16. Hengelaarvissen, schorpioenvissen en karperachtigen

• Biologie
• Speciaal Onderwijs
• Leerroute 5

Hengelaarvissen, schorpioenvissen en karperachtigen

Doel:

Aan het eind van de les weet ik:

- hoe hengelaarvissen aan hun naam zijn gekomen

- welke vis het sterkste gif heeft van alle vissen

- of piranha's mensen (kunnen) opeten.

Terugblik

Haringen, kabeljauwen en zalmachtigen:

Wat weten jullie er nog van?

Waar leven de meeste haringen?

1. In meren
2. In zoetwater
3. In rivieren
4. In de open zee

Welke kabeljauwachtigen worden veel gevangen?

1. Snoek en zalm
2. Tonijn en makreel
3. Kabeljauw en schelvis
4. Karpers en forellen

Hoe ziet de lantaarnvis eruit?

1. Zoals een goudvis
2. Zoals een grote zalm
3. Zoals een kleine sardine
4. Zoals een forel

Hengelaarvissen

Er zijn ongeveer 300 soorten hengelaarvissen. Ze lokken hun prooi met een speciaal hengelachtig orgaan op hun kop.

Aan het eind van een omgevormde vinstraal zit een wormvormig stukje huid. De vrouwtjes hebben een lichtorgaan in hun 'hengel'.

Zeeduivel

De zeeduivel is een van de grootste hengelaarvissen. Hij loert op zijn prooi op de bodem van de zee.

De eerste straal van zijn rugvin is omgevormd tot een hengel, waar een stukje huid als een 'worm' aan hangt. Door dit lokmiddel laten heel veel slachtoffers zich beetnemen. Als ze dichtbij komen, zuigt de zeeduivel ze als een stofzuiger in zijn enorme bek. Die zie vol sterke, spitse tanden. De roofvis eet vissen, kreeften en inktvissen.

Diepzeehengelvis

Er zijn zo'n 200 diepzeehengelvissoorten. Ze leven in de zee tussen 300 en 400 m diep. Ze hebben veelal een hengelachtig orgaan, dat oplicht. Daarmee worden in de duistere diepte slachtoffers gelokt. Vaak zijn de mannetjes van de diepzeehengelvis kleiner dan de vrouwtjes. Bij enkele soorten zijn dergelijke dwergachtige mannetjes vergroeid met het vrouwtje en voeden ze zich met haar bloed.

nos.nl

Schorpioenvissen

Tot de schorpioenvissen behoren zo'n 330 soorten. De kop heeft een pantser van been. Deze diepzeevissen behoren tot de stekelvinnigen, waartoe ook de roodbaars behoort, een heel populaire eetbare vis. Enkele soorten van de schorpioenvissen hebben aan de basis van de rugstekels gifklieren, die een heel sterk gif afscheiden.

Gewone koraalduivel

De gewone koraalduivel leeft voornamelijk in het koraalrif.

De naam is afkomstig van de prachtige rode strepen. Die dienen als waarschuwing. Het gif in de rugvinnen is namelijk heel sterk en ook voor mensen dodelijk. Bij het jagen maken de koraalduivels gebruik van hun borstvinnen om hun prooi in het nauw te drijven.

Steenvis

De steenvis ziet eruit als een begroeide steen. Met die camouflage is hij op de bodem van de zee bijna onzichtbaar. Steenvissen hebben het sterkste gif van alle vissen. Ze gebruiken het alleen maar om zich te verdedigen. Ook voor de mens is het gif gevaarlijk. Er zijn al heel wat mensen in ondiep water op een steenvis gestapt en daarbij om het leven gekomen.

Karperachtigen

Bijna alle karperachtigen leven in zoet water. Daartoe behoren de echte karpers en de karperzalmen. De karperzalmen komen voor in Midden- en Zuid-Amerika en in Afrika. 

Karper

De karper is een plantenetende zoetwatervis. Hij wordt al meer dan 2000 jaar gekweekt in vijvers. Er zijn verschillende kweekrassen: de spiegelkarper heeft enkele, heel grote schubben. De lederkarper heeft helemaal geen schubben. Wilde karpers zijn over het hele lichaam bedekt met schubben. Ze leven in rivieren en meren. De bijna tandeloze vissen eten planten, wormen en larven. Ze kunnen tot 50 jaar oud worden.

We gaan naar het volgende filmpje kijken:

https://schooltv.nl/video/het-klokhuis-piranhas/

of

https://schooltv.nl/video/piranhas-eten-mensen-is-het-snugger-of-kletspraat/

Opdrachten maken

Hoe lokken hengelaarvissen hun prooi?

1. Met een lichtorgaan
2. Met scherpe tanden
3. Met hun sterke zwempoten
4. Met een hengelachtig orgaan

Wat is de zeeduivel?

1. Een hengelaarvis
2. Een snelle zwemvis
3. Een vissoort die op de bodem loert
4. Een zoetwatervis

Wat eet de zeeduivel?

1. Vogels en zoogdieren
2. Vissen, kreeften en inktvissen
3. Planten en algen
4. Korrels en granen

De eerste straal van de rugvin van de hengelaarvis is omgevormd tot?

1. Een lange staart
2. Een hengel met een huidstuk
3. Een scherpe vin
4. Een krachtige poot

Wat doen de organen van de hengelvis?

1. Voedsel verzamelen uit de zee
2. Slachtoffers lokken met licht
3. Zichzelf verdedigen tegen roofdieren
4. Vissen aantrekken met geluid

Hoe diep leven diepzeehengelvissen?

1. Tussen 200 en 300 meter
2. Tussen 300 en 400 meter
3. Tussen 100 en 200 meter
4. Tussen 400 en 500 meter

Hoeveel soorten schorpioenvissen
zijn er?

1. Ongeveer 150 soorten
2. Ongeveer 500 soorten
3. Ongeveer 1000 soorten
4. Ongeveer 330 soorten

Wat hebben sommige schorpioenvissen aan hun rug?

1. Zachte huid zonder stekels
2. Extra lange vinnen
3. Gifklieren bij rugstekels
4. Schubben met kleurverandering

Wat is gevaarlijk aan de koraalduivel?

1. Het gif in de rugvinnen
2. Hun snelheid
3. Hun kleur
4. Hun grootte

Waar komt de naam 'koraalduivel' vandaan?

1. Van hun habitat
2. Van hun jachttechnieken
3. Van hun grootte
4. Van de prachtige rode strepen

Wie heeft het sterkste gif
van alle vissen?

1. Haaien zijn de gevaarlijkste vissen
2. Zeesterren zijn ook giftig
3. Kogelvissen zijn het meest giftig
4. Steenvissen hebben het sterkste gif

Evaluatie

Is het doel van de les behaald?

Aan het eind van de les weet ik:

- hoe hengelaarvissen aan hun naam zijn gekomen

- welke vis het sterkste gif heeft van alle vissen

- of piranha's mensen (kunnen) opeten.

- Wat was jouw inbreng/ op welk niveau heb je gewerkt?