niet gebruiken

• New lesson editor
• Nederlands
• Praktijkonderwijs
• Leerjaar 1

Studiedag 14 april 2026

Een inspiratiesessie over taalsensitief lesgeven in de werelden op Praktijkschool Focus.

Zo doen wij dat.

Programma:

• Bewustwording

• "Met welke bril kijk jij?"

• TOS ervaring

• "Verschil TOS - NT2"

• Praktijk

Doelen

• Je ontwikkelt een goed beeld van de taalproblematiek van onze leerlingen en word je bewust van je eigen manier van communiceren.

• Je kent het belang van het werken aan woordenschat.

• Samen aan de slag om binnen je wereld woordenschat zichtbaar te maken.

De taal

Alles valt en staat met de woordenschat.

Hoe meer woorden je kent, 

hoe beter je mee kunt komen in het land waar je bent.

Hoeveel procent van de woorden moet je kennen om een tekst te begrijpen?

A

60%

B

70%

C

80%

D

90%

60 %

​

We moeten - , zei een - uit Singapore tegen - . We hebben​

geen - meer. Singapore is maar  - - -  met een  - - -. We ​

met  - - dat we niet - kunnen.  - - ik - een - met een - aan -​

het - er -. ​

Voor de - mensen is dit nog - de - - van - , maar ​

dat is een niet meer te  - -  geworden. ​

70 %

We moeten - , zei een - uit Singapore tegen - .

We hebben geen - meer. Singapore is maar een klein - met een sterk - -. We - met - - dat we niet anders kunnen. - - ik een huis met een - aan beide -, het - er-. Voor de - mensen - is dit nog - de - -  van -, maar dat is een niet meer te - - geworden.

80 %

We moeten -, zei een - uit Singapore tegen me. We hebben geen - meer. Singapore is maar een klein - met een sterk groeiende bevolking. We - met zo'n - dat we niet anders kunnen. - - ik - een huis met een - aan beide -, het liefst er - . Voor de meeste mensen is dit nog steeds de - wijze van wonen, maar dat is een niet meer te - - geworden

90 %

We moeten omhoog, zei een - uit Singapore tegen me. We hebben geen - meer. Singapore is maar een klein eiland met een sterk groeiende bevolking. We - met zo'n ruimtegebrek dat we niet anders kunnen. - - ik wil iedereen een huis met een tuin aan beide zijden, het liefst er -. Voor de - mensen is dit nog steeds de ideale manier van wonen, maar dat is een niet meer te - - geworden.

100 %

We moeten omhoog, zei een architect uit Singapore tegen me. We hebben geen ruimte meer. Singapore is maar een klein eiland met een sterk groeiende bevolking. We kampen met zo'n ruimtegebrek dat we niet anders kunnen. net zoals ik wil iedereen een huis met een tuin aan beide zijden, het liefst er omheen. Voor de meeste mensen is dit nog steeds de ideale manier van wonen, maar dat is een niet meer te realiseren droom geworden.

De leerling

Onze leerlingen

Laaggeletterd
Moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en/of digitale vaardigheden.
1F en A2 of lager (in combinatie met rekenen en digitale vaardigheden).

Taalzwakke leerling
Scoort onder het niveau op woordenschat en begrijpend lezen.

Anderstalige thuissituatie
Voertaal thuis meer dan de helft van de tijd anders dan Nederlands.

NT2
Anderstalige achtergrond en minder dan 6 jaar Nederlandstalig onderwijs.

Laaggeletterd
Moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en/of digitale vaardigheden.
1F en A2 of lager (in combinatie met rekenen en digitale vaardigheden).

Taalzwakke leerling
Scoort onder het niveau op woordenschat en begrijpend lezen.

Anderstalige thuissituatie
Voertaal thuis meer dan de helft van de tijd anders dan Nederlands.

NT2
Anderstalige achtergrond en minder dan 6 jaar Nederlandstalig onderwijs.

Omvang passieve* woordenschat

*Woorden die iemand herkent en begrijpt tijdens lezen en horen.

Tips voor de docent

Woordweb

- voorkennis activeren;

- aanhaken bij bestaande kennis;

- woorden in de context.

Woordleerstrategieën

- overslaan; (begrip in context)

- raden;

- opzoeken.

Tips tijdens het spreken
- spreek rustig en duidelijk;

- activeer de leerling;

- controleer of de leerling het begrijpt.

Ik zeg, jij doet.

• 2-tallen

• laptop open (muurtje)

• 1 maakt een bouwwerk (1 min.)

• instructie aan de ander geven om hetzelfde bouwwerk te bouwen
  
  Spelregels:

• niet spieken

• geen vragen stellen

• alleen doen wat de ander zegt

Ik zeg, jij doet.

• Waar liepen jullie tegenaan?

• Bij wie lukte de opdracht in één keer?
  
  Wat als.......

NT2

• Nieuwe taal aanleren

• Beperkte woordenschat

• Denkt in een
  andere taal

• Vertaalt letterlijk (logische fouten)

TOS

• Taalontwikkeling verloopt verstoord

• Moeite met luisteren en spreken

• Begrijpt taal langzamer

Beiden

• Woorden niet paraat

• Verwerken kost tijd

• Moeite met schooltaalwoorden

• Zinsopbouw lastig

NT2
Profiteert vooral

• Rijk taalaanbod
  (veel horen en zien)

• Woorden in context
  (betekenis uit de situatie halen)

• Voordoen & praatje-plaatje

• Koppeling met thuistaal

TOS
Profiteert van

• Expliciete woorduitleg
  (betekenis en gebruik)

• Veel herhaling
  (gestructureerd)

• Actief kennis ophalen

• Controleren op begrip

Wat werkt voor beide

• Visuele ondersteuning

• Woorden herhalen in context

• Woorden actief gebruiken

• Structuur en voorspelbaarheid

En hoe nu verder?

• woorden zichtbaar maken in de wereld

• muur in theorielokaal

• vaste routines - 3 woorden herhalen in de context
  - woorddriehoek
  - taal voordoen-nadoen

Opdracht:

• 20 werkwoorden

• 50 vaktaalwoorden met plaatjes (herkenbaar voor de leerling)

Vast format te vinden:
Teams - personeelsinformatie - gedeeld - nieuw onderwijs - eigenwereld beeldwoordenboek

Wat gaan wij doen?

• memoryspel

• werkwoorden bordspel

• kwartetspel

• Woordenschat-lat

Tot slot