AF 4 Het hormoonstelsel 1

• New lesson editor
• AFP
• MBO
• Studiejaar 1

4

1.8 het hormoonstelsel

anatomie fysiologie

1

1.8

het hormoonstelsel

LEERDOELEN...

• Je omschrijft wat een hormoon is

• Je legt het verschil uit tussen beide groepen hormonen

• Je noemt de endocriene klieren van het lichaam

A2 - introductie

het lichaam regelt de functie van organen op twee manieren...

1. snel (via zenuwstelsel)

2. traag (via hormoonstelsel)

2

inleiding

2

1

2. traag (via hormoonstelsel)...

• cellen of organen maken stoffen om andere organen mee te beïnvloeden

• deze stoffen heten hormonen

2

inleiding

1. een hormoon wordt gemaakt in een cel of orgaan

2. vervoerd via het bloed

3. matcht met een doelcel of het doelorgaan

4. deze wordt gestimuleerd (om harder of trager te werken)

2

inleiding

1

2

34

hormoon

er zijn twee soorten hormonen,

1 vetoplosbare hormonen...

• gemaakt van cholesterol

• gaan door de celmembraan

• het activeert de celkern tot het maken van eiwit

• dit eiwit stimuleert de cel

• langdurige werking

2

inleiding

cytoplasma

celkern

er zijn twee soorten hormonen,

2 wateroplosbare hormonen...

• gemaakt van aminozuren

• valt op de celmembraan

• dit signaal maakt stoffen actief in de cel

• kortdurende werking

2

inleiding

dekcellen met een hormoonfunctie maken hormonen...

• ze heten dan kliercellen

• endocriene afscheiding (via bloed)

2

inleiding

endocriene kliercellen

sommige organen bestaan helemaal uit klierweefsel...

• endocriene organen

• het maakt meestal meerdere hormonen

• er zijn klieren...

  • die uitvoeren

  • die aansturen...

2

inleiding

1 schildklier

• zit onder het strottenhoofd

• het bepaalt hoe snel of traag het lichaam functioneert

2

klieren die uitvoeren

2 bijschildklieren

• zitten aan de achterzijde van de schildklier, meestal 4

• het bepaalt de hoeveelheid kalk in het bloed en daarbuiten (in bot)

2

klieren die uitvoeren

3 alvleesklier

• ligt achter de maag

• het bepaalt de hoeveelheid glucose in het bloed en daarbuiten (in cellen, lever en spieren)

2

klieren die uitvoeren

4 bijnieren

• liggen boven de nieren

• het bepaalt de reactie op stress

• het bepaalt de hoeveelheid water en zout in het bloed en daarbuiten (in de nieren)

2

klieren die uitvoeren

5 geslachtsklieren

• (M) zaadbal, (V) eierstok

• het regelt de mogelijkheid tot voortplanting

• het regelt de kenmerken die bij het geslacht horen

2

klieren die uitvoeren

B2 - klieren die aansturen

1 hypofyse

• hersenaanhangsel

• het stuurt bijna alle andere hormoonproducerende klieren aan

2

klieren die aansturen

2 hypothalamus

• vormt de verbinding tussen zenuw- en hormoonstelsel

• het stuurt de hypofyse aan in zijn werking

2

klieren die aansturen

wanneer een bepaald hormoon in overproductie is...

• wordt via de hypothalamus minder prikkels gegeven aan de hypofyse

• die gaat minder aansturen

• zo wordt de hormoonproductie verlaagd

2

feedbacksysteem

• dit heet negatieve feedback

2

feedbacksysteem

een ander systeem is antagonisme...

• twee hormonen die elkaars tegengestelde effect hebben

• de ene verhoogt, terwijl de andere verlaagt

2

feedbacksysteem

• negatieve feedback = rem op productie van hormonen

• antagonisten = tegengestelde actie op het effect

2

feedbacksysteem

de productie van hormonen gaat vaak in een ritme (cyclus)...

• dagritme (circadiaans)

• maandritme

• seizoensritme

• in pulsen (alleen als het nodig is)

2

feedbacksysteem