5.1 Economische macht

• Economie
• Middelbare school
• vmbo lwoo, vwo
• Leerjaar 4

Hoofdstuk 5.1    Economische macht

Economische macht en machtsvorming

De aard van het product

Homogene goederen zijn producten waarvan elke eenheid in de ogen van de afnemer precies hetzelfde is

Heterogene goederen zijn goederen of diensten waar je als klant verschillen in kan zien

Wanneer heb je meer invloed op de prijs bij

1. Homogene goederen
2. Heterogene goederen

Macht

Bij heterogene goederen heb je meer macht

Onze pizza is met verse kruiden in een houtoven gebakken

We vragen € 30 voor een pizza

Monopolie

Bij een monopolie  is er maar één aanbieder. Logischerwijs een homogeen goed.  Niet mogelijk om tot de markt toe te treden

De prijs is meestal hoog, want er is geen concurrentie. 

Geef een voorbeeld van een monopolie

Oligopolie

Een oligopolie heeft veel vragers en weinig/beperkt aantal aanbieders. De bedrijven houden elkaar in de gaten: als een grote concurrent de prijs verlaagt, kan jij als bedrijf niet 200 euro duurder zijn. Lastig toetreden tot de markt. Hoge investeringen denk aan de mobiele telefoon markt

Bij welke producten kan de marktvorm oligopolie ontstaan?

1. Benzine
2. Mobiele telefoons
3. Graan
4. Restaurants

Even tussendoor:
Hoe meer aanbieders er op een markt zijn...

1. ...hoe groter de concurrentie is (en dus een hogere prijs voor een product).
2. ...hoe kleiner de concurrentie (en een hogere prijs voor een product).
3. ...hoe groter de concurrentie (en een lagere prijs voor een product).
4. ...hoe kleiner de concurrentie (en een lagere prijs voor een product)

Volkomen concurrentie

In een volkomen concurrentie zijn veel  aanbieders. 

Het is een homogeen product. 

De individuele aanbieder heeft geen enkele macht.

Je kunt je niet onderscheiden met je product

Toetreden is makkelijk

Dit is GEEN kenmerk van een volkomen concurrentie:

1. homogeen product
2. lastige toetreding
3. veel aanbieders
4. transparante markt

Monopolistische concurrentie

Veel aanbieders van een heterogeen goed. Marketing en reclame zijn belangrijk om een aandeel in het markt te krijgen. 

Wat zijn de kenmerken van de marktvorm 'monopolistische concurrentie'?

1. 1 aanbieder, homogeen product
2. Weinig aanbieders, heterogeen product
3. Veel aanbieders, heterogeen product
4. Veel aanbieders, homogeen product

In het schema komt te staan:

Marktvorm   aanbieders        toegang tot de markt     soort product       een voorbeeld 

- monopolie           1                      onmogelijk                                                            openbaar vervoer

- volkomen            veel                makkelijk                              homogeen             tarwe            

   concurrentie

-monopolistische veel               redelijk makkelijk               heterogeen            frisdranken

  concurrentie

- oligopolie             weinig          lastig                                      homogeen              benzine

                                                                                                          heterogeen             mobiele telefoons

Schema marktvormen

Zet op volgorde van veel naar weinig macht

Oligopolie

Monopolistische concurrentie

Monopolie

Volkomen concurrentie

1

2

3

4

Strijd of samenwerking

Bij prijzenoorlog proberen aanbieders producten aan te bieden tegen een zo laag mogelijke prijs. Bijvoorbeeld bij supermarkten. Er is dan veel concurrentie.

Bij kartelvorming dan maken bedrijven afspraken met elkaar over de prijs. In de Europese Unie is kartelvorming verboden.

Geef een verklaring dat kleine bedrijven bij een prijzenoorlog vaak ten onder gaan

Verklaring

• Kleine bedrijven hebben vaak hogere gemiddelde kosten
• De constante kosten worden gedeeld door een kleiner aantal 
• Gemiddelde constante kosten dus hoog
• Ook hebben kleine bedrijven minder korting bij inkopen omdat ze kleiner inkopen
• Dus als de prijs daalt dan maakt klein bedrijf geen winst meer en gaat failliet

Maken opgave

5.3 en 5.4

Breakeven afzet = Constante kosten/ (prijs - variabele kosten per product)