Thema 10 regeling

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 4

Thema 10 regeling

Het zenuwstelsel

Snelle en korte communicatie

Indeling op bouw:

• Centrale zenuwstelsel: hersenen en ruggenmerg
• Perifere zenuwstelsel: zenuwen

Indeling op functie:

• Animale zenuwstelsel: bewuste acties
• Autonoom zenuwstelsel: onbewust

De weg die impulsen afleggen

Waarnemen 

Zintuigen - organen die prikkels omzetten in impulsen

Prikkels - invloed uit de omgeving 

Waarnemen - de impuls komt aan in je hersenen- je bewust worden van een prikkel 

De weg van de impulsen via de geurzenuw gaan naar....

Hersenen

Grote hersenen

• Hersencentra (waarnemingen en bewuste reacties)
• Geheugen

Kleine hersenen

• Coördinatie

Hersenstam

• Onbewuste processen en reflexen
• Impulsen uit hals en hoofd

Uitleg

Grote hersenen

Waarnemingen worden verwerkt (bewust)

Gevoelscentra

Bewegingscentra

Grote hersenen

Grote hersenen zijn betrokken bij waarnemingen en reacties (bewust).

Informatie komt aan in primaire sensorische schors: je wordt bewust dat je iets waarneemt.

De informatie wordt verder verwerkt in de secundaire sensorische schors: je herkent de waarneming (interpretatie).

Reacties verlopen via primaire en secundaire motorische schors.

Wat weet je nu over de kleine hersenen?

Als je een geluid waarneemt, komt dat omdat er in een bepaald deel van de hersenen impulsen aankomen.
In welk deel van de hersenen is dat?

De impulsen geven de hersenen informatie. Je hersenen verwerken de informatie en reageren hier weer op. Wat doen je hersenen.

1. Ze doen niks. Hier wordt alleen de informatie opgeslagen.
2. De hersenen zijn een orgaan.
3. Ze verwerken impulsen en maken impulsen om je spieren aan te sturen.
4. Ze ontvangen impulsen vanuit je zenuwen.

Typen zenuwcellen

• gevoelszenuwcellen (sensorische zenuwcellen)

• bewegingszenuwcellen (motorische zenuwcellen)
  

• schakelcellen
  

1= celkern, 2= zenuw,  3= uitloper, 4= cellichaam

*Impulsen worden naar de hersenen geleid

*Impulsen worden verwerkt in de hersenen: je wordt je bewust van de prikkel

*Hersenen kunnen impulsen afgeven aan spieren en klieren

*Impulsen worden naar de      hersenen geleid

*Impulsen worden verwerkt in de hersenen: je wordt je bewust van de prikkel

*Hersenen kunnen impulsen afgeven aan spieren en klieren

Gevoelszenuwcel

geleidt de impulsen van het lichaam naar het centraal zenuwstelsel.

impuls richting

zintuig aansluiting

Het cellichaam ligt vlakbij het centrale zenuwstelsel 

Bewegingszenuwcel

geleidt de impulsen van het centraal zenuwstelsel naar spieren of klieren

impuls richting

spier/klier aansluiting

Het cellichaam bevindt zich in het ruggenmerg, centrale zenuwstelsel

De richting van impulsen

Zintuigen zetten......om in impulsen. Deze impulsen gaan via je .............. naar je hersenen. In je hersenen worden je ................vertaald.

Buiten het ruggenmerg

Gemengde zenuwen splitsen

     Gevoelszenuwen (rugzijde)

     Bewegingszenuwen (buikzijde)

Zenuwknopen

      Verdikkingen

Uitleg  zenuwknopen 

Aan de rugzijde komen gevoelszenuwen van  het ruggenmerg BINNEN.

De cellichamen van gevoelszenuwcellen liggen in de  verdikkingen van de zenuwknopen die vlakbij de rugzijde van het ruggenmerg liggen.

Aan de buikzijde verlaten 

bewegingszenuwcellen het ruggenmerg. 

Zenuwcellen in het ruggenmerg.

• De uitlopers van de gevoelszenuwcellen zijn verbonden met schakelcellen in de grijze stof.

 

• In de grijze stof zijn schakelcellen verbonden met bewegingszenuwcellen.

• De uitlopers van de bewegingszenuwcellen verlaten het ruggenmerg aan de buikzijde.

Oefenopgave 

Polio is een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door het poliovirus. Bij polio ontstaan in het ruggenmerg ontstekingen in zenuwcellen, waardoor verlammingen kunnen optreden, vooral in de benen.

Door de ontstekingen worden vooral zenuwcellen aangetast die impulsen vanuit het ruggenmerg naar spieren geleiden.

Wat is de naam van deze zenuwcellen?

a. bewegingszenuwcellen

b. gevoelszenuwcellen

c. schakelcellen

Bij welk nummer in de afbeelding hiernaast bevinden deze zenuwcellen zich?

Welke soort zenuwcel verlaat het ruggenmerg aan de rugzijde?

Bij welk orgaanstelsel horen de hersenen en het ruggenmerg?

Het ruggenmerg van Defano is beschadigd door een ongeluk. Hij heeft geen gevoel meer in zijn benen, maar kan zijn benen wel nog bewegen.
→ Aan welke zijde van het ruggenmerg zal naar verwachting de beschadiging zitten?

reflex & bewuste reactie

Het verschil tussen een reflex en een bewuste reactie: 

Bewuster reactie: Impulsen komen aan in de grote hersenen

Reflex: Impulsen komen NIET aan in de grote hersenen

Pupilreflex, bescherming tegen te veel licht

Reflex gaat over de hersenstam

Reflex (en reflexboog)

Reflexboog

= de weg die de impulsen afleggen bij een reflex.

Hoestreflex, slikreflex, ooglidreflex, zuigreflex, kniepeesreflex.

• Vanuit het ruggenmerg verlaten ruggenmergzenuwen het wervelkanaal
  
  
• Ruggenmergszenuwen zijn gemengde zenuwen (gevoels- en bewegingszenuw)

Wat is het verschil tussen een bewuste reactie en een reflex?

1

Reflex<div>Het ruggenmerg</div>

Antwoord

Hoe lopen de impulsen bij een reflex?

2

Drugs

Verdovende middelen   >>>   hersenen trager

Stimulerende middelen   >>>   hersenen sneller

Bewustzijnsveranderende middelen   >>>   hersenen anders

verdovende middelen (downers)

• Verdovende middelen ontspannen je en onderdrukken tijdelijk je gevoelens.
• Ze verlagen je hartslag en bloeddruk – risicovol bij hartproblemen.
• Na het uitwerken keren je gevoelens terug, wat kan leiden tot herhaald gebruik.
• Cannabis is een voorbeeld van een verdovend middel.
• Blowen (cannabis roken) kan je gevoelens versterken, zowel positief als negatief.

Verdovende middelen

Geven een ontspannen gevoel. Ze maken je rustig en blij. Je hartslag en ademhaling worden langzamer.

Je spieren ontspannen en impulsen worden minder goed verwerkt. 

Je reactie vermogen neemt af.

Voorbeeld: alcohol, heroïne, pijnstillers

Hormoonstelsel

Wat weten we al?

Het hormoonstelsel

Hormoonstelsel vs. Zenuwstelsel

Het hormoonstelsel en het zenuwstelsel regelen de werking van organen.

Leg uit wat het verschil is tussen het hormoonstelsel en het zenuwstelsel en hoe zij samenwerken om de werking van organen te regelen.

Als er een boodschap in je lichaam snel doorgegeven moet worden, dan is het hormoonstelsel/zenuwstelsel het beste

1. Hormoonstelsel
2. Zenuwstelsel

waarom kun je de hypofyse het regelcentrum van het hormoonstelsel noemen?

1. hypofysehormonen sturen andere hormoonklieren aan
2. het is het enige onderdeel van het hormoonstelsel in je hoofd
3. de hypofyse scheidt alle hormonen uit
4. de hypofyse is klein maar regelt alles

Hoe heet het orgaan waarop de Eilandjes van Langerhans liggen?

Vul in wat er op plek A, B, C en D staat.
Als het glucosegehalte van het bloed lager wordt dan 0,1%, reageren de eilandjes van Langerhans hierop door veel (A.) te produceren. Dit heeft tot gevolg dat er (B.) wordt omgezet in (C.). Als je bloedsuikerspiegel te hoog is reageren de eilandjes van Langerhans hierop door veel (D.) te produceren.

Welk hormoon wordt naast glucagon ook geproduceerd in de eilandjes van Langerhans?

Biologisch onderzoek

Hiernaast staan de stappen hoe je zelf een biologisch onderzoek kunt bedenken en uitvoeren

Hypothese 

• Een hypothese is een veronderstelling --> het is wat jij vervacht als antwoord op je onderzoeksvraag. 
• Je maakt een hypothese voordat je aan een proef of onderzoek begint. 
  

Ibuprofen is een geneesmiddel dat pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend werkt. Johan doet onderzoek naar het effect van ibuprofen op het reactievermogen. Zijn onderzoeksvraag is: Welk effect heeft ibuprofen op het reactievermogen?
→ Wat kan de hypothese van dit onderzoek zijn?