werkwoordelijk gezegde voorkomt, staat er altijd een vorm bij van hebben, zijn of worden.
Ik heb in de tuin gezeten.
Jij bent naar boven gegaan.
De trampoline wordt morgen geleverd.
Voltooid deelwoord
Hoe schrijf je het voltooid deelwoord?
Het voltooid deelwoord van sterke werkwoorden eindigt vaak op -en:
zwemmen - gezwommen of vliegen - gevlogen
Het voltooid deelwoord van zwakke werkwoorden eindigt vaak op een -d of een -t.
verdienen - verdiend, spelen - gespeeld, maken - gemaakt
Voltooid deelwoord
't Kofschip
feliciteren: 'en' eraf > feliciter. De laatste letter is een 'r' en deze zit niet in 't Kofschip. Dus: gefeliciteerd.
fietsen: 'en' eraf > fiets. De laatste letter is een 's' en deze zit wel in 't Kofschip. Dus: gefietst.
Voltooid deelwoord als bijvoeglijk naamwoord
staat dan vóór het zelfstandig naamwoord: de geperste sinaasappel; de ingehaalde toets.
schrijf een voltooid deelwoord als bijvoeglijk naamwoord altijd zo kort mogelijk.
De baby werd gevoed; de gevoede baby; een gevoede baby.
Het vliegtuig is geland; het gelande vliegtuig; een geland vliegtuig
Het gewicht werd geschat; het geschatte gewicht; een geschat gewicht.
Paragraaf 12
Werkwoordalarm
Paragraaf 13
Persoonsvormen in samengestelde zinnen
Opdracht
Zoek de persoonsvormen in onderstaande zinnen:
1. Piet zit met een colaatje in de tuin.
2. Mijn moeder doet boodschappen, daarna gaat ze naar de kapper.
3. Waarom moeten wij altijd ons huiswerk maken?
Enkelvoudige en samengestelde zinnen
Enkelvoudige zin: een zin met 1 persoonsvorm
VB: Evelien werkt bij de bakker.
Samengestelde zin: zin met meer dan 1 persoonsvorm
VB: Evelien werkt bij de bakker, want zij bakt graag koekjes.
Persoonsvormen in samengestelde zinnen
Hoe vind je de persoonsvormen in samengestelde zinnen?
Gebruik de tijdproef: probeer alle werkwoorden van tijd te veranderen.
De werkwoorden die veranderen > persoonsvorm(en).
De werkwoorden die niet veranderen > geen persoonsvormen, maar bijv. vd of od.
Pas de juiste regel toe (zie schema).
In het verleden hebben (hadden) robots vooral klusjes uitgevoerd in en om ons huis, maar het lijkt (leek) erop dat op den duur zelfs onze auto’s robots zullen (zouden) zijn.