Nieuwe zakelijkheid

• New lesson editor
• NETL
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5,6

Nieuwe zakelijkheid

Learning objective

Nieuwe Zakelijkheid

In de architectuur:

stroming uit de periode 1915-1960 die zich richt op:

• functionaliteit

• eenvoud

• het gebruik van moderne materialen.

• Bijvoorbeeld: platte daken, stalen of betonnen constructies, grote raampartijen en een totaal gebrek aan ornamenten, omdat de vorm werd bepaald door de functie van het gebouw

Nieuwe zakelijkheid in de literatuur

Kenmerken:

• strakke vormgeving,

• zakelijke weergave van feiten en handelingen, met weglating van veel omschrijvende formuleringen (o.m. bijvoegelijke naamwoorden) die voor sfeertekening gebruikt worden.

Nieuwe Zakelijkheid

Kenmerken in de literatuur:

• Wat de inhoud betreft bestaat een voorkeur voor moderne, technische, commerciële, politieke of sociale stof.

• De stijl wordt gekenmerkt door korte hamerende zinnen

• Bij Bordewijk: vreemde metaforen en beeldspraken en

• Afwijkende woordvolgorde

Blokken De dag (H2)

Gepubliceerd: 1931

politieke situatie in 1931 (Duitsland/USSR)

Ik zou mij prima kunnen aanpassen als ik in een land zou moeten leven met allerlei beperkingen

Schrijf op een blaadje eens/oneens en geef uitleg waarom?

We lezen samen de tekst

Omcirkel de woorden die je niet kent

Hoe zou jij functioneren in deze samenleving?

Opdracht

Teken op het wisbordje de stad (plattegrond) die Bordewijk beschrijft.

Vragen bij blz. 2 en 3

Wat doen de mensen in hun vrije tijd?

Hoe gaan de mensen gekleed?

Hoe zien de mensen eruit?

Wat is de overeenkomst bij bovenstaande drie vragen? Schrijf op je wisbordje

Welke kleuren komen terug in dit verhaalfragment?

Welke politieke stromingen zie je terug in dit deel van het verhaal? Passen die bij de kleuren?

Zie je ook een teken van verzet?

Het perspectief

Wat valt je op aan het perspectief?

Hoe versterkt dat de boodschap van het verhaal?

Wat doet dat met jou als lezer?

Heilstaat

Blokken heeft als ondertitel: De ondergang van een heilstaat.

Wat is een heilstaat?

Voor zover je nu het fragment hebt gelezen: is volgens jou deze staat een utopie of een dystopie of geen van beide? Leg je antwoord uit.

Welke politieke stromingen zie je in in Blokken terug? Leg je antwoord uit.

Zie je vandaag nog maatschappijen in de wereld die gelijkenis vertoont met de Staat zoals in Blokken beschreven?

Kijk naar het filmpje. Aan wie doet je deze man aan denken?

Wat vind je ervan dat iemand nu, in deze tijd, zo denkt/spreekt/doet?

Opdracht (in het boek)

Aan S.M. Eisenstein en A. Einstein,

filmcomponist en wijsgeer,

meesters der verschrikking

Eisenstein

Pantserkruiser Potemkin is een zwart-wit stomme film uit de Sovjet Unie uit 1925, die geregisseerd is door Sergeij Eisenstein.

Verhaal: opstand op een slagschip Potjomkin in 1905. Het is een triller/oorlogsfilm.

Wat zouden de overeenkomsten zijn tussen het boek en de film?

Opdracht (in het boek): Eisenstein

Veel overeenkomsten in de structuur:

• tegenovergestelden tussen de delen (H1 De nacht, H2 De dag)

• vergelijkbaar thema

• Fragmentarisch beelden laten zien

Opdracht (in het boek): Albert Einstein

Overeenkomst:

• tijd-ruimte continuüm is statisch en eindig

Zien jullie hiervan iets terug in de

bladzijden die we nu gelezen hebben?

Albert Einstein vervloekte het nationalisme. Denk
je op basis van deze bladzijden dat Bordewijk
dat ook doet? Leg je antwoord uit.

Kijk weer naar de eerste vraag: geef een reactie op de stelling

Ik zou mij prima kunnen aanpassen als ik in een land zou moeten leven met allerlei beperkingen

Is je antwoord veranderd?