1.2 Dorpen en stadstaten

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Tijd van jagers en boeren

1.2 Dorpen en stadstaten

1

(Huiswerk)opdracht

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Lees de tekst uit het boek Sapiens blz. 89 - 96 (zie magister huiswerk)

Waarom is volgens Harari de landbouwrevolutie de grootste zwendel van de geschiedenis? leg je antwoord uit.

Wat vind jij? Moeten we de landbouwrevolutie zien als iets positiefs of iets negatiefs? Onderbouw je antwoord met argumenten.

De landbouw revolutie als bron van ellende?

Lees het artikel uit de Volkskrant.

1. Wat wil de schrijver ons met dit artikel duidelijk maken?

2. Leg uit dat dit artikel laat zien dat archeologie en het bestuderen van de geschiedenis wetenschappen zijn.

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

En toen veranderde (heus niet) alles

Wat waren de gevolgen van de landbouwrevolutie en hoe kun je deze verklaren?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

De grootste zwendel uit de geschiedenis?

De landbouwrevolutie zorgde voor de grootste verandering ooit, die was niet per se positief.

Of viel het allemaal wel mee?

Geschiedenis/archeologie als wetenschap.

Oude en nieuwe inzichten.

• Mensen werden ongezonder (minder gevarieerd eten, werkzaamheden, ziektes)

• er was één landbouwrevolutie

• landbouw zorgt voor ongelijkheid (bezit)

Leerdoelen

• Wat waren de kenmerken van de eerste landbouwsamenlevingen?

• Waardoor ontstonden in Mesopotamië stedelijke gemeenschappen?

• Wat waren de kenmerken van de eerste stedelijke gemeenschappen uit de Tijd van jagers en boeren? Hoe kun je deze verklaren en herkennen?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Je beantwoordt:

Prehistorische culturen

Wat waren de kenmerken van de eerste landbouwsamenlevingen?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

ca. 5300 v.C. eerste boeren in Nederland.

Verschillende culturen (namen later bedacht)

• bandkeramiekcultuur

• klokbekercultuur

• Trechterbekercultuur

Prehistorische culturen

Wat waren de kenmerken van de eerste landbouwsamenlevingen?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Eufraat, Tigris en Nijl

Waardoor ontstonden in Mesopotamië stedelijke gemeenschappen?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

De samenleving ontwikkelde zich in het Midden-Oosten anders dan in Noord-Europa.

• 7000 v.C. overal in de vruchtbare halve maan dorpen.

• Voornamelijk rond de rivieren Tigris, Eufraat en Nijl groeien dorpen tot steden.

• Irrigatielandbouw noodzakelijk voor landbouw.

• Samenwerking noodzakelijk voor succesvolle irrigatielandbouw.

• Gevolg: grotere verschillen in aanzien en rijkdom tussen mensen en toename complexiteit samenleving

Stadstaten

Waardoor ontstonden in Mesopotamië stedelijke gemeenschappen?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Dankzij succesvolle irrigatielandbouw groeide de bevolkingsomvang.

3500 v.C. dorpen uitgegroeid tot steden met tienduizenden inwoners. Deze steden hebben ook invloed op omliggende dorpen en gebieden. We noemen deze steden stadstaten.

Een van de eerste steden ter wereld was Çatalhöyük.

Stadstaten

Wat waren de kenmerken van de eerste stedelijke gemeenschappen uit de Tijd van jagers en boeren? Hoe kun je deze verklaren en herkennen?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Kenmerken stedelijke gemeenschappen:

• meerderheid boer, wel specialisatie.

• surplus aan landbouwopbrengst, waardoor niet iedereen meer boer hoefde te zijn.

• specialisatie in andere werkzaamheden (beroepen)

• Kunst en massaproductie

• Monumenten

• Hiërarchie

• Polytheïsme

• Heersers

Ziggurat, Ur

Spijkerschrift en hiërogliefen

Wat waren de kenmerken van de eerste stedelijke gemeenschappen uit de Tijd van jagers en boeren? Hoe kun je deze verklaren en herkennen?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

De samenleving in de stadstaten was zodanig complex dat het lastig werd om belangrijke zaken mondeling door te geven en te onthouden.

Het schrift bood een oplossing voor dit probleem.

Kushim was a Sumerian administrator in Uruk around 3400 BCE, whose name is found on clay tablets recording transactions of barley and beer. The name "Kushim" represents the earliest known personal name in history and holds significance as a key piece of evidence for the development of writing for administrative purposes.

Spijkerschrift en Hiërogliefen

Waardoor ontstonden in Mesopotamië stedelijke gemeenschappen?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Evolutie schrift:

Karakterschrift - herkenbare afbeeldingen

Syllabisch schrift - teken staat voor een klank, lettergreep.

Door de evolutie van geschriften kon het voor veel meer zaken worden gebruikt; denk aan handelsafspraken, wetten.

Schrijvers hadden veel aanzien.

The Code of Hammurabi is an ancient Babylonian legal text, consisting of 282 laws, that was established by King Hammurabi (r. 1792–1750 BCE) around 1755–1750 BC. Written in Old Babylonian Akkadian on a stone stele, the code served as a comprehensive legal framework for his empire, governing aspects like family law, property rights, and commercial transactions. Famous for its principle of "retributive justice" or "an eye for an eye," the code reflected social hierarchies and aimed to bring order and fairness to Babylonian society.

Boekentip

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Huiswerk

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

• Uitwerken leerdoelen 1.2 in schrift

• Maken opdracht 2 en 4 van 1.2 op blz. 22 en 23

• Voorbereiden op volgende les: lezen fragment uit het epos van Gilgamesh blz. 137 t/m 143 tot regel 155 (tablet XI), zie magister