Natuur beschermen

• New lesson editor
• GASV
• Buitengewoon secundair onderwijs
• Type 3,Type 9
• Opleidingsvorm 3
• Opleidingsfase

Hoe kunnen we de natuur beschermen?

Sluit kort aan bij de vorige les: wat natuur is, biodiversiteit en natuurverontreiniging. Benoem dat de les vandaag kijkt naar waarom natuur bescherming nodig heeft.

Lesdoel

Ik kan uitleggen waarom natuur bescherming nodig heeft en hoe mensen de natuur kunnen helpen beschermen.

Welke woorden passen bij natuur beschermen?

Gebruik dit als activering na het lesdoel. Verwachte woorden kunnen zijn: afval, dieren, planten, duinen, proper, respect, beschermen, natuurgebied, bijen.

Wat weet je nog?

• natuur

• plant en dier

• bos, zee en duinen

• natuurgebied

• biodiversiteit

• vervuiling en afval

• beschermen

Gebruik deze slide als korte herhaling van de vorige les. Laat leerlingen eerst zelf woorden noemen en vul daarna eventueel aan met de kernwoorden op de slide.

Wat is biodiversiteit?

Biodiversiteit betekent dat er veel verschillende soorten levende wezens zijn.

Het gaat om variatie in:

• planten

• dieren

• andere levende organismen

Een gebied met veel verschillende soorten heeft een grote biodiversiteit.

Leg de nadruk op 'verschillende soorten' en niet op 'veel bomen' of 'een proper gebied'.

Natuurverontreiniging

Wel vervuiling

• bloemen

• bomen

• vogels

• regen

Geen vervuiling

• afval

• plastic in zee

• olie

• rook en schadelijke stoffen

Maak duidelijk dat natuurverontreiniging stoffen of materialen zijn die de natuur beschadigen of vervuilen.

Wat betekent biodiversiteit?

A

Propere natuur

B

Veel soorten leven

C

Alleen veel bomen

D

Geen mensen daar

Toetst het kernidee uit slides 3-4: biodiversiteit gaat over variatie in levende wezens, niet over netheid, bomen alleen of afwezigheid van mensen.

Maak de tekst compleet

In een gebied met veel soorten is er veel biodiversiteit. Afval en olie zijn vormen van vervuiling die de natuur kunnen beschadigen.

soorten

biodiversiteit

vervuiling

bomen

regen

parking

Alle drie de kernwoorden zijn letterlijk aangeleerd in de herhaling: soorten, biodiversiteit en vervuiling.

Slide heading

Slide text

Toon een grote foto van duinen. Laat leerlingen eerst gewoon benoemen wat ze zien: zand, gras, zee, planten, duinen, natuur.

Wat is een natuurgebied?

Een natuurgebied is een gebied waar natuur belangrijk is.

Er leven verschillende planten en dieren.

Sommige natuurgebieden worden beschermd.

Voorbeelden:

• bos

• duinen

• heide

• moeras

• natuurreservaat

Natuurgebied of niet?

• bos

• duinen

• natuurreservaat

Geen natuurgebied

Wel een natuurgebied

• winkelstraat

• parking

Bespreek waarom een parking geen natuurgebied is: daar is natuur niet het belangrijkste en er is weinig plaats voor planten en dieren.

Natuur bij ons

In en rond Oostende vinden we bijvoorbeeld:

• zee

• strand

• duinen

• parken

• gras en bomen

• vogels en insecten

Maak de koppeling met de leefomgeving van de leerlingen. Laat hen voorbeelden uit de buurt geven.

Waarom is een parking geen natuurgebied?

A

Te veel water

B

Te weinig zand

C

Natuur is er niet hoofdzaak

D

Er groeien bloemen

Sluit aan bij slides 6-8: in een natuurgebied is natuur belangrijk en is er plaats voor planten en dieren.

Welke natuur zie jij in of rond Oostende?

Bespreek voorbeelden uit de leefomgeving: zee, strand, duinen, parken, gras, bomen, vogels, insecten. Laat leerlingen ook eigen plekken noemen.

Wat betekent kwetsbaar?

Kwetsbaar betekent:

gemakkelijk beschadigd kunnen worden

Natuur kan dus snel last krijgen van verstoring, vervuiling of schade.

Laat leerlingen eerst gokken op de betekenis en bevestig daarna de juiste uitleg.

Waarom is natuur kwetsbaar?

Planten, dieren en natuurgebieden kunnen beschadigd worden.

Dat gebeurt bijvoorbeeld door:

• afval

• vuur

• vervuiling

• planten beschadigen

• dieren storen

• bouwen

Slide heading

Slide text

Toon een foto van afval in de natuur. Bespreek: wat zie je, waarom is dit een probleem, en wat moet iemand met zijn afval doen?

Afval in de duinen

Je drinkt een flesje leeg tijdens een wandeling in de duinen.

Er is geen vuilnisbak.

De juiste keuze is:

het flesje meenemen tot je een vuilnisbak vindt.

Benadruk dat 'geen vuilnisbak' geen reden is om afval achter te laten.

Planten laten staan

In een beschermd natuurgebied pluk je geen bloemen.

Waarom niet?

• planten horen daar thuis

• andere mensen willen ze ook kunnen zien

• dieren en insecten hebben ze nodig

• natuur wordt zo niet beschadigd

Een wild dier zien

Als je een wild dier ziet:

• kijk vanop afstand

• laat het met rust

• probeer het niet te vangen

• geef het geen eten

Leg uit dat wilde dieren stress kunnen krijgen van mensen die te dichtbij komen of hen voeren.

Respect voor de natuur

Respectvol omgaan met natuur betekent:

• planten niet beschadigen

• dieren met rust laten

• geen afval achterlaten

• regels in een natuurgebied volgen

• natuur niet onnodig verstoren

Gebruik dit als samenvattende slide van het deel over kwetsbaarheid.

Wat betekent kwetsbaar?

A

Heel sterk

B

Heel groot

C

Snel beschadigd

D

Altijd gevaarlijk

Toetst het nieuwe woord uit slide 9 en bereidt het toepassen in gedragssituaties voor.

Vul de juiste woorden in

In de duinen laat je geen afval achter. Je kijkt naar een wild dier vanop afstand en je laat planten staan. Zo toon je respect voor de natuur.

afval

afstand

staan

eten

dichtbij

plukken

Deze invuloefening bundelt de gedragsregels uit slides 12-15.

Natuurbehoud

Natuur + behoud

Natuurbehoud betekent dat we natuur beschermen en proberen te behouden.

Introduceer het woord rustig en splits het eventueel op in twee delen om de betekenis duidelijk te maken.

Wat is natuurbehoud?

Door natuurbehoud zorgen we ervoor dat planten en dieren een plaats houden om te leven.

We beschermen dan:

• natuurgebieden

• planten

• dieren

• water en bodem

Hoe kunnen mensen helpen?

• natuurgebieden beschermen

• bloemen en planten voorzien

• afval opruimen

• dieren beschermen

• bomen en planten aanplanten

• water en bodem proper houden

Laat leerlingen meedenken over welke acties zij zelf al kunnen doen.

Wat hoort bij natuurbehoud?

A

Afval laten liggen

B

Dieren storen

C

Natuur beschermen

D

Planten plukken

Controleert of leerlingen de betekenis van natuurbehoud koppelen aan concrete bescherming.

Welke actie kun jij zelf doen voor de natuur?

Zoek in antwoorden naar haalbare acties uit slide 18, zoals afval opruimen, bloemen planten, water proper houden, dieren beschermen.

Bijen als voorbeeld

Gebruik de foto van een bij om voorkennis op te halen: wat weten leerlingen al over bijen?

Bij of wesp?

Bijen en wespen zijn niet hetzelfde.

In deze les kijken we vooral naar bijen, omdat zij belangrijk zijn voor natuurbehoud.

Houd dit kort. Het doel is alleen het onderscheid te benoemen en terug te keren naar het belang van bijen.

Wat doet een bij bij een bloem?

Een bij bezoekt bloemen om:

• nectar te verzamelen

• stuifmeel te verzamelen

Dat doet ze niet om de bloem kapot te maken.

Van bloem naar bloem

Een bij vliegt van bloem naar bloem.

Daarbij neemt ze stuifmeel mee.

Zo helpt ze bij de bestuiving van planten.

bloem → bij → bloem

Houd bestuiving eenvoudig en visueel. Het gaat om het basisidee dat bijen planten helpen.

Waarom zijn bijen belangrijk?

Bijen helpen planten zich voort te planten.

Daardoor kunnen nieuwe:

• bloemen

• planten

• vruchten

• zaden

ontstaan.

Bespreek kort wat er zou gebeuren als er veel minder bijen zijn: minder bestuiving en dus minder nieuwe planten en vruchten.

Wat hebben bijen nodig?

Goed voor bijen

Niet goed voor bijen

• schadelijke bestrijdingsmiddelen

• weinig groen

• veel verschillende bloemen

• planten

• water

• een bloemenrijke omgeving

Wat kunnen wij doen op school?

• bloemen planten

• verschillende soorten planten voorzien

• minder bestrijdingsmiddelen gebruiken

• een rustige plaats voor insecten maken

• leerlingen informeren over bijen

Leg hier expliciet de link met de schoolomgeving en met haalbare acties.

Bijen helpen is natuurbehoud

Als we bijen helpen, helpen we ook planten.

En als planten kunnen groeien, krijgen dieren en insecten meer voedsel en leefruimte.

bijen beschermen → bestuiving → meer plantenleven

Maak hier de brug van het concrete voorbeeld terug naar het grotere idee van natuurbehoud.

Waarom bezoekt een bij bloemen?

A

Om zich te verstoppen

B

Om nectar te zoeken

C

Om bloemen te breken

D

Om daar te slapen

Gebaseerd op slides 21-24. Nectar en stuifmeel verzamelen is de juiste reden; de andere opties zijn veelvoorkomende misvattingen.

Maak de keten juist

Een bij vliegt van bloem naar bloem en neemt stuifmeel mee. Zo helpt ze bij de bestuiving van planten.

bloem

stuifmeel

bestuiving

blad

water

vervuiling

Echoot letterlijk de uitleg op slides 22-23 en het begrip in de begrippenlijst.

Wat zou jij op school kiezen voor bijen?

1

Meer bloemen

2

Bloemenweide

3

Insectenhotel

4

Meer uitleg

Een moeilijk probleem

Schep de situatie: in een gemeente ligt een natuurgebied met planten en dieren, maar men wil er ook nieuwe woningen bouwen.

Twee belangen

Natuur behouden

• mensen hebben woningen nodig

• er is ruimte nodig om te bouwen

• nieuwe woningen zijn belangrijk voor inwoners

Woningen bouwen

• planten en dieren verliezen leefgebied

• er verdwijnt natuur

• het gebied kan belangrijk zijn voor biodiversiteit

Benadruk dat hier verschillende mensen verschillende belangen kunnen hebben. Vermijd het idee dat één kant automatisch fout is.

Tegenstrijdige belangen

Soms botsen belangen met elkaar.

Mensen willen bijvoorbeeld:

• wonen

• bouwen

• natuur beschermen

Dan moeten we goed nadenken over keuzes en gevolgen.

Gebruik eenvoudige taal: twee goede of begrijpelijke belangen kunnen toch met elkaar in conflict komen.

Wat zou jij doen met dit natuurgebied?

1

Woningen bouwen

2

Natuur behouden

3

Beide combineren

Waarom kies jij daarvoor?

Laat leerlingen hun keuze motiveren met eenvoudige taalsteun, bijvoorbeeld: 'Ik kies voor ... omdat ...'. Goede elementen: woningen zijn nodig, maar natuur en leefgebied zijn ook belangrijk; combineren kan soms een oplossing zijn.

Wat helpt bij een moeilijke keuze over natuur?

A

Niet nadenken

B

Alleen bouwen

C

Gevolgen bekijken

D

Alles zo laten

Sluit aan bij slides 28-30: bij tegenstrijdige belangen moet je nadenken over keuzes en gevolgen.

Samengevat

Natuur beschermen betekent:

• weten dat natuur kwetsbaar is

• respectvol omgaan met planten en dieren

• vervuiling vermijden

• natuurgebieden beschermen

• ook nadenken over moeilijke keuzes

Gebruik deze slide als inhoudelijke afronding vóór de begrippenlijst.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Metacognitieve terugblik. Laat leerlingen één inzicht uit de les benoemen, bijvoorbeeld over kwetsbaarheid, natuurbehoud, bijen of moeilijke keuzes.

Hoe kun jij de natuur zelf helpen?

Laat leerlingen concreet en persoonlijk antwoorden. Mogelijke richtingen: afval meenemen, dieren met rust laten, bloemen planten, op het pad blijven.

Begrippen

natuur - alles wat leeft en groeit, en de omgeving waarin dat gebeurt

biodiversiteit - veel verschillende soorten levende wezens in een gebied

natuurverontreiniging - vervuiling die de natuur beschadigt

natuurgebied - een gebied waar natuur belangrijk is

kwetsbaar - gemakkelijk beschadigd kunnen worden

natuurbehoud - natuur beschermen en behouden

bestuiving - het overbrengen van stuifmeel waardoor planten zich kunnen voortplanten