argumentatieleer
Lesreeks – Nederlands
argumentatieleer
Lesreeks – Nederlands
Waarom is argumenteren belangrijk?
In welke situaties zou goed argumenteren cruciaal kunnen zijn?
In de rechtbank
Op school
Op de universiteit
In een debat
Planning: waar werken we naartoe?
Les 1: introductie en verzamelen argumenten
Les 2: ordenen van argumenten + bouwstenen van argumentatie
Les 3: types deugdelijke argumenten
Les 4: types drogredenen
Les 5: tussentijdse toets
Les 6: voorbereiding debat
Les 7: debat
Feit vs. mening
Objectief
Feit
Controleerbaar
Kan je bewijzen
Subjectief
Niet controleerbaar
Mening/gevoel
Gebaseerd op wat iemand vindt
feit vs. mening: argumenten voor
‘Door economische crisissen en stijgende studiekosten is er een groeiende groep jongeren die dit vangnet nodig heeft. Anders kunnen ze niet verder studeren en hebben ze later minder kans op de arbeidsmarkt.’
Objectieve insteek (maar niet bewezen)
‘Iedereen verdient gelijke kansen en toegankelijkheid.’
Subjectief
Geen feit, maar een idee over hoe de wereld moet zijn
Feit vs. Mening: argumenten voor
‘Sommige studenten zitten in moeilijke situaties waaraan ze niks kunnen doen. Ik vind dat zij ook een kans moeten krijgen want de situatie is niet hun schuld.’
Gemengd: 1e zin = eerder feit, 2e zin = mening/gevoel
‘Opgeleide mensen dragen bij aan de maatschappij en de economie. Omdat er meer mensen zo een job kunnen doen.’
Eerder subjectief (met algemene, feitelijke insteek)
Feit vs. Mening: tegenargumenten
Het is een grote kost voor de overheid. Ze verliezen veel geld dat ze bij andere nuttige en belangrijke dingen kunnen gebruiken waar iedereen van kan profiteren, bv. wegenwerken.
Objectieve insteek (maar niet aangetoond)
Sommige studenten zouden ervan kunnen profiteren want als je als student meer verdient dan je leefloon valt de steun weg waardoor sommige studenten dus minder zouden werken dan ze effectief kunnen en profiteren ze dus.
Objectieve insteek, met subjectieve/veronderstellende delen
Redenering: net genoeg werken om leefloon te behouden = automatisch profiteren
Feit vs. Mening: argumenten tegen
De studenten zouden het studeren veel ernstiger nemen als het een lening zou zijn en geen gift.
Subjectief
Zouden = veronderstelling/voorspelling; ‘ernstig nemen’ = voor interpretatie vatbaar
De student kan ook gewoon gaan werken i.p.v. geld te vragen. Hoe meer leeflonen er nodig zijn, hoe meer geld de overheid nodig heeft. Hierdoor gaan de mensen meer belasting moeten betalen en straf je de harde werkers.
Gemengd (met sterke subjectieve component)
Midden: logische, feitelijke redenering
Bouwstenen van argumentatie
Stelling
Standpunt
Argument
Tegenargument
Voorbehoud
Ik ben voor steun, [maar er moeten wel controles zijn.]
Studenten moeten financiële steun krijgen.
Ik ben voor financiële steun.
Het kost veel geld voor de overheid.
Studeren wordt steeds duurder.
Bouwstenen van argumentatie: samengevat
Stelling → waarover gaat het?
Standpunt → wat vind ik?
Argument → waarom vind ik dat?
Tegenargument → wat zegt de andere kant?
Voorbehoud → hoe nuanceer ik mijn mening?
Even herhalen
Objectief vs. subjectief
Bouwstenen van argumentatie
Stelling
Standpunt
Argument
Tegenargument
Voorbehoud
Het schuilkelderprobleem
Het schuilkelderprobleem: jij beslist wie overleeft
🌍 De Derde Wereldoorlog is uitgebroken
💣 Overal vallen atoombommen
☢️ Radioactieve regen maakt overleven onmogelijk
📞 Een schuilkelder belt jullie om hulp:
- 14 mensen willen naar binnen
- Er is plaats voor slechts 8 personen
- Er is niet genoeg lucht, voedsel en water
Wie mag blijven?
Wie moet eruit?
Het schuilkelderprobleem
Jullie moeten jullie keuzes verdedigen met argumenten
Er is geen juist antwoord, wel sterke en zwakke argumenten
In 2 groepen (nummers 1-8 en 9-16)
Schrijf je keuzes op het blad EN waarom
Daarna klassikale bespreking en vergelijking
DOEL: soorten argumenten analyseren, sterke en minder sterke selecteren
Het schuilkelderprobleem: wat hebben jullie beslist?
Bespreking en vergelijking:
Welke personen werden vaak gekozen?
Welke personen moesten er vaak uit?
Wat viel jullie op?
Het schuilkelderprobleem: hoe hebben jullie geredeneerd?
🟦 Utilitair
Nut / bijdrage
🟨 Normatief
Waarden & normen
🟥 Emotioneel
Gevoelens
🟪 Veronderstellingen
Wat denken we dat er zal gebeuren?
Voorbeeld uit de klas: de baby
“De baby draagt niets bij, dus die kiezen we niet.”
Welk soort argument is dit?
Utilitair
Kan je ook anders redeneren?
Bv.: Iedereen heeft recht op leven
Normatief
Andere perspectieven
“De baby is niet nuttig” → 🟦 utilitair
“De baby verdient bescherming” → 🟥 emotioneel
“Iedereen heeft recht op leven” → 🟨 normatief
“De baby zal toch niet overleven” → 🟪 Veronderstelling
Zijn alle argumenten even sterk?
Sterk:
✔ duidelijk
✔ logisch
✔ onderbouwd
✔ concreet geformuleerd
Zwak:
❌ te snel besloten
❌ niet zeker
❌ enkel gevoel
❌ veronderstellingen
Inzicht: wat leren we hieruit?
Jullie gebruikten vooral utilitaire argumenten
Wie is het meest nuttig? Wie draagt bij?
Maar: er zijn ook normatieve en emotionele argumenten
Wat is eerlijk?
Veronderstellingen vermijd je best
Mini-oefening
Kies één van de personen die niet mochten blijven en waar je een utilitair argument voor gaf
Bedenk een normatief alternatief voor dit argument
Wat moet je kennen voor de tussentijdse toets? (maandag 27 april)
Objectief vs. Subjectief
Bouwstenen van argumentatie
Utilitair / normatief / emotioneel / veronderstellingen