Introductie les

• Management en organisatie
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

Introductie les PGP 

4Havo

8 September 2025

Mevrouw Verkerk

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Wat denk je dat het vak Praktijk gericht Programma inhoud?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

           Leerdoelen

1. Zelfkennis en reflectie: Ik kan mijn kwaliteiten en rol in een team benoemen en mijn bijdrage aan het project evalueren (I).

2. Samenwerking en planning: Ik kan afspraken maken, een planning opstellen en effectief samenwerken binnen een groep (T2, I).

Checklist:

Het leerdoel is in leerlingentaal geformuleerd.

Het leerdoel is volgens de RTTI-methodiek geformuleerd.

Het leerdoel geeft een omschrijving van de context (inhoud).

Er wordt een werkwoord gebruikt in het leerdoel (gedrag).

De condities worden weergeven in het leerdoel (voorwaarden).

Er zijn succescriteria gekoppeld aan het leerdoel (norm).

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

Elkaar leren kennen

Ronde 1

•  Wie ben ik, wat vind ik leuk
• Waarom heb ik dit vak gekozen
• Wat wil ik graag leren/doen

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

De afspraken voor in de les

1.  Bij binnenkomen ga je netjes (op je plek) zitten & zet je al je spullen klaar.
2. Als iemand (docent of klasgenoot) spreekt ben je stil en luister je.
3. We behandelen elkaar met respect (lieve woorden, geen geweld).
4. In de klas doen we ons best en helpen we elkaar
5. Aan het einde van de les ruim je samen netjes op. 

Steek je hand op als je het hier mee eens bent en je best gaat doen om je aan deze afspraken te houden.

Onze klas, onze afspraken

Werk in tweetallen

Welke afspraken dragen bij aan een fijne groep?

Maak een set van vier afspraken.

Dubbele duo's

Werk met een ander duo. 

Kies de belangrijkste drie afspraken. 

Vul deze in op de volgende slide!

Onze klas, onze afspraken!

 

Deze afspraken maken wij met de klas:

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

Bingo kaart PGP

Bingo kaart PGP

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

Wat is PgP?

• Praktijkgericht programma
• Voorbereiding op complexe maatschappij
• Voorbereiding op praktijkgerichte HBO vervolgonderwijs

nog aanpassen deze slide. Meer in leerlingentaal zetten

Project gericht

•  Elke periode één project
• Elke periode een opdracht gever
•  Begint met een probleem, eindigt met een oplossing
•  Maatschappij gericht en techniek gericht
• Adviesrapport/presentatie tot prototype/model.

Hoe ziet de design cyclus eruit? 

(Sleep naar het goede vakje)

Onderzoeken probleem

/behoefte

Testen & evalueren

Ideeën ontwikkelen

Oplossing creëren

Bedrijfsplan & Implementatie

The Sustainable Development Goals

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

Startopdracht A: teamrollen

Doel: Inzicht krijgen in jouw kwaliteiten en manier van samenwerken.

Wat je doet:

1. Vul een teamrollen test in via https://werkenmetteamrollen.nl/vragenlijst/.

o Beantwoord de vragen eerlijk.

o Maak een screenshot van de resultaten.

Startopdracht A: teamrollen

Doel: Inzicht krijgen in jouw kwaliteiten en manier van samenwerken.

Wat je doet:

2. Schrijf een korte analyse:

o Herken je jezelf in de resultaten? Waarom wel/niet?

o Wat zegt dit over jouw rol in een team (wat draag je bij)?

o Met wie zou je goed kunnen samenwerken en waarom?

o Met wie zou je minder goed kunnen samenwerken en hoe zou je hiermee om kunnen gaan?

Inleveren:

• Screenshot van jouw testresultaten.

• Korte analyse (½ A4- 1 A4).

Pauze

Pauze 

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

Groepjes maken

Maak een groep van 3 of 4

Met wie werk je goed samen?

Zorg ervoor dat je een goede balans heb van verschillende teamrollen 

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

Spaghetti Toren 

1. In je groepje zitten

2. Uitleg Constructies - 5 min

3. Ontwerp maken - 5 min

4. Toren maken - 10 min

5. Testen en prijs uitreiken - 5 min

Wat is een constructie?

Constructie voorbeelden

Driehoek is erg sterk en stijf

Vierkant is beweegbaar tenzij je een dwarsligger toevoegt (driehoek in een vriekant)

Piramide is erg stabiel, onderkant breder dan bovenkant

Teken je ontwerp in 3D

Eisen

Minimaal 5 cm hoog

Schrijf op beoogde lengte/breedte/hoogte

Gebruik constructie types

Uitdaging Zo hoog mogelijk!

En bouwen maar!

Tip: Deel je marshmallow op in kleinere stukjes 

Geef elk duo een handje spaghetti en een stuk of 5 marshmellows

Reflectie toren & samenwerking: Noem 1 Top & 1 Tip/verbeterpunt

DE WINAAR IS: 

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

De opdracht

Lees de opdracht door voor jezelf in stilte in 5 min

Planning vandaag

1. Elkaar leren kennen
2. Afspraken in de klas
3. Bingokaart PGP
4. Wat is (het vak) PgP
5.  Startopdracht A: Teamrollen
   -Pauze-
6. Groepjes maken
7. Toren bouwen
8. De opdracht lezen
9. Startopdracht B: een goede start met de groep
10. Afsluiting

Startopdracht B: Een goede start 

Doel: Samen een duidelijk plan maken voor de eerste weken van het project.

Wat je doet:

1. Bepaal als groep:

o Wat is jullie doel voor het project?

o Welke afspraken maken jullie voor samenwerking?

o Wat is jullie groepsnaam?

o Bespreek de teamrollentest uitslag en verdeel de volgende verantwoordelijkheden: projectcoördinator, kwaliteitsbewaker, documentatieverantwoordelijke, creatief vormgever. 

1. Projectcoördinator

• Houdt overzicht over planning en afspraken.

• Zorgt dat iedereen zijn taken afrondt en bewaakt de voortgang.

2. Kwaliteitsbewaker

• Let op de kwaliteit van het onderzoek en de analyse.

• Controleert of de resultaten goed onderbouwd zijn en of bronnen betrouwbaar zijn.

3. Documentatieverantwoordelijke

• Houdt het proces bij (verslagen, logboek, samenvattingen).

• Zorgt dat afspraken en beslissingen duidelijk worden vastgelegd.

4. Creatief vormgever

• Stuurt het creatieve proces aan (ideeën genereren, concepten uitwerken, prototypes maken).

• Zorgt dat de resultaten duidelijk en aantrekkelijk worden gepresenteerd.

Startopdracht B: Een goede start 

Doel: Samen een duidelijk plan maken voor de eerste weken van het project.

2. Maak een planning voor de eerste 3 weken:

o Wie doet wat?

o Wanneer lever je opdrachten in?

Inleveren:

• Document met groepsnaam, groepsdoel, afspraken en planning voor week 1–3 (½ A4- 1 A4).

Hoe maak je een goed planning

Deel alle opdrachten op in zo klein mogelijke taken

Schrijf alle taken op losse post its

Vandaag:

• PGP en elkaar leren kennen
• Begin gemaakt met Startopdracht A en B

Woensdag:

• Afmaken startopdracht A en B
• Verder verdiepen in project

Einde van de les

Overzicht Periode #

• Thema:
• Benodigde lesmaterialen:

Week 1	Week 2	Week 3	Week 4	Week 5	Week 6	Week 7	Week 8	Week 9	Week 10	Week 11
Type hier in Schulbuch	...	...	...	...	...	...

           Instructie

Checklist:

• Interactieve uitleg (responsief): wisbordjes, LessonUp check-vragen, Cornell-methode.
  
• Een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren.
• Meertaligheid functioneel inzetten.
  
• Iedereen bij de les betrekken.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

De vraag kan hier 

geplaatst worden.

1. a.
2. b.
3. c.
4. d.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

           Voorbeelden

Checklist:

• Dual Coding (woord en beeld combineren)
  
• Concrete voorbeelden
• Herkenbare voorbeelden gerelateerd aan de leefwereld van de leerlingen

5. Concrete en herkenbare voorbeelden

De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip van de lesstof te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven. 

           Aan de slag

Checklist:

• Expliciete instructie voor toepassingsopdracht: wat, hoe, hoe lang, klaar?
• Afwisseling in oefentypes (herkneden van de lesstof)
• Eerst voordoen, daarna begeleidt inoefenen, vervolgens zelfstanding en weer samen (ik--wij-jij/jullie-wij)
• Het leren zichtbaar maken (zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode )
• Differentiëren waar nodig: heterogeen en flexibel.

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen

           Afsluiting

Checklist:

• Zijn de leerdoelen behaald?
• Les in context plaatsen van de periode 
• Het leren en het gedrag samen evalueren
• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

           Begrippen
           uit deze les

• 
  
• ...
• ...

Titel kan hier geplaatst worden.

Eindslide.

Ruimte voor een afsluitend woord.

De vraag kan hier 

geplaatst worden.

1. a.
2. b.
3. c.
4. d.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

De vraag kan hier 

geplaatst worden.

1. a.
2. b.
3. c.
4. d.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting