Welkom!
Vandaag
afmaken opgaven H2
Blz 41 opgave 7
Blz 42 opgave 8
Vragen over Module 1 Hfst 2?
Bespreken hfst 3
Opgaven maken hoofdstuk 3
Welkom!
Vandaag
afmaken opgaven H2
Blz 41 opgave 7
Blz 42 opgave 8
Vragen over Module 1 Hfst 2?
Bespreken hfst 3
Opgaven maken hoofdstuk 3
Module 2 ∙ Vraag en aanbod
Lezen samenvatting hoofdstuk 3
BLZ 69
Hoofdstuk 3 – Geld, de smeerolie van ruil
Module 1 Schaarste, geld en handel
Leerdoelen hoofdstuk 3
Paragraaf 1
Je kunt het ontstaan van geld verklaren.
Je kunt de functie van geld als ruilmiddel, als oppotmiddel en als spaarmiddel uitleggen.
Paragraaf 2
Je kunt de technische vereisten aan geld beschrijven.
Je kunt het ontstaan van bankbiljetten beschrijven en uitleggen dat er in moderne economieën sprake is van fiduciair geld.
Je kunt het onderscheid tussen chartaal geld en giraal geld toelichten.
Paragraaf 3
Je kunt het onderscheid uitleggen tussen de intrinsieke waarde, de nominale waarde, de reële waarde en de externe waarde van geld.
Je kunt de Wet van Gresham toelichten.
Paragraaf 4
Je kunt de rol van de Centrale Bank bij geldschepping beschrijven.
Je kunt het verband tussen de maatschappelijke geldhoeveelheid en inflatie verklaren.
Hoofdstuk 3 – Geld, de smeerolie van ruil
Begrippen
Algemeen prijspeil
Betaalmiddel
Centrale bank
Chartaal geld
De Nederlandsche Bank
Denominatie
Directe ruil
Europese Centrale Bank
Extrinsieke waarde van geld
Fiduciair geld
Geld
Geldschepping
Geldwissel
Giraal geld
Indirecte ruil
Inflatie
Interne waarde van geld
Intrinsieke waarde van geld
Koopkracht van geld
Maatschappelijke geldhoeveelheid
Monetair beleid
Nominale waarde van geld
Oppotmiddel
Prijs
Reële waarde van geld
Rekenmiddel
Ruilmiddel
Valuta
Waardemeter
Wet van Gresham
§1 De uitvinding van geld – Functies van geld
Definitie van geld
Geld is een middel dat kan worden geruild tegen alle andere middelen.
Betaalmiddel: geld ruilen voor een middel
Functies van geld
1 Ruilmiddel
Directe ruil en indirecte ruil
Valuta: elk land/regio heeft zijn eigen betaalmiddel
2 Oppotmiddel
Met geld kun je ruilen over de tijd
3 Rekenmiddel
Geld als waardemeter: de geldwaarde van middelen
§2 De verschijningsvormen van geld – Eisen en vormen
Verschijningsvormen
Fiduciair geld: op basis van vertrouwen
Chartaal geld: tastbaar geld
Giraal geld: niet tastbaar; bankrekening, banksaldo
Nieuwe vormen: cryptogeld, zoals Botcoin\
Technische eisen aan geld
1 Deelbaar
2 Handzaam
3 Duurzaam
4 Niet (gemakkelijk) na te maken
Bron 3 Geldwissel: de voorloper van het bankbiljet.
Hoofdstuk 3 – echtheidskenmerken 50 eurobiljet
Gemiddeld worden er 47.000 valse biljetten in Nederland onderschept, bijna duizend per week.
Bijna 75 procent van de valse biljetten is het biljet van 50 euro
§2 De verschijningsvormen van geld – Cryptogeld
Bron 2 De koers van een bitcoin (01-01-2016 tot 01-01-2021).
Relatief nieuwe verschijningsvorm van geld is cryptogeld in digitale vorm.
De oudste en bekendste cryptovaluta is de bitcoin.
§3 De waarde van geld – Vier waarden
Waarde van geld
Chartaal geld: intrinsiek, nominaal, reëel, extern
Giraal geld: nominaal, reëel, extern
1 Intrinsieke waarde
Waarde van het materiaal
2 Nominale / extrinsieke waarde
Denominatie of extrinsieke waarde
De op het geld gedrukte waarde
3 Reële waarde / interne waarde
Interne waarde is de koopkracht van het geld
(Rekening houden met inflatie!)
4 Externe waarde
Wisselkoers is de ruilwaarde tegen andere valuta.
§3 De waarde van geld – Waardeschommelingen
Waardeschommelingen
Reële waarde (Wat kan je met geld kopen als je rekening houdt met inflatie)
Geldontwaarding: het minder waard worden van geld
Inflatie: stijging van het algemene prijspeil
Door inflatie daalt de koopkracht.
Wet van Gresham
Geldschrapen tot lagere intrinsieke waarde
‘Bad money drives out good money’
De prijs van 1 gouden munt in 1933 : 20,67 dollar
In 2020 was de prijs van deze munt : 1.770,-- dollar
In 2023 is de prijs van deze munt : 1.902,-- dollar
§4 Waar komt geld vandaan? – Centrale Bank en geldschepping
Centrale Bank
Onafhankelijke instantie, als enige bij wet geldschepper
Bank der banken
De Nederlandsche Bank (DNB)
DNB: onderdeel netwerk, geleid door de Europese Centrale Bank (ECB)
Geldschepping op twee manieren
1 Uitgifte chartaal geld
In opdracht van het Ministerie van Financiën
Munten en bankbiljetten
Van DNB naar handelsbanken
2 Uitgifte giraal geld
Handelsbanken lenen bij ECB
§4 Waar komt geld vandaan? – Geldschepping en beleid
Maatschappelijke geldhoeveelheid (MV)
Maatschappelijke geldhoeveelheid = chartaal + giraal geld
Gezinnen én bedrijven samen
Monetair beleid en inflatie
ECB stuurt de geldhoeveelheid met zijn beleid.
De ECB’s streefinflatie is 2% per jaar.
Inflatie < 2%: renteverlaging
Inflatie > 2%: renteverhoging
Hoofdstuk 3 – Geld, de smeerolie van ruil – Lesafsluiting
Check leerdoelen hoofdstuk 3
Leerdoelen hoofdstuk 3
Paragraaf 1
Je kunt het ontstaan van geld verklaren.
Je kunt de functie van geld als ruilmiddel, als oppotmiddel en als spaarmiddel uitleggen.
Paragraaf 2
Je kunt de technische vereisten aan geld beschrijven.
Je kunt het ontstaan van bankbiljetten beschrijven en uitleggen dat er in moderne economieën sprake is van fiduciair geld.
Je kunt het onderscheid tussen chartaal geld en giraal geld toelichten.
Paragraaf 3
Je kunt het onderscheid uitleggen tussen de intrinsieke waarde, de nominale waarde, de reële waarde en de externe waarde van geld.
Je kunt de Wet van Gresham toelichten.
Paragraaf 4
Je kunt de rol van de Centrale Bank bij geldschepping beschrijven.
Je kunt het verband tussen de maatschappelijke geldhoeveelheid en inflatie verklaren.
Maken:
Blz 62 opgave `1
Blz 64 opgave 5
Uitwerkingen
1
a De waarde die op de munt staat: € 5.
b De hoeveelheid middelen die je voor € 5 kunt kopen. Of: de hoeveelheid middelen die je met de munt kunt kopen als de munt als verzamelmunt verkocht wordt.
c De waarde van het zilver waar de munt van gemaakt is.
d hoeveel vreemde valuta er gekocht kan worden. (vb Dollar/ponden)
e De intrinsieke waarde van de vijfeuroherdenkingsmunten munten (‘goed geld’) ligt hoger dan de intrinsieke waarde van normale munten (‘slecht geld’), terwijl ze dezelfde nominale waarde hebben. Met dit goede geld wordt daarom niet betaald.
5
a Het geld is niet onmiddellijk beschikbaar.
b 28% (giraal geld) = € 130 miljard (totale vermogen, 100%)
Maatschappelijke geldhoeveelheid = chartaal + giraal geld = 28% + 8% = 36%
Maatschappelijke geldhoeveelheid = (€ 130 miljard : 28) x 36 = € 167,14 miljard
c De samenstelling verschuift van minder chartaal naar meer giraal geld.