M1 Havo-5 H3 Geld, de smeerolie van ruil

Welkom!


Vandaag

  • afmaken opgaven H2
    Blz 41 opgave 7

    Blz 42 opgave 8

  • Vragen over Module 1 Hfst 2?

  • Bespreken hfst 3

  • Opgaven maken hoofdstuk 3

1 / 15
next
Slide 1: Slide
New lesson editorEconomieMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 5

This lesson contains 15 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Welkom!


Vandaag

  • afmaken opgaven H2
    Blz 41 opgave 7

    Blz 42 opgave 8

  • Vragen over Module 1 Hfst 2?

  • Bespreken hfst 3

  • Opgaven maken hoofdstuk 3


  • Module 2 ∙ Vraag en aanbod

Lezen samenvatting hoofdstuk 3
BLZ 69

Hoofdstuk 3 – Geld, de smeerolie van ruil


  • Module 1 Schaarste, geld en handel

Leerdoelen hoofdstuk 3


Paragraaf 1

  • Je kunt het ontstaan van geld verklaren.

  • Je kunt de functie van geld als ruilmiddel, als oppotmiddel en als spaarmiddel uitleggen.


Paragraaf 2

  • Je kunt de technische vereisten aan geld beschrijven.

  • Je kunt het ontstaan van bankbiljetten beschrijven en uitleggen dat er in moderne economieën sprake is van fiduciair geld.

  • Je kunt het onderscheid tussen chartaal geld en giraal geld toelichten.



Paragraaf 3

  • Je kunt het onderscheid uitleggen tussen de intrinsieke waarde, de nominale waarde, de reële waarde en de externe waarde van geld.

  • Je kunt de Wet van Gresham toelichten.


Paragraaf 4

  • Je kunt de rol van de Centrale Bank bij geldschepping beschrijven.

  • Je kunt het verband tussen de maatschappelijke geldhoeveelheid en inflatie verklaren.

Hoofdstuk 3 – Geld, de smeerolie van ruil


Begrippen


  • Algemeen prijspeil

  • Betaalmiddel

  • Centrale bank

  • Chartaal geld

  • De Nederlandsche Bank

  • Denominatie

  • Directe ruil

  • Europese Centrale Bank

  • Extrinsieke waarde van geld

  • Fiduciair geld

  • Geld



  • Geldschepping

  • Geldwissel

  • Giraal geld

  • Indirecte ruil

  • Inflatie

  • Interne waarde van geld

  • Intrinsieke waarde van geld

  • Koopkracht van geld

  • Maatschappelijke geldhoeveelheid

  • Monetair beleid



  • Nominale waarde van geld

  • Oppotmiddel

  • Prijs

  • Reële waarde van geld

  • Rekenmiddel

  • Ruilmiddel

  • Valuta

  • Waardemeter

  • Wet van Gresham

§1 De uitvinding van geld – Functies van geld

Definitie van geld

  • Geld is een middel dat kan worden geruild tegen alle andere middelen.

  • Betaalmiddel: geld ruilen voor een middel






Functies van geld

1 Ruilmiddel

  • Directe ruil en indirecte ruil

    • Valuta: elk land/regio heeft zijn eigen betaalmiddel

2 Oppotmiddel

Met geld kun je ruilen over de tijd

3 Rekenmiddel

Geld als waardemeter: de geldwaarde van middelen

§2 De verschijningsvormen van geld – Eisen en vormen



Verschijningsvormen

  • Fiduciair geld: op basis van vertrouwen

  • Chartaal geld: tastbaar geld

  • Giraal geld: niet tastbaar; bankrekening, banksaldo

  • Nieuwe vormen: cryptogeld, zoals Botcoin\


    Technische eisen aan geld

    1 Deelbaar

    2 Handzaam

    3 Duurzaam
    4 Niet (gemakkelijk) na te maken

Bron 3 Geldwissel: de voorloper van het bankbiljet.



Hoofdstuk 3 – echtheidskenmerken 50 eurobiljet


Gemiddeld worden er 47.000 valse biljetten in Nederland onderschept, bijna duizend per week.

Bijna 75 procent van de valse biljetten is het biljet van 50 euro

§2 De verschijningsvormen van geld – Cryptogeld

Bron 2 De koers van een bitcoin (01-01-2016 tot 01-01-2021).

Relatief nieuwe verschijningsvorm van geld is cryptogeld in digitale vorm.

De oudste en bekendste cryptovaluta is de bitcoin.

§3 De waarde van geld – Vier waarden

Waarde van geld

  • Chartaal geld: intrinsiek, nominaal, reëel, extern

  • Giraal geld: nominaal, reëel, extern




1 Intrinsieke waarde

Waarde van het materiaal

2 Nominale / extrinsieke waarde

  • Denominatie of extrinsieke waarde

    • De op het geld gedrukte waarde

3 Reële waarde / interne waarde

Interne waarde is de koopkracht van het geld
(Rekening houden met inflatie!)

4 Externe waarde

Wisselkoers is de ruilwaarde tegen andere valuta.

§3 De waarde van geld – Waardeschommelingen

Waardeschommelingen



Reële waarde (Wat kan je met geld kopen als je rekening houdt met inflatie)

  • Geldontwaarding: het minder waard worden van geld

    • Inflatie: stijging van het algemene prijspeil

    • Door inflatie daalt de koopkracht.





Wet van Gresham

  • Geldschrapen tot lagere intrinsieke waarde

    • ‘Bad money drives out good money’

De prijs van 1 gouden munt in 1933 : 20,67 dollar

In 2020 was de prijs van deze munt : 1.770,-- dollar

In 2023 is de prijs van deze munt : 1.902,-- dollar

§4 Waar komt geld vandaan? – Centrale Bank en geldschepping

Centrale Bank

  • Onafhankelijke instantie, als enige bij wet geldschepper

  • Bank der banken

  • De Nederlandsche Bank (DNB)

  • DNB: onderdeel netwerk, geleid door de Europese Centrale Bank (ECB)


Geldschepping op twee manieren


1 Uitgifte chartaal geld

  • In opdracht van het Ministerie van Financiën

    • Munten en bankbiljetten

      • Van DNB naar handelsbanken


2 Uitgifte giraal geld

Handelsbanken lenen bij ECB

§4 Waar komt geld vandaan? – Geldschepping en beleid

Maatschappelijke geldhoeveelheid (MV)

  • Maatschappelijke geldhoeveelheid = chartaal + giraal geld

  • Gezinnen én bedrijven samen







Monetair beleid en inflatie

  • ECB stuurt de geldhoeveelheid met zijn beleid.

  • De ECB’s streefinflatie is 2% per jaar.

  • Inflatie < 2%: renteverlaging

  • Inflatie > 2%: renteverhoging

Hoofdstuk 3 – Geld, de smeerolie van ruil – Lesafsluiting

Check leerdoelen hoofdstuk 3




Leerdoelen hoofdstuk 3


Paragraaf 1

  • Je kunt het ontstaan van geld verklaren.

  • Je kunt de functie van geld als ruilmiddel, als oppotmiddel en als spaarmiddel uitleggen.


Paragraaf 2

  • Je kunt de technische vereisten aan geld beschrijven.

  • Je kunt het ontstaan van bankbiljetten beschrijven en uitleggen dat er in moderne economieën sprake is van fiduciair geld.

  • Je kunt het onderscheid tussen chartaal geld en giraal geld toelichten.

Paragraaf 3

  • Je kunt het onderscheid uitleggen tussen de intrinsieke waarde, de nominale waarde, de reële waarde en de externe waarde van geld.

  • Je kunt de Wet van Gresham toelichten.


Paragraaf 4

  • Je kunt de rol van de Centrale Bank bij geldschepping beschrijven.

  • Je kunt het verband tussen de maatschappelijke geldhoeveelheid en inflatie verklaren.

Maken:
Blz 62 opgave `1
Blz 64 opgave 5


Uitwerkingen

 1
a De waarde die op de munt staat: € 5.

b  De hoeveelheid middelen die je voor € 5 kunt kopen. Of: de hoeveelheid middelen die je met de munt kunt kopen als de munt als verzamelmunt verkocht wordt.

c De waarde van het zilver waar de munt van gemaakt is.
d hoeveel vreemde valuta er gekocht kan worden. (vb Dollar/ponden)

e   De intrinsieke waarde van de vijfeuroherdenkingsmunten munten (‘goed geld’) ligt hoger dan de intrinsieke waarde van normale munten (‘slecht geld’), terwijl ze dezelfde nominale waarde hebben. Met dit goede geld wordt daarom niet betaald.

5
a Het geld is niet onmiddellijk beschikbaar.

b  28% (giraal geld)  = € 130 miljard (totale vermogen, 100%)

Maatschappelijke geldhoeveelheid = chartaal + giraal geld = 28% + 8% = 36%

Maatschappelijke geldhoeveelheid = (€ 130 miljard : 28) x 36 = € 167,14 miljard

c    De samenstelling verschuift van minder chartaal naar meer giraal geld.