Wie heeft het voor het zeggen? (Burgerschap mbo Entree en 2, Macht en besluitvorming 1)

W E G W I J S

B U R G E R S C H A P   ·   E N T R E E E N N I V E A U 2

Wie heeft het voor het zeggen?

Op je werk, op school en in je gemeente worden besluiten genomen. Hoe gaat dat, en waar mag jij meepraten?

Les 1  ·  Macht en besluitvorming

1 / 14
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBurgerschapMBO

This lesson contains 14 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 30 min
Report this lesson

Introduction

Studenten ontdekken hoe besluiten worden genomen op het werk, op school en in de gemeente. Ze leren drie manieren om te beslissen, wat belangen zijn en wat medezeggenschap is (ondernemingsraad, studentenraad, gemeenteraad). In een opdracht schrijven ze een eigen voorstel. Voor Entree en mbo niveau 2, ongeveer 30 minuten, in eenvoudige taal. Past bij de politiek-juridische dimensie en bij het thema Macht en besluitvorming uit het expertadvies voor het nieuwe burgerschapsonderwijs.

Items in this lesson

W E G W I J S

B U R G E R S C H A P   ·   E N T R E E E N N I V E A U 2

Wie heeft het voor het zeggen?

Op je werk, op school en in je gemeente worden besluiten genomen. Hoe gaat dat, en waar mag jij meepraten?

Les 1  ·  Macht en besluitvorming

Over deze les: les 1 van het thema Macht en besluitvorming, voor Entree en mbo niveau 2, ongeveer 30 minuten. Studenten ontdekken hoe besluiten worden genomen op het werk, op school en in de gemeente. Ze leren drie manieren om te beslissen, wat belangen zijn en waar ze zelf mogen meepraten.

Koppeling: in de huidige kwalificatie-eisen valt deze les onder de politiek-juridische dimensie (deelnemen aan besluitvorming). In het expertadvies voor het nieuwe burgerschap (thema Macht en besluitvorming, eis 1) gaat het om hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming vorm krijgen, welke belangen meespelen en wat de voor- en nadelen zijn. Image credit: David Jackmanson, CC BY 2.0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 1

Na deze les:

1

Je kan drie manieren om te beslissen noemen.

2

Je kan uitleggen wat medezeggenschap is.

3

Je kan een voorbeeld geven van belangen die botsen.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Vraag of studenten weten wie op hun school of stage meebeslist.

S T A R T V R A A G

LES 1

Wie beslist bij jou op stage of werk over je pauze?

1

Mijn baas of leidinggevende

2

Ik zelf

3

We overleggen met het team

4

Ik heb nu geen stage of werk

Startvraag: vraag na de uitslag twee studenten hoe dat bij hen gaat. Wie beslist? Wordt er gevraagd naar wensen? Zo komt het onderwerp meteen uit hun eigen praktijk.

M A C H T E N B E S L U I T V O R M I N G

LES 1

Drie manieren om te beslissen

  1. Eén persoon beslist. Dat gaat snel. Maar anderen voelen zich niet gehoord.

  2. Stemmen. De meeste stemmen winnen. Dat is eerlijk, maar de rest moet zich erbij neerleggen.

  3. Overleggen tot iedereen akkoord is. Iedereen is tevreden, maar het duurt lang.

Uitleg: de derde manier heet ook consensus. Vraag welke manier ze op hun stage zien. Vaak is het een mix: de leidinggevende beslist na overleg met het team.

V R A A G

LES 1

In de klas kiezen jullie een uitstapje. 14 studenten stemmen voor het pretpark en 9 voor de bioscoop. Welke manier is dit?

A

Eén persoon beslist

B

Overleggen tot iedereen akkoord is

C

Stemmen: de meeste stemmen winnen

D

Loten: het toeval beslist

Antwoord: C. Er wordt geteld en de meeste stemmen winnen. De 9 anderen moeten zich erbij neerleggen. Vraag door: hoe kun je die 9 toch tevreden houden?

K E R N B E G R I P

LES 1

Belang

Wat er voor jou of voor een groep op het spel staat: geld, rust, tijd of plezier. Bij een besluit botsen vaak belangen. Wie beslist, moet ze tegen elkaar afwegen.

Kernbegrip: laat studenten een belang uit hun eigen leven noemen. Bij het rooster wil de baas genoeg mensen op drukke dagen, en jij wilt vrij op zaterdag.

V R A A G

LES 1

Een kapsalon wil op zondag open. De eigenaar wil meer klanten. De kappers willen rust. Wat is een belang van de kappers?

A

Meer klanten krijgen

B

Meer winst maken

C

De winkel groter maken

D

Op zondag vrij zijn

Antwoord: D. De kappers willen vrij zijn op zondag. De andere antwoorden zijn belangen van de eigenaar. Vraag door: welke manier van beslissen past hier, en waarom?

M A C H T E N B E S L U I T V O R M I N G

LES 1

Meepraten op school, werk en in je gemeente

Medezeggenschap is: meepraten over regels die over jou gaan.

  • Op je werk: een bedrijf met 50 of meer mensen heeft een ondernemingsraad (OR). Die praat mee met de baas.

  • Op school: elke mbo-school heeft een studentenraad.

  • In je gemeente: je kiest de gemeenteraad, vanaf 18 jaar.

Uitleg: medezeggenschap betekent niet dat je overal over beslist. Het gaat om meepraten, advies geven en soms instemmen. De eindbeslissing ligt vaak bij het bestuur of de directie. Vraag of iemand de studentenraad van de eigen school kent. Image credit: Ellywa, CC BY-SA 4.0

S T E L L I N G

LES 1

Als de meeste collega's iets willen, moet de baas dat doen.

1

Eens

2

Oneens

3

Weet ik niet

Stelling: laat na de uitslag iemand van eens en iemand van oneens een argument geven. Er is geen goed of fout antwoord. Het gaat om onderbouwen en om het belang van de andere kant zien. Vraag door: wat als de baas ziet dat het niet kan?

O P D R A C H T

LES 1

Maak je stem hoorbaar

1

Kies iets op school of stage dat je wilt veranderen, zoals pauzetijden of de kantine.

2

Wie beslist? Kun je meepraten via je mentor, de studentenraad of de OR?

3

Schrijf in twee zinnen wat je wilt en waarom. Noem ook wat de baas of school belangrijk vindt.

8

minute

00

second

In tweetallen

Opdracht: loop rond en vraag door bij stap 2. Is dit iets voor de studentenraad, of regel je het beter direct met je mentor of praktijkopleider? Laat aan het eind twee tweetallen hun voorstel voorlezen.

Hulp voor wie vastloopt: kies een regel over pauzes, de kantine of telefoons.

V R A A G

LES 1

Je school wil de pauzes korter maken. Via wie kunnen studenten meepraten?

A

Via de ondernemingsraad

B

Via de studentenraad

C

Via de gemeenteraad

D

Via de Tweede Kamer

Antwoord: B. De studentenraad praat namens de studenten mee met het bestuur van de school. De ondernemingsraad hoort bij een bedrijf. De gemeenteraad en de Tweede Kamer gaan niet over de regels van jouw school.

T E R U G B L I K

LES 1

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Drie manieren van beslissen

2

Medezeggenschap

3

Belangen

4

Ik kan ze allemaal

Terugblik: kies op basis van de uitslag welk leerdoel je aan het begin van de volgende les kort herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Macht en grenzen

Wie macht heeft, kan veel bepalen. Maar er zijn grenzen. Volgende les ontdek je wie op de macht let, en wat je doet als iemand te ver gaat.

  • Je kan uitleggen wat een rechtsstaat is.

  • Je kan zeggen wie op de macht let.

Volgende les: thema Macht en besluitvorming, les 2.

Klik hier

Image credit: LessonUp