VMH_PPI_OP2_Lesweek 5_Ethisch argumenteren_Voorbereiden Lagerhuis

Ethisch argumenteren in de zorgpraktijk

1 / 23
next
Slide 1: Slide
New lesson editorPVSHBOStudiejaar 1

This lesson contains 23 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Ethisch argumenteren in de zorgpraktijk

This item has no instructions

Lesdoelen

  • Je kunt uitleggen wat een verdelingsvraagstuk is

  • Je kunt verschillende ethische perspectieven herkennen

  • Je kunt een keuze onderbouwen vanuit zorgethiek
    Voorbereiden op het debat van lesweek 6:

  • Je kunt ethisch redeneren vanuit zorgethiek

  • Je kunt argumenten onderbouwen met literatuur

  • Je kunt tegenargumenten herkennen en weerleggen.

  • Je kunt professioneel en respectvol deelnemen aan het debat.


Aan het einde van de bijeenkomst is een verdeling gemaakt voor het Lagerhuis

Ik weet dat het lastig checken is maar als het je lukt om een idee te krijgen of er veel onbeantwoorde mails zijn dan hoor ik dat graag verder zonder namen of klas hoor maar ben wel benieuwd naar de omvang van dit 'probleem'.

Voorbereiding

Heb je de documenten en video's bekeken?

RTL Nieuws – Personeelstekorten en onmogelijke keuzes in de zorg,

ProjectsOne – Schaarste van personeel in de zorg.

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) – Schaarste in de zorg

This item has no instructions

Wat weet jij al over ethisch argumenteren?

This item has no instructions

Een verdelingsvraagstuk kan een situatie zijn waarin niet iedereen de zorg kan krijgen die nodig is. Welke voorbeelden kun jij bedenken?

Antwoorden kunnen zijn:

te weinig IC-bedden

lange wachtlijsten

te weinig zorgverleners

schaarse donororganen


De opbrengst uit de klas is interessant voor de beeldvorming. Je kunt bovenstaande antwoorden verder toelichten en/of in gesprek gaan met de klas over de gegeven voorbeelden.

“Als zorg schaars is, moet iedereen evenveel kans hebben.”

A

Ja

B

twijfel

C

nee

Dit is een vraag om het gesprek op gang te krijgen. er is uiteraard niet 1 juist antwoord op deze vraag.

“Leefstijl (roken, drinken) mag meewegen bij het verdelen van zorg.”

A

Ja

B

twijfel

C

Nee

Ga hier even kort met de klas over in discussie. Waarom wel waarom niet welke argumenten hoor je? Geen oordelen alleen luisteren naar elkaar.

Casus: één IC-bed en vier zorgvragers. Wie krijgt het bed? Bespreek met je samenwerkingsgroep.

Je werkt als verpleegkundige op de IC. Je krijgt vanuit de SEH 4 patiënten aangeboden. Wie geef je het bed? Je moet kiezen.

  1. Sanne (22) – student, ernstig verkeersongeluk, goede overlevingskans

  2. Meneer De Vries (78) – kwetsbaar, meerdere aandoeningen, maar helder en wil behandeld worden

  3. Fatima (45) – moeder van 3 kinderen, kanker, redelijke kans op herstel

  4. Peter (50) – rookt en drinkt veel, hartproblemen, kans op herstel aanwezig.

  1. Wie krijgt het IC-bed?

  2. Wie niet?

  3. Waarom? (minstens 2 argumenten)

15 minuten

This item has no instructions

Waarom is argumenteren in de zorg belangrijk?

Je keuzes toelichten is essentieel voor samenwerking en vertrouwen binnen het team en richting patiënten.


Hoe denk jij daarover?

Welke ervaring heb je hier zelf mee?

This item has no instructions

Zorgethiek, theorie

Zorgethiek gaat over:

  • zorg voor de ander

  • relaties

  • kwetsbaarheid

  • verantwoordelijkheid


Niet alleen: “Wat mag?”
Maar ook: “Wat is zorgzaam?”


Tot nu toe hebben jullie keuzes gemaakt vooral op gevoel. Dat is heel normaal. Maar in de zorg is gevoel alleen niet genoeg; we moeten onze keuzes ook kunnen uitleggen en verantwoorden. Daar komt zorgethiek in beeld.

Zorgethiek is een manier van ethisch nadenken die niet vertrekt vanuit regels of cijfers, maar vanuit zorgrelaties. Het gaat om vragen als: wie is hier kwetsbaar, wie is afhankelijk van wie, en wat betekent goede zorg in deze concrete situatie?

In de zorg werk je nooit los van anderen. Je staat altijd in relatie tot een patiënt, familieleden, collega’s en het zorgsysteem als geheel. Zorgethiek kijkt juist naar die relaties en naar de verantwoordelijkheid die daaruit voortkomt. Dat is anders dan alleen denken in protocollen.

Protocol-denken vraagt: wat mag volgens de regels? Zorgethiek vraagt: wat is hier zorgzaam, menselijk en verantwoord? Dat betekent niet dat regels onbelangrijk zijn, maar wel dat regels niet alle morele vragen oplossen, zeker niet in situaties van schaarste.

Bij verdelingsvraagstukken, zoals te weinig IC-bedden, tijd of personeel, kan niet iedereen de zorg krijgen die nodig is. Elke keuze heeft gevolgen voor mensen. Zorgethiek helpt om die gevolgen zichtbaar te maken en om te erkennen dat zulke keuzes moreel zwaar zijn. Het voorkomt dat we doen alsof een beslissing puur technisch of logisch is, terwijl er in werkelijkheid mensen geraakt worden. Een zorgethische benadering helpt om te kunnen zeggen: deze keuze is niet ideaal, maar wel zorgvuldig overwogen.

Een belangrijke boodschap hierbij is dat er in zorgethiek vaak geen perfecte oplossing bestaat. Er is zelden één juist antwoord. Wat er wel is, zijn betere en slechtere afwegingen. Als verpleegkundige hoef je niet altijd de perfecte keuze te maken, maar je moet wel kunnen uitleggen waarom een keuze zorgvuldig en verantwoord is. Dat is ook de reden dat zorgprofessionals soms morele stress ervaren: je weet wat goede zorg is, maar je kunt die niet altijd volledig geven. Dat is geen persoonlijk falen, maar een spanning die bij het beroep hoort.

Als jullie net in de casus een patiënt hebben gekozen voor het IC-bed, hebben jullie eigenlijk al zorgethiek toegepast. Jullie hebben nagedacht over kwetsbaarheid, gevolgen en verantwoordelijkheid. Misschien voelde het ongemakkelijk of schurend om iemand niet te kiezen. Dat gevoel hoort bij ethische keuzes in de zorg. In de volgende stap gaan we kijken hoe we zulke keuzes beter kunnen onderbouwen met verschillende ethische perspectieven.

Vier ethische perspectieven

Manieren om te kijken naar verdeling van zorg:


Gelijkheid – iedereen evenveel kans


Nut / doelmatigheid – wie heeft de meeste kans op herstel


Zorgrelatie – wie heeft anderen die van hem/haar afhankelijk zijn


Eigen verantwoordelijkheid – rol van leefstijl

Laat studenten nu opnieuw naar de casus kijken. Welke keuze hebben jullie gemaakt. Welk perspectief hebben jullie gebruikt? Welke "bril" hadden jullie op.


5 minuten.


Leg studenten uit dat hun gevoelskeuze niet per definitie fout is maar dat ze hem wel moeten kunnen onderbouwen.

Uitwisseling, rol van de verpleegkundige

Mag jij als verpleegkundige zo’n keuze maken?


Wie beslist uiteindelijk?


Wat is jouw ethische verantwoordelijkheid, ook als jij niet beslist?

Klassengesprek. laat de klas maar antwoorden en hun mening geven. Jij als docent faciliteert hier het gesprek en houdt het desnoods op gang.

Uitleg SAB-methode:

SAB staat voor Standpunt, Argument, Bewijs. Deze structuur helpt je om helder en onderbouwd te spreken.

Het SAB-model is een didactische vereenvoudiging van het argumentatiemodel van Toulmin, zoals toegepast in onderwijs en debatdidactiek (o.a. SLO; Nederlands Debat Instituut).

Uitleg SAB-methode

Argument (A) en Bewijs (B)

Waarom? (A) Waarop baseer je dit? (B)

Standpunt (S)

Wat vind je dat er moet gebeuren?

S:
Een verpleegkundige moet altijd eerlijk zijn tegen de patiënt over behandelgrenzen.

A:
Omdat eerlijkheid nodig is om de autonomie van de patiënt te respecteren.

B:
Zonder volledige informatie kan een patiënt geen geïnformeerde keuze maken, wat in strijd is met professionele zorgnormen.

This item has no instructions

“Ik vind” is geen argument!

Toch?

Een standpunt zonder onderbouwing is niet overtuigend. Argumenten en bewijzen maken het verschil.


Hoe denkt de stud erover?

Van argument naar waarde

De beroepscode benoemt en onderbouwt onder andere:

  • Autonomie (zelfbeschikking en informed consent)

  • Zorgzaamheid en betrokkenheid

  • Niet-schaden en veiligheid

  • Rechtvaardigheid (gelijke en eerlijke zorg)

  • Privacy en vertrouwelijkheid

  • Professionaliteit en verantwoordelijkheid

We gaan van argument naar waarde omdat ethiek niet gaat over wie het beste argument heeft, maar over welke waarden we bereid zijn te beschermen of op te offeren.

De waarden autonomie, zorgzaamheid, rechtvaardigheid, niet-schaden, privacy en professionaliteit zijn expliciet verankerd in de beroepscode van verpleegkundigen en vormen daarmee een legitiem en officieel ethisch kader voor verpleegkundig handelen.


Naast de beroepscode bestaat er een bio-ethisch denkkader waarin ‘weldoen’ een expliciet principe is. Wat in theorie ‘weldoen’ heet, komt in de beroepscode terug als zorgzaamheid en professioneel handelen.

Van argument naar waarde

“We moeten ons aan het protocol houden, ook al wil de patiënt iets anders.”


“De patiënt moet deze beslissing zelf kunnen nemen.”

Waarde eronder

Argument

Veiligheid / niet-schaden
(voorkomen dat de patiënt schade oploopt)


Autonomie
(respect voor zelfbeschikking)

Een argument gaat over wat je doet of zegt in deze situatie;
een waarde gaat over wat je daarbij moreel wilt beschermen.

This item has no instructions

Herken drogredenen in discussies

Let op veelvoorkomende drogredenen:

Beroep op autoriteit, emotioneel appel, valse tegenstelling, etc.

This item has no instructions

Voorbeelden van drogredenen

Beroep op autoriteit

‘De arts zegt dat het zo moet, dus is het goed.’

‘Of we doen alles, of we doen niets voor de patiënt.’

Valse tegenstelling

This item has no instructions

Samen aan de slag

Werk in groepjes aan de verdelingsopdracht opdracht in BS.

Plenaire terugkoppeling

Deze opdracht is een oefening voor het voorbereiden op het Lagerhuis debat van vlg week.


ik denk dat ze 40 minuten nodig zullen hebben

dan 10 minuten plenair terugkoppelen; Wat was waardevol? Wat was moeilijk?


Vooruitblik naar volgende week

  • Lagerhuis debat

  • Verdeling stellingen

  • Verdeling klas in groepen (docent)

  • Hoe bereid je je voor-> 'Je hebt met je samenwerkingsgroep voor- en tegen argumenten voor je gekregen stelling verzameld en beargumenteerd vanuit betrouwbare bronnen en kan deelnemen aan het Lagerhuisdebat'.

  • Doe dit met de SAB- methode die je deze bijeenkomst geleerd hebt

  • Elke student verwoordt een mening (iedereen aan het woord)

Verdeling klas in 2 groepen:

Op je eigen manier, ik zoek 2 leuke afbeeldingen, print deze in kleur uit op A4 formaat. Ik knip elke afbeelding in het aantal gewenste puzzelstukken (groepsleden). Ik doe het in een bak, huzzel het door elkaar en laat de studs 1 voor 1 een puzzelstuk nemen. Daarna moeten ze de puzzel leggen en vormen ze een groepje.


Je kunt ook duo's maken.


Bepaal zelf welke stellingen je gebruikt en wie je voor en tegen geeft.


Stellingen:


“Een verpleegkundige moet insuline toedienen wanneer een wilsonbekwame patiënt met diabetes weigert.” 


“Naasten van een kwetsbare oudere mogen altijd inzage krijgen in het zorgdossier om goede zorg te kunnen garanderen.” 


“Artsen en verpleegkundigen moeten zinloos doorbehandelen weigeren, ook als de patiënt dit zelf wél wil.” 


“Vaccinatie tegen infectieziekten moet verplicht zijn voor zorgprofessionals die met kwetsbare patiënten werken.” 


Het Lagerhuis Debat


This item has no instructions

Welke vraag heb je nog over de voorbereiding op het Lagerhuis?

This item has no instructions