Beïnvloed? Ontdek hoe je online weerbaar blijft!

• New lesson editor
• MAVO
• Secundair onderwijs
• Buitengewoon secundair onderwijs

Wanneer word je online beïnvloed?

Woordenlijst over online beïnvloeding

• Algoritmes: systemen die bepalen welke inhoud je online te zien krijgt, gebaseerd op je eerdere gedrag en voorkeuren.

• Beïnvloeding: het proces waarbij anderen proberen je gedachten, gevoelens of gedrag te sturen.

• Clickbait: misleidende of sensationele koppen die je verleiden om op een link te klikken.

• Drogreden: een foutief of misleidend argument dat logisch lijkt, maar niet klopt.

• Emotionele manipulatie: het gebruik van emoties zoals angst of onzekerheid om je gedrag te beïnvloeden.

Woordenlijst over online beïnvloeding

• FOMO: "Fear of Missing Out", de angst om iets belangrijks te missen, vaak ingezet om je tot actie aan te zetten.

• Groepsdruk: de invloed van een groep die je aanzet om je aan te passen aan hun gedrag of meningen.

• Misleidende beelden: afbeeldingen die zijn bewerkt of uit hun context gehaald om je te misleiden.

• Trending challenges: populaire uitdagingen op sociale media die mensen volgen omdat "iedereen het doet".

• Verwaarlozing: het gebrek aan zorg of aandacht, bijvoorbeeld bij een dier dat op straat wordt gevonden.

Voor welke van onderstaande opties ga jij overstag?

1

Je favoriete influencer roept op om een nieuw dansje uit te testen.

2

Er wordt online opgeroepen tot een staking tegen de onderwijshervormingen. Je beste vriend comment dat hij sowieso zal gaan.

3

Een hondje dat verwaarloosd op straat werd teruggevonden zoekt een gouden mandje. #cute

4

Op TikTok gaat een trend rond waarbij leerlingen faken dat ze flauwvallen tijdens de les...

Wat leer je in deze les?

Aan het einde van deze les kun je online beïnvloeding herkennen, drogredenen begrijpen, manipulatietechnieken signaleren én jezelf beter beschermen.

Hoe werkt het?

Je doorloopt deze les zelfstandig. Je hoeft niets op te slaan. Je aanpassingen zijn automatisch te zien voor de leerkracht.

De geschatte tijd is 50 minuten.

Na afloop vul je je portfolio aan.

Wat is online beïnvloeding?

Online beïnvloeding betekent dat anderen je online proberen te sturen in wat je denkt, voelt of doet.

Even opfrissen...

Hoe werkt online beïnvloeding?

Via algoritmes, reclames en posts worden jouw voorkeuren bespeeld. Soms merk je het direct, soms heel subtiel.

Even opfrissen...

Soorten beïnvloeding

Bijvoorbeeld: trending challenges volgen omdat iedereen het doet.

Onbewust beïnvloed

Bewust beïnvloed

Bijvoorbeeld: reclame die je aanzet tot kopen.

Even opfrissen...

Mini-quiz: is dit beïnvloeding?

Bekijk een aantal voorbeelden. Kun jij raden of je hier te maken hebt met duidelijke beïnvloeding?

Is hier sprake van beïnvloeding?

A

Ja

B

Nee

Is hier sprake van beïnvloeding?

A

Ja

B

Nee

Is Sky christen geworden door beïnvloeding?

A

Answer A

B

Answer B

Word jij hier beïnvloed?

A

Ja

B

Nee

C

Answer C

D

Answer D

Emotionele manipulatie: wat is dat?

Sommige berichten maken je boos, verdrietig of onzeker om je aandacht te krijgen of je iets te laten doen.

Populaire emoties online

“Mis deze actie niet!” zorgt dat je bang bent iets te missen.

Angst & boosheid

Negatief nieuws of memes kunnen je opzetten tegen anderen.

FOMO & onzekerheid

Feit, mening of trucje?

Dat zijn controleerbare waarheden.

Meningen & overtuigingen

Meningen zijn persoonsgebonden. Trucjes gebruiken argumenten om je te overtuigen, zoals autoriteit of framing.

Feiten

Oefen: feit, mening of trucje?

Je krijgt drie zinnen. Kun je aanduiden wat een feit, mening of overtuigingstrucje is? Sleep het juiste antwoord in het kader.

Een weekend moet drie dagen duren. Twee dagen is te kort.

Dit is een

overtuigingstrucje

Feit

Mening

Iedereen die een beetje slim is, gebruikt deze focus-hack!

Dit is een

Feit

Mening

overtuigingstrucje

De gemiddelde schermtijd van tieners in België ligt boven de vier uur per dag.

Dit is een

overtuigingstrucje

Mening

Feit

Drogredenen herkennen

Drogredenen zijn valse argumenten, zoals overhaaste generalisatie of persoonlijke aanval. Ze klinken overtuigend, maar kloppen niet.

Sleepoefening: welke drogreden zie jij?

Sleep de juiste naam van de drogreden naar een voorbeeld uit een online post of meme.

Sleep de juiste drogreden bij het voorbeeld.

Geschiedenislessen zijn helemaal niet belangrijk. Oude kleren gooi je toch ook gewoon weg?

Als we allemaal wat verdraagzamer zijn, zou er nooit meer oorlog zijn en hebben we in het algemeen geen leger nodig.

Ik ben geschonden in mijn vrijheid van leningsuiting. En ik vind vrijheid van meningsuiting erg belangrijk, omdat ik vind dat iedereen moet kunnen zeggen wat die denkt.

Mijn grootvader at elke dag chips en hij is 92 geworden. Dagelijks chips eten is dus heel gezond.

cirkelredenering

verkeerde vergelijking

overdrijven van de voor- of nadelen

overhaaste generalisatie

Praktische manipulatie: herken jij het?

Clickbait, misleidende beelden en deepfakes: zo worden we verleid of misleid online. De HALT‑methode en factchecking helpen je bij het herkennen van fake news.

Check deze pagina voor je verder gaat:

https://www.mediawijs.be/nl/nepnieuws

Oefening: waar of niet waar?

Test jezelf: kun jij het verschil zien tussen echt en fake nieuws? Sleep de foto naar het juiste vak.

Echt nieuws

Fake nieuws

Waarom trappen we erin?

We geloven graag wat bij onze groep hoort en zoeken bevestiging van onze ideeën.

Herhaling maakt iets geloofwaardiger. Ook je online identiteit speelt mee.

Identiteit & herhalingseffect

Groepsdruk & bevestigingsbias

Wat zou jij doen in de volgende situaties?

Een vriend stuurt je een post door:
'Deze foto bewijst dat er gisteren rellen waren in Antwerpen.'
De foto ziet er korrelig uit en je herkent de plek niet.

Je ziet een foto met dramatische muziek:
BREAKING: Als je deze privacy-instelling niet NU uitzet, kan iedereen je privéberichten lezen. In de comments heerst er paniek en mensen die zeggen dat ze meteen alles hebben uitgezet.

Een influencer zegt in een reel:
'Alle slimme studenten gebruiken deze supplementen om beter te kunnen studeren. Ik neem ze ook elke dag, dus je moet het zeker proberen.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.

Eindopdracht: analyseer een situatie

Kies een online bericht. Benoem welke emotie, drogreden en/of manipulatie je ziet. Bedenk een passende reactie.

Voer deze opdracht uit in je portfolio.