Pleonasme en tautologie

• Nederlands
• WO
• Studiejaar 3

Pleonasme en tautologie

Voorbeelden van pleonasmen

Brandend vuur: Vuur is altijd brandend, dus het woord "brandend" is overbodig.

Witte sneeuw: Sneeuw is per definitie wit, waardoor "witte" niet nodig is.

Ronde cirkel: Een cirkel is altijd rond, dus "ronde" is overbodig.

Openstaande vacature: Vacatures zijn altijd openstaand, dus het woord "openstaande" voegt niets toe.

Zieke patiënt: Een patiënt is doorgaans al ziek, waardoor "zieke" overbodig is.

Gratis cadeau: Een cadeau is altijd gratis, dus "gratis" is niet nodig.

Groene gras: Gras is in de regel altijd groen, dus "groene" is overbodig.

Voorbeelden van tautologieën

"Altijd en eeuwig" 

"Gratis en voor niets"

"Vast en zeker" 

"Ik ben nerveus en zenuwachtig" 

"Nooit of te nimmer"

Pleonasme of tautologie?

De naakte nudist veroorzaakte nogal wat opschudding bij zijn onverwachte entree.

1. Pleonasme
2. tautologie

Mijn haar zit schots en scheef.

Pleonasme of tautologie?

1. pleonasme
2. tautologie

Dat is een mooie, houten boomstam.

Pleonasme of tautologie?

1. pleonasme
2. tautologie

Tautologie en pleonasme zijn...

1. wat ze zijn
2. stijlfiguren (eigenlijk ook stijlfouten)
3. beeldspraak
4. spraakfouten

Ik vind een mondelinge spreekbeurt moeilijk.
In deze zin is sprake van een ....

1. pleonasme
2. tautologie

Aanvankelijk wilden wij in het begin volstaan met een klein feest.
In deze zin is sprake van een ....

1. pleonasme
2. tautologie

Tautologie of pleonasme?

Het aandeel van de Nationale-Nederlanden is naar beneden gekelderd.

1. pleonasme
2. tautologie

Honderd km/uur is op de snelweg de uiterste limiet.
Pleonasme of tautologie?

1. pleonasme
2. tautologie

Tautologie of pleonasme?
De palen van de brug zijn gemaakt van grijs beton.

1. tautologie
2. pleonasme

Herhaling van de betekenis van een woord of begrip.

Een eigenschap van het woord wordt extra herhaald.

Pleonasme

Tautologie

Maar dat is echter niet waar

de hete zon 

de uiterste limiet

een houten boomstam

een verbetering ten goede

Misschien hebben ze wellicht een oplossing

Ik ben haast bijna op kantoor

Pleonasme

Tautologie

Pleonasme of tautologie?

Wij hoeven tomaten tegenwoordig niet meer uit het buitenland te importeren.

1. Pleonasme
2. tautologie

Pleonasme of tautologie?
Die nutteloze verspilling van papier moet stoppen.

1. pleonasme
2. tautologie

Bovendien moeten jullie ook beter je best doen.
In deze zin is sprake van een ....

1. pleonasme
2. tautologie

Pleonasme of tautologie?
De bazin van het stagebedrijf kon het niet vaak genoeg opnieuw herhalen: zo had zij het echt niet bedoeld.

1. Pleonasme
2. Tautologie

Tautologie of pleonasme?
Vanzelfsprekend zal ik dat werk natuurlijk wel nakijken.

1. tautologie
2. pleonasme