Dierentaal

• Nederlands
• Secundair onderwijs

Dierentaal?

Intro

*Leerkracht toont stelling/vraag

*1 minuut om mening/antwoord te noteren 

Dieren hebben een eigen taal. 

Wat zijn kenmerken van "taal"? Wat maakt een taal dus "taal"?

Dierlijke communicatie

≠ dierentaal

! focus deze les: verschil taal en communicatie ! 

Charles Hockett: opdracht 2

IEDEREEN

Maak oefening 2a

Zijn stellingen 2c waar of niet waar? Leg uit. 

DIFFERENTIATIE

Je krijgt 1 dier toegewezen voor 2b 

Opdracht 2a

-Tweeledigheid/grammatica

-Verplaatsing

-Productiviteit

Verplaatsing

Ik kan nu met jullie babbelen over de vakantie of de 100-dagen week.

≠ hier en nu

Tweeledigheid/grammatica

Je hebt klanken

bv. m - a - n - t - e - r - s

Deze kan je ordenen tot woorden

bv. man - rent - terras

Deze woorden kan je weer tot zinnen vormen

bv. De man rent naar het terras.

Door ordening klanken andere woorden

bv. man vs. nam 

Willekeurigheid

Stoel = voorwerp waarop je zit

Klanken ≠ verband met zitten ( s - t - o - e - l)

In andere taal andere woorden (chaise, chair)

=verschillende klanken voor 1 voorwerp 

= willekeurigheid

Productiviteit

Klanken/woorden aanpassen = nieuwe betekenis

fiets, fietsje, racefiets, bakfiets

Oneindig aantal nieuwe combinaties mogelijk

De kat slaapt - De kat slaapt op de mat. - De kat slaapt op de zachte mat...

= eindeloze creativiteit met taal

Metalinguïstiek

=wat ik nu doe

We kunnen via taal praten over taal. We kunnen mekaar corrigeren ovv taal, zinnen ontleden, betekenis van woorden verklaren...

(Culturele) overdracht

Taal leer je van andere sprekers. Het is niet aangeboren. (Wolfskinderen!)

Opdracht 2b

Bijen: verplaatsing. Ze kunnen communiceren over iets wat zich buiten de bijenkorf bevindt en dus niet onmiddellijk waarneembaar is.

Opdracht 2b

Dolfijnen: ze gebruiken een zekere vorm van grammatica wanneer ze met mensen communiceren

Opdracht 2c

Krabben: geen

Mensen kunnen de communicatie van dieren beïnvloeden.

1. Waar
2. Niet waar

Mensen kunnen de communicatie van dieren beïnvloeden.

Waar.

Dolfijnen gebruiken een zekere vorm van grammatica wanneer ze met mensen communiceren, maar die is niet in de natuur terug te vinden. Ook de gorilla’s uit de voorbeelden gebruikten een menselijk communicatiesysteem dat niet in de natuur terug te vinden is.

Sommige diersoorten evenaren de menselijke taalcapaciteit.

1. Waar
2. Niet waar

Sommige diersoorten evenaren de menselijke taalcapaciteit.

Niet waar. 

Sommige dieren hebben een gesofisticeerder systeem dan andere, maar de menselijke communicatie gaat veel verder. Geen enkel dier beschikt over een combinatie van de genoemde kenmerken van menselijke taal.

De menselijke capaciteit om te liegen is een straf staaltje van taal.

1. Waar
2. Niet waar

De menselijke capaciteit om te liegen is een straf staaltje van taal.

Waar. 

Mensen kunnen liegen en dus eigenlijk praten over dingen die niet bestaan (eigenlijk nog een stap verder dan praten over dingen die niet onmiddellijk waarneembaar zijn). Dat is iets wat dieren niet kunnen. Eigenlijk is dat dus een knap voorbeeld van de complexiteit en rijkdom van de menselijke taal.

Dieren communiceren wel, maar beschikken niet over 'een taal'.

1. Waar
2. Niet waar

Dieren communiceren wel, maar beschikken niet over 'een taal'.

Waar. 

Dieren communiceren prima met elkaar, soms zelfs met mensen, maar het gebeurt niet op een talige manier.

Opdracht 3

Kies uit:

1. Verplaatsing (over verleden, toekomst... praten)

2. Tweeledigheid/grammatica (bv. kat vs. tak)

3. Willekeurigheid (bv. walvis = groot dier, kort woord)

4. Productiviteit (oneindig nieuwe combinaties)

5. Metalinguïstiek (praten over taal)

6. (culturele) overdracht (leren taal door anderen)

Opdracht 3

3a (Culturele) overdracht. Vleermuizen leren taal aan.

Opdracht 3

3b willekeurigheid: roep heeft niets in zich dat naar dier verwijst

Opdracht 3

3c verplaatsing: kunnen praten over iets dat ze hebben gezien (iets uit verleden dus)

Opdracht 3

3d grammatica: ze combineren patronen om een boodschap te uiten (net zoals wij met zinnen doen)

Opdracht 4

Opdracht 4: geluid

Bijna alle diersoorten: honden die blaffen om gevaar te duiden, vogels die fluiten, katten die blazen, maar ook interessant: mollen zien niet goed, maar hebben een uitstekend gehoor. Mollen communiceren daarom ook via ondergrondse trillingen, die perfect hoorbaar voor ze zijn.

Opdracht 4: geur

Mieren scheiden feromonen uit om de snelste weg naar een voedselbron te markeren. Ook interessant: honden kunnen ook ruiken of een andere hond gezond is. Bovendien kan je ze trainen om te ruiken of mensen bepaalde kankers hebben.

Opdracht 4: kleur

Het bekendste voorbeeld is de kameleon, die van kleur verandert om zich te camoufleren en zijn gemoedstoestand te tonen.

Opdracht 4: beweging/houding

Bijen die dansen om de richting en de afstand tot de voedselbron te duiden

Opdracht 5

Opdracht 5

Dieren (die met mensen samenleven) communiceren niet enkel met elkaar, maar ook met mensen, al gebeurt dat natuurlijk wel non-verbaal. Het is niet makkelijk om die communicatie correct te interpreteren, wat soms leidt tot misverstanden tussen dier en mens. Dieren zijn ook vatbaar voor onze non-verbale communicatie. Die is vaak krachtiger dan onze verbale. Zo voelen sommige dieren vaak onze gemoedstoestand aan.

Opdracht 6

Vraag a + b

www.google.com

Begrijpt Stella mensentaal volgens jou?

1. Ja
2. Nee

Waarom willen mensen zo graag mensentaal aanleren aan dieren?

Waarom willen mensen zo graag mensentaal aanleren aan dieren? 

Mensen willen dieren begrijpen en willen dat dieren hen ook begrijpen. Omdat dieren enkel non-verbaal kunnen communiceren, leidt dat wel eens tot misverstanden. Door dieren talige elementen aan te leren, zou de communicatie vlotter kunnen verlopen.

www.universiteitvannederland.nl

Vat in vijftal zinnen kern samen

-Met buur

-2 minuten de tijd

! Blauwe kader p. 130 ! 

Opdracht 8 : groepspresentatie

Olifanten

Wolven

Zangvogels

Honingbijen

Katten

Salamanders

Mieren

Apen

Honden

Vleermuizen

Planning

VERPLICHT

-Groepspresentatie afwerken + uploaden

VOOR DE SNELLE WERKERS

1. Kies een boek voor de boekopdracht en geef je keuze door via weblinks. De vereisten zijn:

*15+ - fictie - niet-verfilmd

2. We zullen ons binnenkort verdiepen in het hoger onderwijs en hoe lessen er juist uit zullen zien. Denk verder na over je studiekeuze, zoek info op over de richting, je campus, je lessenpakket...