Dans en danstaal klas 1 les 2

• New lesson editor
• Kunst
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 1

Dans en danstaal KUA Klas 1, LES 2

De les draait om kunst: hoe dans betekenis draagt, hoe dansstijlen herkenbaar zijn en hoe leerlingen dat beeldend kunnen vertalen in een tableau vivant rond een sprookje of verhaal.

Wat is dans ook alweer?

• Dans is een kunstvorm met beweging als materiaal

• Het lichaam drukt gevoel, sfeer en idee uit

• Ritme, ruimte en houding maken betekenis zichtbaar

• Een dans hoeft geen woorden te gebruiken om iets te vertellen

Open bij de bekende ervaring van leerlingen: je kunt aan iemands houding vaak al zien of iets krachtig, verdrietig of feestelijk is. Verbind dat direct aan kunstzinnige expressie.

Danstaal

Danstaal is de manier waarop beweging betekenis krijgt. Niet één losse stap, maar de combinatie van houding, richting, tempo, spanning en samenspel laat zien wat een maker wil uitdrukken.

Benadruk dat 'taal' hier niet letterlijk gesproken taal is. Leerlingen mogen denken in tekens: groot/klein, open/gesloten, snel/langzaam.

Bouwstenen van danstaal

Tijd en kracht

• tempo

• ritme

• stilstand

• spanning of ontspanning

• vloeiend of scherp

Lichaam en ruimte

• houding

• gebaar

• niveau: hoog, midden, laag

• richting

• plaats in de ruimte

Deze slide geeft het vocabulaire voor het kijken én maken. Gebruik steeds dezelfde termen later bij dansstijlen en tableau vivant.

Beweging vertelt

• Een open houding kan vrijheid of vreugde tonen

• Een gebogen lichaam kan spanning of verdriet laten zien

• Afstand tussen dansers kan conflict of verbondenheid betekenen

• Stilstand kan net zo krachtig zijn als beweging

Maak duidelijk dat betekenis nooit helemaal vastligt, maar wel gestuurd wordt door vormkeuzes. Dat past bij kunstbeschouwing.

Danscultuur

• Dans hoort bij feesten, rituelen en tradities

• Groepen herkennen zich in gezamenlijke bewegingen

• Dans verandert mee met tijd, muziek en samenleving

• Zo ontstaat een danscultuur: gewoontes, stijlen en betekenis rond dans

Houd de focus op kunst en context: dans is niet alleen techniek, maar ook onderdeel van cultuur en identiteit.

Waardoor krijgt beweging in danstaal vooral betekenis?

Schrijf het antwoord op in je schrift

A

Door houding en tempo

B

Door de combinatie van keuzes

C

Door muziek en kostuum

D

Door één opvallende stap

Sluit aan op slides 3-5: betekenis ontstaat niet door één los element, maar door de combinatie van houding, richting, tempo, spanning en samenspel.

Vul de kernwoorden in

In danstaal krijgt beweging betekenis door verschillende keuzes. Een open houding kan vrijheid tonen, terwijl stilstand ook heel krachtig kan zijn. Ook afstand tussen dansers vertelt iets over hun relatie.

Zet dit in je schrift.

betekenis

open houding

stilstand

afstand

muziek

sprong

decor

kostuum

De ingevulde woorden komen direct uit de eerste subtopic over wat dans is, danstaal en hoe beweging betekenis draagt.

De danswereld

• De danswereld bestaat uit makers, dansers en publiek

• Ook opleiding, repetitie en presentatie horen erbij

• Een choreograaf kiest vorm, sfeer en betekenis

• Een voorstelling laat zien hoe kunst samen gemaakt wordt

Je hoeft niet alle beroepen uit te werken; het doel is dat leerlingen begrijpen dat dans ook een georganiseerde kunstpraktijk is.

Van idee naar voorstelling

• Idee of thema kiezen

• Bewegingen en compositie bedenken

• Samen oefenen en afstemmen

• Het werk tonen aan publiek

Leg hier de brug naar de eigen opdracht van de klas: ook een tableau vivant vraagt om keuzes in compositie, betekenis en samenwerking.

Wat hoort volgens de les bij de danswereld?

A

Alleen dansers

B

Alleen voorstellingen

C

Makers, publiek en opleiding

D

Muziek en decor

Controleert begrip van slides 7-8: de danswereld is een georganiseerde kunstpraktijk met makers, dansers, publiek, opleiding, repetitie en presentatie.

Welke stap is bij jullie tableau het belangrijkst?

Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: thema kiezen, bewegingen bedenken, compositie maken, samen oefenen, afstemmen en tonen aan publiek. Leg de link naar hun eigen groepsopdracht.

Dansstijlen herken je aan vorm

Een dansstijl herken je niet alleen aan kostuum of muziek. Vooral de vorm verraadt de stijl: de manier van bewegen, de houding van het lichaam, het gebruik van ruimte en de energie van de dans.

Voorkom dat stijl gereduceerd wordt tot uiterlijk. De kunstinhoud zit in bewegingskwaliteit en vormkenmerken.

Voorbeelden van dansstijlen

Klassiek ballet

Hiphop of streetdance

• ritmisch en aards

• duidelijke accenten

• krachtige uitstraling

• veel eigen stijl

• rechte, lichte houding

• grote controle

• vaak sierlijke lijnen

• gevoel van elegantie

Gebruik deze stijlen als herkenbare contrasten. Noem ze als voorbeelden, niet als volledige opsomming van de danswereld.

Voorbeelden van dansstijlen

Volksdans

• expressie staat centraal

• spanning en ontspanning wisselen

• vaak spelen met zwaartekracht

• vrije vormen

• verbonden met traditie

• groepsvormen zijn belangrijk

• herkenbare patronen

• vaak gekoppeld aan cultuur of feest

Moderne dans

Laat leerlingen zien dat stijlen niet 'beter' of 'moeilijker' zijn, maar andere artistieke keuzes laten zien.

Waaraan herken je een dansstijl vooral?

zet je antwoord in je schrift

A

Aan kostuum en decor

B

Aan vorm en energie

C

Aan het verhaal alleen

D

Aan applaus van publiek

Gebaseerd op slides 9-11: stijl zit vooral in manier van bewegen, houding, ruimtegebruik en energie.

Herken de stijlkenmerken

Bij klassiek ballet zie je vaak een rechte houding en sierlijke lijnen. Bij moderne dans staat expressie centraal en wisselen spanning en ontspanning. Volksdans is vaak verbonden met traditie en gebruikt herkenbare patronen in de groep.

Zet je antwoorden op volgorde in je schrift.

rechte

expressie

traditie

patronen

publiek

decor

kostuum

repetitie

Controleert of leerlingen de stijlkenmerken uit slides 10-11 echt kunnen koppelen aan de juiste stijl.

Wat is een tableau vivant?

• Een tableau vivant is een stilstaand beeld met lichamen

• De groep maakt samen één duidelijke compositie

• Houding, plaats en gezichtsrichting vertellen het verhaal

• Je kijkt als het ware naar een bevroren scène

Verduidelijk dat een tableau vivant geen gewone foto-houding is, maar een bewust opgebouwd beeld met betekenis.

Een dansstijl in een stil beeld

Ook zonder beweging kun je een dansstijl laten zien. Dat doe je door de typische houding, energie, lijn, groepsopstelling en spanning van die stijl zichtbaar te maken in één stil moment.

Dit is de kern van de vertaalslag: van bewegende dans naar stilstaand beeld. Leg uit dat stijl dus ook leesbaar is zonder muziek of stappenreeks.

Verhaal en stijl combineren

• Kies een bekend sprookje of verhaal

• Zoek een sleutelmoment uit dat goed zichtbaar is

• Laat de dansstijl dat moment versterken

• Zo ontstaat één beeld met dubbele betekenis: verhaal én stijl

Voorbeelden mogen mondeling genoemd worden, maar houd de slide algemeen zodat verschillende verhalen mogelijk blijven.

Meerdere tableaus - opdracht

Soms is één beeld genoeg. Soms werkt een reeks beter: begin, keerpunt en einde. In meerdere tableaus kan een groep laten zien hoe een verhaal verandert, terwijl de gekozen dansstijl in elk beeld herkenbaar blijft.

Opdracht:

In twee of drietal maak je een drieluik aan tableaus waarin je het verhaal duidelijk maakt. Denk om de dansstijl en hoe je die uitdrukt. Probeer zachtjes te overleggen en te proberen, zodat niemand je onderwerp al weet.

SUCCES!

Benadruk samenhang: als groepen meerdere tableaus maken, moet de stijl herkenbaar blijven door alle beelden heen.

Waar let je op bij het kijken?

• Is het moment herkenbaar?

• Is er een duidelijke hoofdactie?

• Past de compositie bij de scène?

Dansstijl

Verhaal

• Zie je typische houding of energie?

• Past het ruimtegebruik bij de stijl?

• Straalt de groep één gezamenlijke keuze uit?

Deze criteria ondersteunen kunstwaarneming: leerlingen leren gericht kijken naar vorm en betekenis, niet alleen naar 'mooi' of 'grappig'.

Wat maakt een tableau vivant duidelijk?

zet het antwoord in je schrift

A

Snelle passen

B

Eén bevroren scène

C

Veel achtergrondmuziek

D

Een losse improvisatie

Sluit aan op slide 12: een tableau vivant is een stilstaand beeld met een duidelijke compositie en verhaal.

Begrippenlijst

dans - kunstvorm waarin beweging wordt gebruikt om iets uit te drukken

danstaal - de manier waarop beweging betekenis krijgt

danscultuur - gewoontes, tradities en betekenissen rond dans

danswereld - het geheel van makers, dansers, opleiding en publiek

dansstijl - herkenbare manier van bewegen binnen een bepaalde vorm

compositie - de manier waarop personen en vormen zijn geplaatst in een beeld

tableau vivant - een stilstaand, uitgebeeld beeld met lichamen

volgende les: geen huiswerk. thema: theater.