Profielboek Hoofdstuk 3.3
Verstandelijke beperkingen
Profielboek Hoofdstuk 3.3
Verstandelijke beperkingen
lesdoelen
- Je kunt verschillende soorten verstandelijke beperkingen herkennen en weet wat jouw rol
is bij de zorg voor cliënten met een verstandelijke beperking.
Je leert:
- welke verschillende soorten verstandelijke beperkingen er zijn, zodat je deze kunt herkennen
- wat jouw rol is bij de zorg voor cliënten met een verstandelijke beperking
Inleiding
Als helpende kun je werken met cliënten die een stoornis of beperking / handicap hebben.
De stoornis of beperking / handicap kunnen de redenen zijn dat iemand zorg en ondersteuning nodig heeft.
Als helpende ondersteun je cliënten met verschillende soorten verstandelijke beperkingen.
bij allerlei dagelijkse activiteiten zoals eten, wassen, bewegen, creatieve activiteiten.
Dit kunnen cliënten zijn met een:
- lichte verstandelijke beperking;
- matige verstandelijke beperking;
- ernstige verstandelijke beperking;
- zeer ernstige verstandelijke beperking.
Inleiding
Er zijn grote verschillen tussen cliënten met een verstandelijke beperking.
Verstandelijke beperkingen worden ingedeeld naar niveaus.
Het niveau van intelligentie (IQ) ligt gemiddeld bij mensen zonder een verstandelijke beperking op 100. Bij iemand met een verstandelijke beperking is dat maximaal 70.
Inleiding
Iemand met een verstandelijke beperking heeft moeite in het dagelijkse leven en voor zichzelf zorgen. De persoon heeft moeite met nadenken, redeneren, problemen oplossen, plannen maken en uitvoeren.
Dingen zoals lezen, schrijven, rekenen en met geld om kunnen gaan kunnen eveneens moeilijk zijn.
Inleiding
Een kind met een verstandelijke beperking gaat vaak naar het speciaal onderwijs.
Een volwassene met een verstandelijke beperking woont meestal begeleid, heeft aangepast werk of gaat naar de dagbesteding.
Een verstandelijke beperking kan het gevolg zijn van een beschadiging van de hersenen of van het feit dat de hersenen minder goed zijn ontwikkelt.
Inleiding
Een hersenbeschadiging kan:
- aangeboren zijn
- niet-aangeboren zijn
Een hersenbeschadiging kan op verschillende manieren ontstaan.
Oorzaken verstandelijke beperking
Een verstandelijke beperking kan op verschillende manieren ontstaan, namelijk door:
Erfelijke factoren;
dat er tijdens de zwangerschap iets mis is gegaan met de ontwikkeling van de hersenen;
Zuurstoftekort tijdens of na de geboorte;
Een hersenvliesontsteking, hersenbloeding, ziekte of ernstig ongeluk.
Indien de hersenbeschadiging is ontstaan tijdens of na de geboorte of in het verdere leven, dan spreek je van een niet-aangeboren hersenletsel (NAH).
Soorten verstandelijke beperking
Lichte verstandelijke beperking (LVB)
Het IQ ligt tussen de 50 en 70;
De beperking is niet meteen te zien;
Kunnen praten, begrijpen van moeilijke dingen is lastig;
Iemand met een lichte verstandelijke beperking leert langzamer, maar kan met de juiste
hulp vaak zelfstandig wonen en werken;
Kunnen naar de basisschool, soms middelbare school maar wel met hulp;
Kunnen met anderen omgaan, maar sociale situaties worden niet altijd goed begrepen.
Soorten verstandelijke beperking
Matige verstandelijke beperking (MVB)
Het IQ ligt tussen 35 en 50;
De beperking is duidelijker te zien;
Sommige kunnen een beetje schrijven en eenvoudige teksten lezen;
Hebben hulp nodig in het dagelijkse leven;
Zelfstandig wonen is soms mogelijk met de juiste ondersteuning;
Kunnen met begeleiding simpel werk doen;
Soorten verstandelijke beperking
- Hebben vaak hulp nodig bij contact met anderen en begrijpen regels of gevaar niet altijd
goed.
Ernstige verstandelijke beperking (EVB)
- Het IQ ligt tussen 20 en 25;
Hebben bij alles veel hulp nodig, voor zich zelf zorgen is lastig;
Praten is moeilijk, kunnen vaak alleen een paar woorden spreken of gebaren maken;
Nieuwe dingen leren kost veel geduld en herhaling;
Begrijpen de wereld om zich heen maar een beetje;
Hebben een vaste dagindeling nodig met veel begeleiding.
Zeer ernstige verstandelijke beperking (ZEVB)
- Het IQ ligt lager dan 20;
Zijn helemaal afhankelijk van anderen;
Praten lukt bijna niet, communiceren vaak alleen door aanwijzen of geluiden maken;
Soorten verstandelijke beperking
Zelfs de makkelijkste dingen leren is heel moeilijk;
Contact maken kan via muziek of dingen voelen;
Het bieden van comfort, veiligheid en zorgdragen voor de basisbehoeften is belangrijk.
Syndroom van Down
Wat is het?
Is een erfelijke aandoening die leidt tot een verstandelijke beperking
Wat is de oorzaak?
Een extra chromosoom (47 i.p.v. 46)
Wat zijn de uiterlijke kenmerken?
- scheefstaande ogen en witte vlekjes in het oog;
Een extra huidplooi over de binnenste ooghoeken;
Een kleine schedel en een plat achterhoofd;
Asymmetrische oren;
Een brede korte nek.;
Korte armen, benen en voeten en ruimte tussen de eerste en tweede teen;
Korte brede handen;
Kleine kromme pinken.
Syndroom van Down
Verstandelijke beperking
De ernst van de verstandelijke beperking kan zeer verschillend zijn;
Iemand met het syndroom van Down heeft begeleiding en zorg nodig: sommige hebben maar weinig ondersteuning nodig, andere blijven hun leven lang afhankelijk van professionele begeleiding;
Met de juiste begeleiding kan iemand met het syndroom van Down zich blijven
ontwikkelen;
Iemand met het syndroom van Down worden lichamelijk eerder oud: krijgen daardoor ook op jongere leeftijd ouderdomsziektes (problemen met gehoor en zicht, dementie).
Gezondheidsproblemen
Maagdarm- en hartproblemen;
Verlaagde weerstand tegen infecties;
Oogafwijkingen;
Leukemie;
Te langzaam of te snel werkende schildklier
Syndroom van Down
Problemen met het gehoor;
Problemen met de luchtwegen;
Epilepsie;
Herseninfarcten;
Diabetes;
Nierziektes.
Ondersteunen van cliënten met een verstandelijke beperking
Ben rustig en duidelijk;
Begeleidt stap voor stap;
Zorg ervoor dat cliënten zich veilig voelen;
Stimuleer de zelfredzaamheid, moedig aan;
Wees geduldig;
Bespreek moeilijk situaties, gezondheidsproblemen of gedragsveranderingen.
Moeilijke woorden en Begrippen
Stoornis
Beperking
Handicap
Verstandelijke beperking
Dagbesteding
Intelligentiequotiënt (IQ)
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)
Lichte verstandelijke beperking
Matige verstandelijke beperking
Ernstige verstandelijke beperking
Zeer ernstige verstandelijke beperking
Syndroom van Down
Asymmetrische
Leukemie
Epilepsie
Diabetes