Persoonsvorm en onderwerp
Persoonsvorm en onderwerp
Open de les met het idee dat in bijna elke zin twee belangrijke delen zitten: wat er gebeurt en wie of wat dat doet.
Dit ga je leren
Ik kan in een zin de persoonsvorm en het onderwerp vinden.
This item has no instructions
Welke woorden passen bij persoonsvorm en onderwerp?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden kunnen zijn: werkwoord, wie, wat, zin, doet, tijd.
Wat is de persoonsvorm?
De persoonsvorm is het werkwoord in de zin dat verandert als je de zin in een andere tijd zet of als je van enkelvoud naar meervoud gaat.
Voorbeelden:
ik loop → wij lopen
vandaag speel ik → gisteren speelde ik
Benadruk dat de persoonsvorm altijd een werkwoord is, maar niet elk werkwoord in de zin de persoonsvorm is.
Zo vind je de persoonsvorm
Gebruik deze twee manieren:
Zet de zin in een andere tijd
Maak er een vraagzin van
Het woord dat verandert, is de persoonsvorm.
Laat eventueel mondeling een extra voorbeeld horen, zoals: 'De hond blaft' → 'De honden blaffen'.
Voorbeeld persoonsvorm
Zin: Mila leest een spannend boek.
andere tijd: Mila las een spannend boek
veranderde woord: leest
dus de persoonsvorm is leest
Wijs erop dat 'boek' en 'spannend' niet veranderen door tijdverandering; alleen het werkwoord verandert.
Wat is het onderwerp?
Het onderwerp vertelt wie of wat iets doet in de zin.
Het onderwerp hoort bij de persoonsvorm.
Voorbeeld:
De kat slaapt op de bank.
Wie slaapt? De kat
Gebruik steeds de vraagvorm: wie of wat + persoonsvorm? Dat helpt leerlingen een vaste aanpak te onthouden.
Zo vind je het onderwerp
Stap 1: zoek eerst de persoonsvorm.
Stap 2: vraag:
Wie of wat + persoonsvorm?
Het antwoord is het onderwerp.
Veel leerlingen proberen eerst het onderwerp te zoeken. Leg uit dat eerst de persoonsvorm vinden meestal makkelijker is.
Voorbeeld onderwerp
Zin: De kinderen spelen buiten.
persoonsvorm: spelen
wie spelen?
antwoord: De kinderen
Noem dat het onderwerp uit één woord kan bestaan, maar ook uit meerdere woorden, zoals 'De kinderen'.
Persoonsvorm en onderwerp samen
Het werkwoord dat verandert.
Je vindt het door:
tijd te veranderen
enkelvoud of meervoud te maken
Persoonsvorm
Onderwerp
Wie of wat iets doet.
Je vindt het door:
eerst de persoonsvorm te zoeken
te vragen: wie of wat + persoonsvorm?
Deze slide vat het verschil samen. Gebruik hem als rustpunt voordat de oefenzinnen beginnen.
Oefenzin 1
Sara maakt een tekening.
persoonsvorm: maakt
wie maakt?
onderwerp: Sara
Lees de zin eerst hardop voor. Laat horen dat 'maakt' verandert naar 'maakte'.
Oefenzin 2
De hond rent naar de bal.
persoonsvorm: rent
wie rent?
onderwerp: De hond
Wijs erop dat een onderwerp ook met een lidwoord kan beginnen: 'de hond'.
Oefenzin 3
Wij fietsen naar school.
persoonsvorm: fietsen
wie fietsen?
onderwerp: Wij
Handig voorbeeld om te laten zien dat een voornaamwoord ook onderwerp kan zijn.
Opdrachten
Schrijf van elke zin op:
de persoonsvorm
het onderwerp
Zinnen:
Tom opent het raam.
De vogels zingen in de tuin.
Ik bak een brood.
Vanavond start de film.
Laat leerlingen steeds dezelfde vaste volgorde gebruiken: eerst persoonsvorm, dan onderwerp.
Antwoorden
opent — Tom
zingen — De vogels
bak — Ik
start — de film
Bespreek vooral zin 4: 'Vanavond' lijkt vooraan belangrijk, maar is niet het onderwerp.
Woordenlijst
zin - een groep woorden die samen iets betekenen
werkwoord - een woord dat zegt wat iemand doet of wat er gebeurt
persoonsvorm - het werkwoord dat verandert als je de tijd of het getal verandert
onderwerp - wie of wat iets doet in de zin
enkelvoud - één persoon, dier of ding
meervoud - meer dan één persoon, dier of ding
tijd - wanneer iets gebeurt, zoals nu of vroeger
This item has no instructions